Bluźnierstwo

Bluźnierstwo (inaczej: blasfemia) – słowa uwłaczające temu, co jest ogólnie poważane lub co jest przez religię uznane za święte (sacrum)[1].

Etymologia

Słowo blasfemia pochodzi z łacińskiego blasphemare, które z kolei wywodzi się z greckiego βλασφημέω (złożenie dwóch słów: βλάπτω = „szargać” oraz φήμη = „reputacja”).

Prawo

Historyczne kary

XIX-wieczna Encyklopedia Orgelbranda wymienia za bluźnierstwo:

Współczesna penalizacja

(c) Conquistador, CC BY-SA 4.0
Mapa opracowana przez IHEU i EHF w ramach kampanii na rzecz zniesienia kar za bluźnierstwo

     Restrykcje w niektórych regionach

     Restrykcje i grzywny

     Kara więzienia

     Kara śmierci

Prawo współczesne zostało znacznie zliberalizowane względem sposobu traktowania aktu bluźnierstwa. Miało to związek z rozwojem XIX i XX-wiecznej myśli filozoficznej i walką o wolność słowa.

Następujące kraje karzą bluźnierstwo śmiercią w najwyższym wymiarze kary według raportu Freedom of Thought z 2015 r. przygotowanego przez IHEU[3] :

Następujące kraje karzą bluźnierstwo lub obrazę uczuć religijnych uwięzieniem w najwyższym wymiarze kary:

Chrześcijaństwo

Bluźnierstwo to zbrodnia obrazy Boga bądź przypisywanie sobie boskich atrybutów. Tomasz z Akwinu uważał, że bluźnierstwo jest większym grzechem od morderstwa[4].

Biblia a bluźnierstwo

Księga Kapłańska nakazuje karanie bluźnierstwa przeciw imieniu Jahwe śmiercią:

Kto by bluźnił Imieniu Jahwe, musi ponieść śmierć; ukamienuje go cała społeczność. Zarówno przybysz, jak i tubylec muszą ponieść śmierć, jeśli będą bluźnić Imieniu.

Kpł 24,16

Ewangelie mówią o bluźnierstwu przeciw Duchowi Świętemu jako o grzechu, który nie zostanie wybaczony:

Kto by jednak bluźnił przeciw Duchowi Świętemu, nigdy nie otrzyma odpuszczenia, lecz winien jest grzechu wiecznego.

Mk 3,28 BT

Dlatego powiadam wam: Każdy grzech i bluźnierstwo będą odpuszczone ludziom, ale bluźnierstwo przeciwko Duchowi nie będzie odpuszczone. Jeśli ktoś powie słowo przeciw Synowi Człowieczemu, będzie mu odpuszczone, lecz jeśli powie przeciw Duchowi Świętemu, nie będzie mu odpuszczone ani w tym wieku, ani w przyszłym.

Mt 12,31-32 BW

Jezus, protoplasta chrześcijaństwa, był oskarżany o bluźnierstwo:

A oto przynieśli mu powietrzem ruszonego, na łożu leżącego. A widząc Jezus wiarę ich, rzekł powietrzem ruszonemu: Ufaj, synu! odpuszczone są tobie grzechy twoje. A oto niektórzy z nauczonych w Piśmie mówili sami w sobie: Ten bluźni.

Mt 9,2-3 BG

Najwyższy kapłan zapytał Go ponownie: „Czy ty jesteś Mesjasz, Syn Błogosławionego?” Jezus odpowiedział: „Ja jestem. Ujrzycie Syna Człowieczego, siedzącego po prawicy Wszechmocnego i nadchodzącego z obłokami niebieskimi”. Wówczas najwyższy kapłan rozdarł swoje szaty i rzekł: „Na cóż nam jeszcze potrzeba świadków? Słyszeliście bluźnierstwo. Cóż wam się zdaje?”

Mk 14,61-64 BT

Niektóre wyroki historyczne

  • w 1611 roku Iwan Tyszkiewicz, zamożny mieszczanin z Polski, (arianin) był w Warszawie torturowany; wyrwano mu język „za bluźnierstwo przeciw Bogu”, a za rzekome rzucenie krucyfiksu na ziemię ucięto mu dłoń i nogę. Następnie został ścięty i spalony (ścięty lub spalony),
  • w 1612 roku Bartholomew Legate, antytrynitarianin, socynianin, został spalony za bluźnierstwo w Londynie,
  • w 1644 roku Ferrante Pallavicino, satyryk i pisarz z Włoch został zwabiony do Awinionu, będącego wtedy częścią Państwa Kościelnego, uwięziony przez co najmniej czternaście miesięcy i mimo błagania o łaskę[5] został zabity przez ścięcie głowy za „bezbożność i bluźnierstwa przeciwko kościołowi katolickiemu”[6],
  • w 1697 roku ostatnią znaną osobą, skazaną na śmierć za bluźnierstwo w Królestwie Szkocji był Thomas Aikenhead, dwudziestoletni student, który podważał prawdziwość cudów Jezusa. Został powieszony[7],
  • 1 lipca 1766 roku we Francji, został skazany za bluźnierstwo młody szlachcic François-Jean Lefebvre de la Barre. Po torturach został ścięty, a jego ciało zostało spalone.

