Bitwa o wyspę Wake

Bitwa o wyspę Wake
II wojna światowa, wojna na Pacyfiku
Ilustracja
Dwa patrolowce, nr 32 i 33, osadzone na brzegu Wake podczas desantu 23 grudnia
Czas

823 grudnia 1941

Miejsce

atol Wake i okolice

Terytorium

środkowy Pacyfik

Przyczyna

japońskie roszczenia terytorialne

Wynik

zwycięstwo Japonii

Strony konfliktu
 Stany Zjednoczone Japonia
Dowódcy
Winfield S. Cunningham
James Devereux
Shigeyoshi Inoue
Sadamichi Kajioka
Shigematsu Sakaibara
Siły
449 ludzi personelu USMC składającego się z:
399 żołnierzy 1. Batalionu Obronnego Marines,
55 lotników 211. Dywizjonu Myśliwskiego,
68 marynarzy United States Navy,
5 żołnierzy United States Army
i inni
2500 żołnierzy piechoty
Straty
120 zabitych,
49 rannych,
2 zaginionych,
12 samolotów straconych
820 zabitych,
333 rannych,
2 niszczyciele zatopione,
2 patrolowce zatopione,
7-8 samolotów straconych,
20 samolotów uszkodzonych
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego
Mapa konturowa Oceanu Spokojnego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
19,29°N 166,60°E/19,290000 166,601000

Bitwa o wyspę Wakebitwa mająca miejsce na atolu Wake i jego wodach przybrzeżnych pomiędzy Japonią a Stanami Zjednoczonymi w dniach 8–23 grudnia 1941.

Przebieg bitwy

Wraki siedmiu zniszczonych na ziemi amerykańskich myśliwców F4F-3 Wildcat na wyspie Wake już po zdobyciu jej przez Japończyków. F4F na pierwszym planie był pilotowany przez kapitana Henry’ego T. Elroda, który podczas ataku lotniczego 11 grudnia zatopił japoński niszczyciel „Kisaragi
Pomnik obrońców wyspy

Na wyspie Wake w styczniu 1941 r. rozpoczęto budowę bazy amerykańskiego lotnictwa morskiego. Stacjonowało tu około 520 marynarzy i żołnierzy oraz 70 pracowników linii Pan American World Airways (zatrzymywały się tam łodzie latające tej linii) i 1140 pracowników budowlanych. W chwili ataku było tam 449 żołnierzy i lotników piechoty morskiej (w tym 27 oficerów) oraz 68 marynarzy (w tym 10 oficerów)[1]. Wyspa była broniona przez baterie nadbrzeżne kalibru 127 mm i 76 mm, a na lotnisku stacjonowała eskadra lotnictwa piechoty morskiej VMF-211 z myśliwcami F4F-3 Wildcat[1]. Już 8 grudnia 1941 r. wyspę zaatakowały samoloty japońskie, niemal równocześnie z atakiem na Pearl Harbor[a]. 11 grudnia nadpłynęła 4. Flota wiceadmirała Inoue[2], z atolu Kwajalein[1]. W skład japońskiego zespołu morskiego wchodziły małe krążowniki lekkieYūbari”, „Tenryū”, „Tatsuta”, niszczycieleYayoi”, „Mutsuki”, „Kisaragi”, „Hayate”, „Oite” i „Asanagi”, dwa patrolowce przebudowane ze starych niszczycieli nr 32 i nr 33 transportujące 450 żołnierzy japońskiej piechoty morskiej, oraz dwa statki transportowe.

Walki o Wake 11 grudnia były bardzo zacięte, w ich wyniku udało się odeprzeć pierwszy japoński atak. Atak rozpoczął się rano od ostrzeliwania wyspy przez japońskie okręty, płynące w szyku torowym[1]. Nie przyniosło ono większych strat, natomiast japońskie okręty same stały się celem ostrzału baterii nadbrzeżnych, które zdołały zatopić niszczyciel „Hayate” i uszkodzić „Yayoi” i „Oite”[1]. Drugi japoński niszczyciel – „Kisaragi” – został zatopiony bombą przez amerykański myśliwiec F4F-3 Wildcat startujący z lotniska na wyspie[3]. Drobne uszkodzenia od ognia karabinów maszynowych myśliwców odniosły też krążowniki „Tenryū” i „Tatsuta”[1]. W efekcie, japoński zespół odstąpił i powrócił na Kwajalein 13 grudnia, nie podejmując próby desantu[1].

21 grudnia zespół japoński powtórnie wypłynął z Kwajalein przeciwko Wake[1]. Tym razem został wzmocniony przez wracający z ataku na Pearl Harbor 2. Dywizjon Lotniskowców w osłonie dwóch krążowników ciężkich 8. Eskadry (typu Tone) i dwóch niszczycieli, oraz cztery krążowniki ciężkie 6. Eskadry (typów Furutaka i Aoba), które wypłynęły 13 grudnia z Truk[4]. Od 21 grudnia pozycje obrońców były bombardowane przez samoloty startujące z lotniskowcówSōryū” i „Hiryū[3]. Decydujące uderzenie nastąpiło 23 grudnia 1941 r. Pod osłoną myśliwców Zero flocie desantowej udało się podpłynąć do brzegu Wake. Obrońcy wyposażeni głównie w karabiny powtarzalne i pistolety nie byli w stanie zatrzymać zmasowanego natarcia. Na kilkunastu stanowiskach bojowych nie przeżył ani jeden człowiek. Po godzinie walki, gdy zestrzelony został ostatni amerykański samolot, obrońcy zostali zmuszeni do kapitulacji.

