Blackburn Firebrand

Blackburn Firebrand
Dane wersji TF Mk 5
Ilustracja
Firebrand TF Mk 4
Dane podstawowe
Państwo

 Wielka Brytania

Producent

Blackburn Aircraft Ltd.

Typ

pokładowy samolot myśliwski i myśliwsko – torpedowy

Konstrukcja

jednosilnikowy dolnopłat o konstrukcji metalowej

Załoga

1

Historia
Data oblotu

27 lutego 1942

Lata produkcji

1942–1947

Wycofanie ze służby

1953

Dane techniczne
Napęd

silnik gwiazdowy Bristol Centaurus IX

Moc

2520 hp (1 879 kW)

Wymiary
Rozpiętość

15,63 m

Długość

11,81 m

Wysokość

4,04 m

Powierzchnia nośna

35,58 m²

Masa
Własna

5368 kg

Startowa

7938 kg

Osiągi
Prędkość maks.

547 km/h

Prędkość przelotowa

412 km/h

Pułap

8685 m

Zasięg

1191 km

Dane operacyjne
Uzbrojenie
4 działka Hispano II kal. 20 mm
torpeda o masie 839 kg lub dwie bomby lotnicze o łącznej masie do 908 kg
Użytkownicy
Wielka Brytania
Rzuty
Rzuty samolotu

Blackburn Firebrand − brytyjski pokładowy samolot myśliwski i myśliwsko-torpedowy zaprojektowany i zbudowany w wytwórni lotniczej Blackburn Aircraft, używany w ograniczonych ilościach w latach 1945–1953.

Rozwój konstrukcji

Prototyp Firebrand TF Mk II na pokładzie HMS Illustrious

Firebrand powstał według wymagań brytyjskiego Ministerstwa Lotniczego nr N.9/39 na jednomiejscowy pokładowy samolot myśliwski przeznaczony dla Fleet Air Arm. Płatowiec miał być napędzany silnikiem rzędowym (w układzie H) Napier Sabre III o mocy 2305 hp i uzbrojony w co najmniej cztery karabiny maszynowe. Po przedstawieniu projektu, Ministerstwo Produkcji Lotniczej zleciło w grudniu 1940 roku wytwórni Blackburn budowę trzech prototypów, z których pierwszy, nieuzbrojony, został oblatany 27 lutego 1942 roku. Oblot drugiego prototypu, uzbrojonego w cztery działka kal. 20 mm, odbył się 15 lipca tegoż roku. Był on wzorcem do budowy seryjnych samolotów nazwanych Firebrand F.Mk I (F – fighter – myśliwiec). W lutym 1943 przeprowadzono pierwsze próby samolotu na pokładzie lotniskowca HMS „Illustrious”[1]. Ministerstwo Produkcji Lotniczej jednak spowodowało zaprzestanie rozwoju myśliwskiej wersji Firebranda, gdyż w silniki Napier Sabre były wyposażane myśliwce Hawker Typhoon, których budowa była priorytetem[1]. Mimo to, nakazano dalszy rozwój samolotu jako myśliwsko-bombowo-torpedowego.

Drugi prototyp Firebranda został następnie przebudowany na prototyp wersji myśliwsko–torpedowej TF.Mk II (TF – torpedo fighter, ukończony 31 marca 1943)[1]. Przebudowa polegała na dostosowaniu samolotu do przenoszenia pod centropłatem jednej torpedy lub alternatywnego ładunku bomb. Jednak, z powodu braku dostępnych silników Sabre, wybudowano jedynie dziewięć egzemplarzy wersji Mk I i dwanaście egzemplarzy Mk II.

Kolejną wersją rozwojową był samolot Firebrand TF.Mk III napędzany mniej deficytowym silnikiem gwiazdowym Bristol Centaurus VII o mocy 2400 hp. Prototyp tej wersji został oblatany 21 grudnia 1943 roku. W związku z problemami ze sterownością samolotu, zbudowano jedynie dwa prototypy (przebudowane z samolotów Mk I) i 27 egzemplarzy seryjnych tej wersji[1].