Kara współcześnie

Zasady większości kościołów i wyznań za świadome bluźnierstwa przewidują karę ekskomuniki (wykluczenia) ze społeczności.

Islam

Prawo koraniczne (szariat) przewiduje za blasfemię różne kary, do kary śmierci włącznie.

Przykładem dzieła uznanego za bluźniercze jest powieść Szatańskie Wersety brytyjskiego pisarza Salmana Rushdie, który został obłożony fatwą za bluźnierstwo w 1989 r.[8]. Przykładem jest również atak na redakcję pisma Charlie Hebdo za publikowanie bluźnierczych artykułów na łamach tygodnika. W zamachu zginęło łącznie 12 osób.

Judaizm

W judaizmie zakaz bluźnierstwa ma swoje źródło w drugim przykazaniu Dekalogu (Wj 20,7), a jego podstawą jest uznanie świętości Boga, którego imię należy bezwzględnie szanować i czcić. Księga Kapłańska Starego Testamentu przewidywała karę śmierci za bluźnierstwo:

Kto by bluźnił Imieniu Jahwe, musi ponieść śmierć; ukamienuje go cała społeczność. Zarówno przybysz, jak i tubylec muszą ponieść śmierć, jeśli będą bluźnić Imieniu.

Kpł 24,16

Halacha głosi jednak, że karze się śmiercią wyłącznie za blasfemię imienia Boga[9].

Współcześnie judaizm nie karze śmiercią za bluźnierstwo.

Siedem Praw Noego, które tradycja rabiniczna uważa za minimalne wymogi moralne dla wszystkich ludzi, zakazują blasfemii[10].

Wolność słowa

Karanie za bluźnierstwo oraz inne oznaki braku szacunku do religii, zostało uznane przez Organizację Narodów Zjednoczonych za niezgodne z Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych, podpisanym i ratyfikowanym do 2015 przez 168 państw świata, w tym przez Polskę w 1977[11].

Mimo to, tylko następujące państwa nie karzą za bluźnierstwo według raportu Freedom of Thought[3]:

Zobacz też

Przypisy

  1. Bluźnierstwo – Słownik Języka Polskiego. Wydawnictwo Naukowe PWN SA. [dostęp 2016-08-02].
  2. S. Orgelbranda Encyklopedja powszechna z ilustracjami i mapami. T.2. [dostęp 2011-06-19].
  3. a b International Humanist and Ethical Union: Freedom of Thought Report | Documenting discrimination against the non-religious around the world (ang.). [dostęp 2016-08-03].
  4. Scott Hahn Ilustrowany świat Biblii–Przewodnik po Starym i Nowym Testamencie, Wyd. Fronda, str. 414-415, ISBN 978-83-8079-521-1.
  5. Kopia w Biblioteka Watykanu, z zapiskami z procesu Pallavicino : MS Barberino Latino 6157, folios 12-13. (Coci 1983).
  6. Muir, Culture Wars, pp. 94ff
  7. Thomas Aikenhead
  8. Fatwa ciąży na Rushdiem. Rzeczpospolita. [dostęp 2011-06-19].
  9. - JewishEncyclopedia.com|work=jewishencyclopedia.com Blasphemy
  10. The Seven Noachide Laws - Jewish Virtual Library
  11. UNHR, STATUS OF RATIFICATION INTERACTIVE DASHBOARD [dostęp 2016-08-02].

Bibliografia

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.

Media użyte na tej stronie

Flag of Ethiopia.svg
Flag of Ethiopia
Flag of India.svg
The Flag of India. The colours are saffron, white and green. The navy blue wheel in the center of the flag has a diameter approximately the width of the white band and is called Ashoka's Dharma Chakra, with 24 spokes (after Ashoka, the Great). Each spoke depicts one hour of the day, portraying the prevalence of righteousness all 24 hours of it.
Flag of Israel.svg
Flag of Israel. Shows a Magen David (“Shield of David”) between two stripes. The Shield of David is a traditional Jewish symbol. The stripes symbolize a Jewish prayer shawl (tallit).
Flag of Malaysia.svg
Flag of Malaysia – Jalur Gemilang (Stripes of Glory)
Flag of New Zealand.svg
Flag of New Zealand. Specification: http://www.mch.govt.nz/nzflag/description.html , quoting New Zealand Gazette, 27 June 1902.
Flag of Thailand.svg
The national flag of Kingdom of Thailand since September 2017; there are total of 3 colours:
  • Red represents the blood spilt to protect Thailand’s independence and often more simply described as representing the nation.
  • White represents the religion of Buddhism, the predominant religion of the nation
  • Blue represents the monarchy of the nation, which is recognised as the centre of Thai hearts.
Flag of Sao Tome and Principe.svg
Flag of São Tomé and Príncipe
Flag of Namibia.svg
Flag of Namibia
Flag of Dominica.svg
Autor: See File history below for details., Licencja: CC0
The Flag of Dominica.
Flag of Mauritania.svg
Flag of Mauritania, adopted in 2017. The National Assembly added red stripes to the top and bottom edges to represent “the blood shed by the martyrs of independence”.
Blasphemy laws worldwide.svg
(c) Conquistador, CC BY-SA 4.0
Flag of Maldives.svg
Flag of Maldives. The colours used are Pantone 186 C for red and Pantone 348 C for green.