Amerykanie postanowili jednak kontratakować – admirał Husband Kimmel wysłał trzy posiadane lotniskowce na pomoc obrońcom wyspy. Jeden z nich – USS „Saratoga” (dowódca zespołu – wiceadmirał Frank Jack Fletcher) – był w odległości około 420 mil morskich od Wake. Pozostałe lotniskowce tj. USS „Lexington” i USS „Enterprise” były dalej. Operacja została jednak odwołana przez wiceadmirała Williama Pye’a, który do czasu przybycia admirała Chestera Nimitza dowodził Flotą Pacyfiku po zdymisjonowaniu admirała Kimmela[3].

W japońskiej niewoli znalazło się ponad 1600 jeńców. Większość etapami ewakuowano do różnych obozów jenieckich. 7 października 1943 roku w masowej egzekucji Japończycy rozstrzelali na Wake ostatnich 97 jeńców[5].

5-6 października 1943 amerykański zespół TF-16 w składzie 6 lotniskowców kadm. Alfreda Montogmery'ego z bombowcami nurkującymi SBD Dauntless na pokładach, dokonał rajdu na Wake[6]. Wyspa ta, pozbawiona znaczenia strategicznego dla Amerykanów, została wyzwolona dopiero 4 września 1945.

Uwagi

  1. Data dzienna jest różna dlatego, iż Wake i Pearl Harbor dzieliła linia zmiany daty.

Przypisy

  1. a b c d e f g h Suliga 2005 ↓.
  2. Encyklopedia II wojny światowej nr 14..., s. 248–249.
  3. a b c Encyklopedia II wojny światowej nr 14..., s. 249.
  4. Eric Lacroix, Linton Wells: Japanese Cruisers of the Pacific War. London: Chatham Publ, 1997, s. 296, 526. ISBN 1-86176-058-2. OCLC 222107331. (ang.).
  5. Mark Felton: Rzeź na morzu. Zbrodnie Cesarskiej Marynarki Wojennej Japonii. Zakrzewo: Wydawnictwo Replika, 2009, s. 77–88. ISBN 978-83-7674-001-0.
  6. Eric Lacroix, Linton Wells: Japanese Cruisers of the Pacific War. London: Chatham Publ, 1997, s. 531. ISBN 1-86176-058-2. OCLC 222107331. (ang.).

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

Pacific Ocean laea relief location map.jpg
Autor: Uwe Dedering, Licencja: CC BY-SA 3.0
Relief location map of Pacific_Ocean.
  • Projection: Lambert azimuthal equal-area projection.
  • Area of interest:
  • N: 60.0° N
  • S: −80.0° N
  • W: −260.0° E
  • E: −70.0° E
  • Projection center:
  • NS: −10.0° N
  • WE: −165.0° E
  • GMT projection: -JA-165.0/-10.0/180/19.998266666666666c
  • GMT region: -R-320.2519138145009/-12.459450078533589/-5.473602099069988/26.40516525873812r
  • GMT region for grdcut: -R-325.0/-90.0/-5.0/74.0r
  • Relief: SRTM30plus.
  • Made with Natural Earth. Free vector and raster map data @ naturalearthdata.com.
Flag of the United States (1912-1959).svg
US Flag with 48 stars. In use for 47 years from July 4, 1912, to July 3, 1959.
Flag of Japan (1870–1999).svg
Variant version of a flag of Japan, used between January 27, 1870 and August 13, 1999 (aspect ratio 7:10).
Battle icon active (rifles).svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Abstract crossed rifles symbol on sunburst
Japanese patrol boats 32 and 33.jpg
HIJMS Patrol Boat No.32 (left) and Patrol Boat No.33 (right)
Wreckage Wildcat Wake Island.jpg
Wrecked U.S. Marine Corps Grumman F4F-3 Wildcat" fighters of Marine Fighting Squadron 211 (VMF-211), photographed by the Wake Island airstrip sometime after the Japanese captured the island on 23 December 1941. There appear to be at least seven F4Fs in this group. The plane in the foreground, "211-F-11" was flown by Captain Henry T. Elrod during the 11 December attacks that sank the Japanese destroyer Kisaragi. Damaged beyond repair at that time, "211-F-11" was subsequently used as a source of parts to keep other planes operational.
USMC-17673.jpg
A memorial to the defenders of Wake Island, including Marine Fighter Squadron 211, stands near the command post of Maj. James Devereux, who lead the defense of the island from Dec. 8-23, 1941. On Jan. 8, 2009, approximately 60 Marines from Marine Attack Squadron 211 returned to Wake Island en route to a deployment to Iwakuni, Japan. The visit marked the first time since 1993 the bulk of the squadron, nicknamed the "Wake Island Avengers" after the original defenders where killed or captured by Japanese forces during the island's siege, has returned to the remote Pacific atoll. VMA-211 is based in Yuma, Ariz. (Photo by Gunnery Sgt. Bill Lisbon)