Aby wyeliminować niedostatki wersji Mk III, konstruktorzy zaproponowali powiększenie powierzchni statecznika i steru kierunku oraz odchylenie ich nieco w prawą stronę[1]. Nowy samolot otrzymał także mocniejszy silnik Bristol Centaurus IX oraz hamulce aerodynamiczne do bombardowania z lotu nurkowego. Pierwszy tak zmodyfikowany samolot został oblatany 17 maja 1945 roku. Dopiero ta wersja, nazwana Firebrand TF.Mk 4 (początkowo TF.Mk IV), została skierowana do produkcji seryjnej. Ostatnią wersją rozwojową był Firebrand TF Mk 5, różniący się od poprzedniej niewielkimi poprawkami aerodynamiki i mechaniki płatowca. Wariant TF. Mk 5A miał dodatkowo hydrauliczne wspomaganie lotek[1]. Łącznie wybudowano 102 samoloty Mk 4[1] i 68 Mk 5. Produkcję samolotu zakończono w 1947 roku.

Użycie operacyjne

Produkcja Firebranda nigdy nie była priorytetem w wojennych warunkach Wielkiej Brytanii. Pierwsze samoloty Firebrand TF Mk II zostały dostarczone do 708 Dywizjonu FAA, stacjonującego w Lee-on-the-Solent, pełniącego funkcję jednostki doświadczalnej[1]. Był to jedyny dywizjon FAA, wyposażony w Firebrandy przed zakończeniem II wojny światowej. Pierwszym dywizjonem operacyjnym, który otrzymał (1 września 1945 roku) samoloty Firebrand TF.4, był 813 Dywizjon FAA w bazie Ford. Od grudnia 1947 stacjonował na lotniskowcu HMS „Illustrious”, później HMS „Implacable”[1]. Poza tym służyły one jeszcze w 827. Dywizjonie FAA, sformowanym w grudniu 1950 i stacjonującym na Malcie, a następnie na lotniskowcach „Illustrious” (od października 1951) i HMS „Eagle”[1]. W 1953 roku zostały ostatecznie zastąpione w obu jednostkach lotnictwa floty przez samoloty Westland Wyvern.

Opis konstrukcji

Jednomiejscowy, jednosilnikowy dolnopłat konstrukcji całkowicie metalowej. Podwozie klasyczne z kółkiem ogonowym, chowane w locie. Napęd, w zależności od wersji, stanowił silnik rzędowy Napier Sabre III (F Mk I i TF Mk II) lub silnik gwiazdowy Bristol Centaurus. Uzbrojenie stanowiły cztery działka lotnicze Hispano II kal. 20 mm. W wersji myśliwsko – torpedowej samolot mógł przenosić pod kadłubem jedną torpedę o masie 839 kg lub bomby lotnicze o łącznej masie do 908 kg na dwóch zaczepach podskrzydłowych.

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j Tony Buttler: Blackburn Firebrand and Firecrest. Hall Park Books, seria: Warpaint. No.56. (ang.).

Bibliografia

  • David Mondey, The Hamlyn Concise Guide to British Aircraft of World War II, London: Bounty Books, 2006, ISBN 978-0-7537-1462-1, OCLC 298398092.
  • Military History Encyclopedia [dostęp 25 marca 2009]

Media użyte na tej stronie

Blackburn Firebrand during trials on HMS Illustrious (IWM photo A14851).jpg
The Royal Navy during the Second World War
This view of the Blackburn Firebrand illustrates the huge flaps of the aircraft as it taxies up the flight deck. The Blackburn Firebrand IV, first single seater torpedo fighter ever built in Britain, during aircraft trials held on the Clyde on board the carrier HMS ILLUSTRIOUS. The Firebrand IV is powered by a Bristol Centaurus engine and is armed with four cannons.
Blackburn-Firebrand.png
Blackburn Firebrand profile view
RAF roundel.svg
Royal Air Force Roundel