Bitwa koło wschodnich Wysp Salomona

Bitwa koło wschodnich Wysp Salomona
II wojna światowa, wojna na Pacyfiku
Ilustracja
24 sierpnia 1942. USS Enterprise podczas ataku japońskich samolotów. Widoczne wybuchy pocisków dział przeciwlotniczych
Czas

24–25 sierpnia 1942

Miejsce

na północ od wyspy Santa Isabel, Wyspy Salomona

Terytorium

Ocean Spokojny

Przyczyna

japońska próba dostarczenia posiłków na Guadalcanal

Wynik

zwycięstwo aliantów

Strony konfliktu
 Stany Zjednoczone
 Australia
 Japonia
Dowódcy
Robert Ghormley
Frank Jack Fletcher
Isoroku Yamamoto
Chūichi Nagumo
Siły
2 lotniskowce,
1 pancernik,
4 krążowniki,
11 niszczycieli,
254 samoloty
2 lotniskowce,
1 lekki lotniskowiec,
1 tender wodnosamolotów,
2 pancerniki,
12 krążowników,
26 niszczycieli,
około 280 samolotów
Straty
1 lotniskowiec uszkodzony,
74 zabitych,
25 samolotów zniszczonych
1 lekki lotniskowiec zatopiony,
1 niszczyciel zatopiony,
1 lekki krążownik uszkodzony,
1 transportowiec zatopiony,
1 transportowiec uszkodzony,
70-90 samolotów zniszczonych
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa konturowa Oceanu Spokojnego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
8,385227°S 162,734871°E/-8,385227 162,734871

Bitwa koło wschodnich Wysp Salomona – bitwa lotniczo-morska podczas walk o Guadalcanal w czasie II wojny światowej, stoczona w dniach 24–25 sierpnia 1942 roku pomiędzy flotą japońską a amerykańską, w pobliżu wschodnich wysp archipelagu Wysp Salomona, zakończona porażką Japończyków.

Tło sytuacyjne

Po wysadzeniu desantu na wyspie Guadalcanal 7 sierpnia 1942 roku, pomimo pogromu amerykańskich krążowników w bitwie koło wyspy Savo, Amerykanie umacniali swoje pozycje na wyspie, wykańczając zdobyte japońskie lotnisko polowe i dowożąc posiłki i sprzęt. 19 sierpnia na wyspie z kolei swoje posiłki wysadzili Japończycy. Z miejsca ruszając do ataku na amerykańskie pozycje przez rzekę Tenaru, Japończycy ponieśli wielkie straty (ok. 800 ludzi - zobacz walki o Guadalcanal).

Po tej porażce, Japończycy skierowali na Guadalcanal kilkutysięczne siły, przewidziane początkowo do operacji w rejonie Midway. Jednocześnie, japońska flota miała za zadanie zniszczyć główne zagrożenie na morzu - amerykańskie lotniskowce wiceadmirała Fletchera. Pomimo klęski pod Midway, Japończycy wciąż posiadali zespół dwóch silnych lotniskowców Shōkaku i Zuikaku wiceadmirała Chūichi Nagumo (po 65 samolotów). Tworzyły one trzon głównego zespołu sił japońskich, dowodzonego przez wiceadmirała Nobutake Kondō, złożonego ponadto z dwóch szybkich pancerników typu Kongo, 4 krążowników i niszczycieli. Drugi mniejszy zespół składał się z lekkiego lotniskowca Ryūjō (37 samolotów), ciężkiego krążownika Tone i dwóch niszczycieli. Operował on bardziej na zachód, pod dowództwem wiceadmirała Nishizo Tsukahary i miał za zadanie osłaniać konwój transportujący żołnierzy japońskich z bazy Rabaul na Guadalcanal, którego bezpośrednią osłonę stanowił lekki krążownik i niszczyciele. Siły japońskie składały się ponadto z okrętów podwodnych i 4 krążowników ciężkich wiceadmirała Gun’ichi Mikawy, mających ostrzelać Guadalcanal.

