Bitwa o ujście rzeki
Gatunek | |
---|---|
Rok produkcji | |
Data premiery | 24 października 1956 |
Kraj produkcji | |
Język | |
Czas trwania | 119 min |
Reżyseria | |
Scenariusz | |
Główne role | |
Muzyka | Brian Easdale |
Zdjęcia | Christopher Challis |
Scenografia | Hein Heckroth |
Kostiumy | Jack Dalmayne |
Montaż | Reginald Mills |
Produkcja | |
Wytwórnia | The Rank Organisation |
Dystrybucja | The Rank Organisation |
Budżet | 274 000 ₤ |
Nagrody | |
1957 – BAFTA – nominacja w 3 kategoriach |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/DKM_Admiral_Graf_Spee.jpg/240px-DKM_Admiral_Graf_Spee.jpg)
Bitwa o ujście rzeki lub Bitwa przy River Plate[1] lub Bitwa u ujścia La Platy (ang. The Battle of the River Plate) – brytyjski film wojenny z 1956 roku w reżyserii Michaela Powella i Emerica Pressburgera.
Fabuła
Fabuła filmu przedstawia jeden z epizodów początkowego okresu II wojny światowej na morzu – Bitwę u ujścia La Platy – historię wytropienia i osaczenia niemieckiego „pancernika kieszonkowego” „Admiral Graf Spee” przez okręty brytyjskie, stoczoną 13 grudnia 1939 w okolicy ujścia La Platy u wybrzeży Urugwaju, zakończoną samozatopieniem niemieckiego rajdera.
Obsada aktorska
- Peter Finch – Hans Langsdorff (kapitan „Admiral Graf Spee”)
- Bernard Lee – Patrick Dove (kapitan MS „Africa Shell”)
- Andrew Cruickshank – William Stubbs (kapitan SS „Doric Star”)
- Peter Dyneley – John Robison (kapitan SS „Newton Beech”)
- Anthony Quayle – komodor/kontradmirał Henry Harwood (dowódca zespołu brytyjskiego)
- Ian Hunter – Charles WoodHouse’as (kapitan HMS „Ajax”)
- Patrick Macnee – komadndor por. Ralph Medley
- John Gregson – Frederick „Hookie” Bell (kapitan HMS „Exeter”)
- Jack Gwillim – Edward Parry (kapitan HMS „Achilles”)
- John Le Mesurier – kapelan na HMS „Exeter”
- Barry Foster – st. marynarz Roper na HMS „Exeter”
- Lionel Murton – Mike Fowler (amerykański korespondent radiowy w Montevideo)
- Christopher Lee – Manolo (właściciel baru)
- Edward Atienza – Pop (asystent Mike Fowlera)
- April Olrich – Dolores (piosenkarka w barze Manolo)
- Anthony Bushell – Eugen Millington-Drake (ambasador brytyjski w Urugwaju)
- Michael Goodliffe – kpt. Henry McCall (brytyjski attaché floty w Buenos Aires)
- Peter Illing – dr Alberto Guani (urugwajski minister spraw zagranicznych)
- William Squire – Ray Martin (brytyjski agent SIS w Montevideo)
- John Chandos – dr Otto Langmann (niemiecki ambasador w Urugwaju)
- Douglas Wilmer – M. Desmoulins (francuski ambasador w Urugwaju)
- Roger Delgado – kpt. Varela
i in.
O filmie
Fabuła filmu oparta jest na faktach. Wydarzenia, postacie, a nawet okręty w nim pokazane (pomijając szczegóły) nie są fikcyjne. Wprawdzie nie zagrał w nim żaden z uczestników tamtych wydarzeń, jednak plenery oraz niektóre okręty są autentyczne. Zdjęcia kręcono m.in. w porcie Montevideo u ujścia La Platy z wykorzystaniem tysięcy miejscowych mieszkańców jako statystów (wielu z nich najprawdopodobniej pamiętało pokazywane wydarzenia).
Pomysł stworzenia filmu powstał w 1954 podczas pobytu dwóch jego producentów – Michaela Powella i Emerica Pressburgera na festiwalu filmowym w Argentynie. Jeden z dni postanowili poświęcić na obejrzenie wraku niemieckiego rajdera (zatopionego na płyciźnie i w dużej części widocznego nad poziomem wody). Spotkanie z jednym z brytyjskich oficerów marynarki i autobiograficzna książka jednego z kapitanów zatopionego przez „Spee'a” statków[a] stało się z kolei inspiracją do jednego z wątków filmu. Zdjęcia rozpoczęto rok później, 13 grudnia 1955 roku, w szesnastą rocznicę bitwy.
Film w swojej fabule na ogół zgodny jest ze szczegółami historycznymi. Pomija wątek samobójstwa dowódcy niemieckiego krążownika kapitana Hansa Langsdorffa, który zastrzelił się wkrótce po internowaniu.
