Bitwa pod Chocimiem (1673)

Bitwa pod Chocimiem
wojna polsko-turecka 1672-1676
Ilustracja
Bitwa pod Chocimiem, obraz Franciszka Smuglewicza
Czas11 listopada 1673
MiejsceChocim
Terytoriumkrańce Rzeczypospolitej (tereny dzisiejszej Ukrainy)
Wynikwygrana Rzeczypospolitej
Strony konfliktu
I RzeczpospolitaImperium Osmańskie
Dowódcy
Jan Sobieski
Michał Kazimierz Radziwiłł
Dymitr Jerzy Wiśniowiecki
Husejn Pasza
Siły
22 tys. Wojsk Koronnych i 8 tys. Wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego, w tym 300 Lipków35 tys. Turków i 120 dział
Straty
nieznaczneok. 30 tys. zabitych i jeńców oraz 120 dział
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
48°30′N 26°30′E/48,500000 26,500000
Bitwa pod Chocimiem w 1673 roku

Bitwa pod Chocimiem – bitwa stoczona 11 listopada 1673 pomiędzy Rzeczpospolitą Obojga Narodów a Imperium Osmańskim.

Wojska koronne i litewskie pod dowództwem hetmana wielkiego koronnego Jana Sobieskiego odniosły zwycięstwo nad wojskami tureckimi pod wodzą Husejna Paszy (ok. 35 tys. umocnionych w dawnym – z czasów pierwszej bitwy chocimskiej w 1621 roku – obozie polskim). Dzięki błyskawicznemu szturmowi wojska polskie zdobyły obóz ze 120 działami i rozbiły pierwszą armię osmańską. Chocimska wiktoria, traktowana przez Polaków jako odwet za pokój buczacki, pozwoliła Sobieskiemu rok później wygrać elekcję i zasiąść na tronie Polski.

Opis bitwy

Wojska polskie, liczące około 30 tysięcy żołnierzy, pod dowództwem hetmana wielkiego koronnego Jana Sobieskiego, obległy twierdzę chocimską w pierwszych dniach listopada 1673 roku. Twierdza miała naturalne walory obronne, gdyż położona była w zakolu Dniestru. Od strony lądu zabezpieczona była wałami ziemnymi i licznymi szańcami obronnymi zbudowanymi w miejscu dawnego obozu polskiego sprzed pół wieku. Pierwsze ataki na pozycje tureckie przeprowadził Sobieski 10 listopada, miały one jednakże na celu jedynie rozpoznanie pola walki i rozmieszczenia sił przeciwnika. Właściwa bitwa rozegrana została następnego dnia, gdy Sobieski uderzył na Turków zmęczonych pogodą i bezsennością. Polski wódz wykorzystał fakt, że była mroźna pogoda, a Turcy nie byli do takiego klimatu przystosowani i przygotowani.

Po całonocnym markowaniu ataku przez oblegających, w śnieżnej zadymce, przy silnym wietrze i morderczym dla Turków zimnie, o brzasku 11 listopada Sobieski osobiście poprowadził swe wojska do szturmu na obóz turecki. Po salwie armatniej piechota i spieszeni dragoni wdarli się na wały, spychając nieprzyjaciela i wyrównując teren dla kawalerii. Po czym przez wyłomy w wałach i szańcach runęła husaria pod przywództwem hetmana Jabłonowskiego. Turcy odpowiedzieli kontratakiem kawalerii spahisów, lecz ci nie wytrzymali brawurowej szarży husarii i wkrótce walki rozgorzały wewnątrz twierdzy i obozu tureckiego, wśród gęstwy namiotów. Wobec paniki, jaka opanowała oddziały tureckie, Husejn Pasza zarządził ewakuację na drugi brzeg Dniestru. Lecz jedyny w Chocimiu most został uszkodzony ogniem polskiej artylerii i załamał się pod ciężarem uciekających. Tylko kilku tysiącom Turków spośród całej, 35-tysięcznej armii udało się przedostać do Kamieńca Podolskiego.

Reszta wojsk tureckich poległa bądź dostała się do niewoli. Straty Polaków były znacznie mniejsze, zdobyto silnie umocnioną twierdzę z wielkimi zapasami żywności i zaopatrzenia wojennego.

Bitwa chocimska zakończyła się pełnym zwycięstwem Rzeczypospolitej, nie przyniosło ono jednak przełomu w wojnie i nie doprowadziło do odzyskania Kamieńca Podolskiego. Natomiast wzrósł niepomiernie prestiż Rzeczypospolitej w Europie, a zwłaszcza respekt dla hetmana Jana Sobieskiego u Turków, którzy odtąd zwali Sobieskiego „Lwem Chocimskim”.

Skład wojsk polskich

  • Husaria: 1670 (12 chorągwi)
  • Pancerni: 11 105 (110 chorągwi)
  • Dragonia: 5 828 (19 chorągwi)
  • Jazda wołoska: 1 619 (19 chorągwi)
  • Arkebuzeria: 342 (3 chorągwie)
  • Piechota: 7 988 (23 chorągwie)
  • Piechota węgierska: 500 (4 chorągwie)

Łącznie: 29 052 żołnierzy[1]

Upamiętnienie

Walki rycerzy polskich pod Chocimiem zostały, po 1990 r., upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem na jednej z tablic: „CHOCIM 2 IX – 9 X 1621/10 – 11 XI 1673”.

Zobacz też

Przypisy

  1. Orłowski D. Chocim 1673, Warszawa, 2007, s. 108–118.

Bibliografia

  • Damian Orłowski, Chocim 1673, seria: „Historyczne bitwy”, Bellona, Warszawa 2007, 2008.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Ukraine relief location map.jpg
Autor: Carport, Licencja: CC BY-SA 3.0
Physical location map of Ukraine
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Legenda miejsce bitwy.svg
Symbol miejsca bitwy do legendy mapy
Battle of Khotyn (1673).PNG
Battle of Khotyn (1673)
Battle of Khotyn 1673.PNG
Battle of Khotyn in 1673