Siły japońskie wypłynęły z Rabaulu i atolu Truk 19 sierpnia 1942. W tym czasie, na południowy wschód od Wysp Salomona znajdował się silny amerykański zespół operacyjny floty Task Force 61 dowodzony przez wiceadmirała Franka J. Fletchera. Jego trzon stanowiły 2 duże lotniskowce USS Enterprise i Saratoga (po 87 samolotów), działające w osobnych zespołach z osłoną krążowników i niszczycieli, oraz pancernika USS North Carolina. Wchodzący w skład TF 61 zespół TF 18 z trzecim lotniskowcem USS Wasp wcześniej odszedł w celu pobrania paliwa i nie wziął udziału w późniejszej bitwie. W dniu 23 sierpnia przeciwnicy zbliżali się do siebie i do Guadalcanalu. Amerykanie próbowali w tym dniu zbombardować japoński konwój, lecz go nie odnaleźli.

Bitwa

Japoński bombowiec nurkujący D3A "Val" zestrzelony przez artylerię przeciwlotniczą bezpośrednio nad USS Enterprise

24 sierpnia od rana obie strony wysyłały samoloty rozpoznawcze w celu zlokalizowania przeciwnika. Oba zespoły znajdowały się na północ od wyspy Malaita, w odległości ok. 200 mil morskich od siebie, Amerykanie bardziej na zachód. Rano Amerykanie wykryli lekki lotniskowiec Ryūjō, po czym wysłali w jego kierunku łącznie 66 samolotów bombowych Douglas SBD Dauntless i torpedowych Grumman TBF Avenger, które znalazły się nad celem około godziny 16. Lotniskowiec, który wcześniej wypuścił swoje samoloty w kierunku Guadalcanalu, nie miał wielkich szans uniknięcia ataku i został zatopiony po trafieniu torpedą i kilkoma bombami. Z 924-osobowej załogi uratowano ok. 300. Atak japońskich samolotów z Ryūjō i z Rabaulu na lotnisko Henderson Field na Guadalcanalu nie powiódł się, zestrzelono 21 samolotów.

Wybuch bomby na pokładzie USS Enterprise

Zespół lotniskowca Ryūjō miał jednak według planów japońskich pełnić również rolę przynęty, odciągającej amerykańskie samoloty. Około godziny 15, Japończycy wysłali w kierunku wykrytych amerykańskich okrętów samoloty z lotniskowców Shōkaku i Zuikaku. Japońskie samoloty, wykryte przez radar, spotkały się silnym przeciwdziałaniem amerykańskich myśliwców pokładowych. Przeciwdziałanie to jednak okazało się dość chaotyczne, skutkiem czego trzy japońskie bomby trafiły w USS Enterprise, poważnie go uszkadzając. Jedna z tych bomb przebiła podnośnik samolotów i wybuchła pod pokładem hangarowym, wywołując pożar. Okręt stracił 74 zabitych. Na szczęście dla Amerykanów, druga fala japońskich samolotów nie odnalazła celu. USS Saratoga wyszedł z całego starcia bez strat.

Jeszcze wieczorem, amerykańskie samoloty pokładowe poważnie uszkodziły tender wodnosamolotów Chitose, który został następnie poddany remontowi połączonemu z przebudową na lotniskowiec w Japonii.

Tymczasem, amerykańskie bombowce nurkujące z lotniska Henderson Field na Guadalcanalu przypadkiem wykryły japoński konwój zmierzający do wyspy i zaatakowały go, topiąc 9300-tonowy transportowiec Kinryu Maru i uszkadzając krążownik lekki Jintsu. W następującym nalocie amerykańskich „latających fortec” B-17 z wyspy Espiritu Santo, udało im się zatopić jeszcze stojący u burty transportowca niszczyciel Mutsuki (był to rzadki przypadek skutecznego nalotu B-17 przeciw okrętom).