W filmie wykorzystano dwie piosenki kompozytora Briana Easdale: „Dolores' Song” i „Rio de la Plata” w wykonaniu amerykańskiej śpiewaczki Muriel Smith, która dubbingowała głos April Olrich – filmowej Dolores[2].
Okręty użyte w filmie
W filmie zostały użyte dwa autentyczne okręty, które brały udział w bitwie. Były to krążowniki: nowozelandzki HMNZS Achilles, który wtedy służył już w marynarce indyjskiej jako INS „Delhi” oraz H.M.S. „Cumberland”. W role pozostałych uczestników bitwy wcieliły się: amerykański krążownik USS „Salem” jako „Admiral Graf Spee”, brytyjski krążownik HMS „Sheffield” jako HMS „Ajax”, HMS „Jamaica” jako HMS „Exeter”. Brytyjski lekki krążownik HMS „Birmingham” został wykorzystany w wielorakiej roli: odpalania salw z dział, przedstawienia eksplozji na pokładzie „Extera”, jako „Admiral Graf Spee” podczas pobierania zaopatrzenia z „Altmarka” oraz w scenie pogrzebu niemieckich marynarzy. Brytyjski tankowiec RFA „Olna” posłużył jako niemiecki zaopatrzeniowiec „Altmark”, brytyjski RFA „Fort Duquesne” jako niemiecki „Tacoma”, urugwajską kanonierkę „Urugwaj” „zagrał” jeden z brytyjskich trałowców typu „Ton”. Dwa niszczyciele: brytyjski HMS „Battleaxe” i amerykański USS „William R. Rush” posłużyły jako okręty z których filmowano sceny batalistyczne na morzu.
Użycie wszystkich tych jednostek w filmie oraz jego realizacja w bardziej lub mniej autentycznych plenerach było możliwe dzięki zaangażowaniu flot wojennych: Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Nowej Zelandii, Indii, Urugwaju, ich dowódców oraz lokalnych władz i ich przedstawicielstw, za co autorzy filmu wyrazili swoje podziękowanie w napisach początkowych filmu, w obsadzie wymieniając nawet nazwy wszystkich okrętów jakie „zagrały” w filmie oraz podając ich filmowe odpowiedniki.
Odbiór
Film został bardzo dobrze przyjęty zarówno przez krytyków jak i widzów, również przez szefów wytwórni „The Rank Organisation” w której powstał. Po obejrzeniu gotowego już obrazu, zadecydowali oni o przesunięciu jego premiery o rok, po to aby w 1956 pokazać go na prestiżowej „The Royal Film Performance” – corocznej, uroczystej premierze filmu brytyjskiego z udziałem członków rodziny królewskiej, z której wpływy przeznaczane są na wsparcie ludzi z branży filmowej. Miała ona miejsce w kinie „Odeon Leicester Square”, 29 października 1956, w obecności królowej Elżbiety II i księżniczki Małgorzaty[3]. W 1957 roku film był czwartym pod względem oglądalności filmem w Wielkiej Brytanii, po tak znanych obrazach jak: Wyższe sfery, Doktor na wolności i Niezastąpiony kamerdyner[4]. W tym samym roku film otrzymał nominacje w trzech kategoriach (m.in. za Najlepszy Brytyjski Film, Najlepszy Brytyjski Scenariusz) do nagrody BAFTA[5]
Przypisy
- ↑ Marian B. Michalik (oprac.): Kronika filmu. Warszawa: Wydawnictwo KRONIKA – Marian B. Michalik, 1995, s. 430. ISBN 83-86079-03-7.
- ↑ The Battle of the River Plate (ang.). W: IMDb [on-line]. [dostęp 2019-08-16].
- ↑ Her Majesty: new book of photographs celebrating the life of Queen Elizabeth II (ang.). W: The Telegraph [on-line]. [dostęp 2019-08-16].
- ↑ The Battle of the River Plate (ang.). W: IMDb [on-line]. [dostęp 2019-08-16].
- ↑ Year of Presentation 1957 (ang.). W: BAFTA [on-line]. [dostęp 2019-08-16].
Uwagi
- ↑ Patrick Dove I Was A Prisoner on the Graf Spee
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Plakat do filmu
- Bitwa o ujście rzeki w bazie IMDb (ang.)
- Bitwa o ujście rzeki w bazie Filmweb
Media użyte na tej stronie
HMNZ Achilles
The U.S. Navy radar picket destroyer USS William R. Rush (DDR-714) entering Marsamxett, Malta, in April 1961.
The German armored cruiser Admiral Graf Spee in flames after being scuttled in the River Plate Estuary off Montevideo, Uruguay.
Autor: Copyright ©1987-2009 K. Krallis, SV1XV, Licencja: CC BY-SA 3.0
HMS Glasserton (M1141), a Ton class minesweeper.
HMS Battleaxe (D118)
The U.S. Navy heavy cruiser USS Salem (CA-139) at Toulon, France, 18 June 1951.