Podsumowanie

Bitwa koło wschodnich Salomonów była porażką Japończyków, którzy nie zdołali zrealizować żadnego z celów: ani zniszczyć wrogiej floty, ani dostarczyć posiłków na Guadalcanal. Stracili przy tym, co istotniejsze, lekki lotniskowiec i 70 do 90 samolotów. Ponadto zatopiony został duży transportowiec i niszczyciel, a dwa inne okręty odniosły uszkodzenia. Z amerykańskich okrętów, uszkodzony lotniskowiec Enterprise, dużym wysiłkiem ekip remontowych po dwóch miesiącach odzyskał sprawność bojową.

Bibliografia

  • Zbigniew Flisowski: Burza nad Pacyfikiem. T. I. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989. ISBN 83-210-0412-1.
  • Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1976.

Media użyte na tej stronie

Flag of the United States (1912-1959).svg
US Flag with 48 stars. In use for 47 years from July 4, 1912, to July 3, 1959.
Flag of Japan (1870–1999).svg
Variant version of a flag of Japan, used between January 27, 1870 and August 13, 1999 (aspect ratio 7:10).
Japanese Aichi D3A dive bomber shot over USS Enterprise (CV-6) on 24 August 1942 (80-G-31349).jpg
A Japanese Aichi D3A dive bomber, believed to be piloted by Yoshihiro Iida, burns as it is shot down by anti-aircraft fire directly over the U.S. Navy aircraft carrier USS Enterprise (CV-6) during the Battle of the Eastern Solomons, 24 August 1942.
Battle icon active (rifles).svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Abstract crossed rifles symbol on sunburst
Japanese bomb hits USS Enterprise (CV-6) flight deck during Battle of the Eastern Solomons, 24 August 1942 (80-G-17489).jpg

A Japanese bomb explodes on the flight deck of USS Enterprise, 24 August 1942 during the Battle of the Eastern Solomons, causing minor damage. This was the third and last bomb to hit Enterprise during the battle. The bomb was dropped by a Japanese Aichi D3A1 "Val" dive bomber piloted by Kazumi Horie who died in the attack.

According to the original photo caption in the US Navy's archives, this explosion killed the photographer, Photographer's Mate 3rd Class Robert F. Read. This image, however, was actually taken by Photographer's Mate 2nd Class Marion Riley, who was operating a motion picture camera from the aft end of the ship's island, above the flight deck and who survived the battle although his photographic equipment was damaged. The film Riley took that day, and of which this still was extracted together with others and published in Life, can be seen at this Youtube link (explosion at 03:05). Robert Read was stationed in the aft starboard 5" gun gallery and was killed by the second bomb to hit Enterprise. The smoke from the bomb explosion that killed Read can be seen in the upper left of this photograph. (Source: [1])
Pacific Ocean laea relief location map.jpg
Autor: Uwe Dedering, Licencja: CC BY-SA 3.0
Relief location map of Pacific_Ocean.
  • Projection: Lambert azimuthal equal-area projection.
  • Area of interest:
  • N: 60.0° N
  • S: −80.0° N
  • W: −260.0° E
  • E: −70.0° E
  • Projection center:
  • NS: −10.0° N
  • WE: −165.0° E
  • GMT projection: -JA-165.0/-10.0/180/19.998266666666666c
  • GMT region: -R-320.2519138145009/-12.459450078533589/-5.473602099069988/26.40516525873812r
  • GMT region for grdcut: -R-325.0/-90.0/-5.0/74.0r
  • Relief: SRTM30plus.
  • Made with Natural Earth. Free vector and raster map data @ naturalearthdata.com.
USS Enterprise (CV-6) under attack and burning during the Battle of the Eastern Solomons, 24 August 1942 (NH 97778).jpg
The U.S. Navy aircraft carrier USS Enterprise (CV-6) seen from another U.S. ship while under attack by Japanese dive bombers during the Battle of the Eastern Solomons on 24 August 1942. An intense fire is burning in her starboard after five-inch gun gallery, the result of a bomb hit that ignited ready-service ammunition. Note the anti-aircraft shell bursts over the carrier.