Brama Floriańska w Krakowie

Brama Floriańska
Obiekt zabytkowy nr rej. A-8 z 17.05.1932[1]
Ilustracja
Widziana z ul. Floriańskiej
Państwo Polska
MiejscowośćKraków,
ul. Pijarska
Ukończenie budowyXIII / XIV
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Brama Floriańska
Brama Floriańska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brama Floriańska
Brama Floriańska
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Brama Floriańska
Brama Floriańska
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Brama Floriańska
Brama Floriańska
Ziemia50°03′53,5″N 19°56′29,0″E/50,064861 19,941389

Brama Floriańska (Brama św. Floriana) – średniowieczna brama z basztą, położona na Starym Mieście w Krakowie u końca ulicy Floriańskiej, przy skrzyżowaniu z ulicą Pijarską. Stanowi pozostałość po dawnych murach miejskich. Jest jedną z ośmiu krakowskich bram obronnych obok Sławkowskiej, Grodzkiej, Wiślnej, Mikołajskiej, Rzeźniczej (na Gródku), Szewskiej, Nowej i Pobocznej.

Brama Floriańska (1907)

Opis bramy

Liczy 34,5 m wysokości (do gałki hełmu). Znajdującą się nad wejściem (od strony Plant) płaskorzeźbę z orłem piastowskim wykonał Zygmunt Langman według projektu Jana Matejki. Zastąpiła ona w 1882 roku wcześniejszego orła. Od strony miasta widnieje płaskorzeźba z XVIII wieku wyobrażająca św. Floriana. Barokowe zwieńczenie Bramy Floriańskiej zostało wykonane w 1660 roku. Przy portalu bramnym do dziś zachowały się prowadnice na kratę. Wewnątrz bramy znajduje się klasycystyczny ołtarz z początku XIX w. z późnobarokową kopią cudownego obrazu Matki Boskiej Piaskowej.

Obecnie brama wchodzi w skład trasy turystycznej Mury Obronne.

Historia

W XIII i XIV wieku Kraków otoczono murem. Źródła pisane wspominają o Bramie Floriańskiej od 1307 roku. Przez bramę biegł trakt do Kleparza koło Kościoła św. Floriana; od niej też zaczynała się Droga Królewska na Wawel.

Obecna budowla w swojej najstarszej części pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku. W latach 1565–1566 w pobliżu Bramy Floriańskiej zbudowany został Arsenał Miejski. W XVI w. mieściły się w Bramie stajnie miejskie. W 1694 r. przeprowadzony został jej gruntowny remont.

Pierwotny wygląd Bramy i jej barbakanu (1857)

Na początku XIX wieku planowano zburzyć mury. W ich obronie stanął prof. Feliks Radwański, który pisał: „Chronią one przed wiatrami wiejącymi pod Kościół Mariacki od Kleparza. Niedobre to wiatry, bo smrody i śmieci znosić będą, a także bezbożnie podwiewać spódnice Paniom Matkom i Żonom”[2]. 13 stycznia 1817 r. Radwański wywalczył w senacie Rzeczypospolitej Krakowskiej decyzję o pozostawieniu dla potomnych fragmentów średniowiecznej fortyfikacji. Zachowano więc części murów, w tym Barbakan i Bramę Floriańską.

W roku 1882 ocalono Bramę przed wyburzeniem po raz drugi. Uczynił to książę Władysław Czartoryski. Postanowił utworzyć w baszcie nad bramą, rodową kaplicę Czartoryskich. Rada miasta wyraziła zgodę pod warunkiem, że brama i baszta będą miały wygląd taki jak w połowie XVIII wieku. W 1889 ukończono kaplicę i konsekrował ją kardynał Albin Dunajewski.

Ponownie rozebranie bramy planowano na początku XX wieku, gdy w mieście uruchamiano tramwaj elektryczny. Linia miała biec przez bramę, ale tramwaj nie mieścił się w niej. Ostatecznie postanowiono pogłębić przejazd i bramę ocalono.

Galeria

Zobacz też

  • Mury miejskie w Krakowie
  • Baszty Krakowskie
  • Widok Krakowa (obraz Juliana Fałata)

Przypisy

Bibliografia

  • J. Adamczewski, Kraków osobliwy, Kraków 1996.
  • M. Rożek, Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa, Kraków 2006.
  • Andrzej Nazar, Tajemnice krakowskich budowli, Kraków: vis-à-vis / Etiuda, 2009, ISBN 978-83-61516-18-7.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

St. Florian's Gate, Pijarska street, Old Town, Krakow, Poland.jpg
Autor: Zygmunt Put Zetpe0202, Licencja: CC BY-SA 4.0
Brama Floriańska, ul. Pijarska, Stare Miasto, Kraków
BramaFloriańska-PłaskorzeźbaŚwFloriana-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY 4.0
Płaskorzeźba wyobrażająca św. Floriana nad wejściem do Bramy Floriańskiej od strony południowej. Kraków, 2016.
Poland location map.svg
Autor: NordNordWest, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Poland
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
MZK 002 Nr 12 Das Florianitor in Krakau - Tafel Gesamtansicht Essenwein.jpg
Bilder aus einem Artikel aus den Mittheilungen der kaiserl. königl. Central-Commission zur Erforschung und Erhaltung der Baudenkmale Band 2, 1857.(siehe PDF-Dokument)
BramaFloriańska-OrzełPiastowski-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY 4.0
Orzeł Piastowski na Bramie Floriańskiej od strony północnej (Barbakanu) proj. Jana Matejki, wyk. Zygmunta Langmana. Kraków, 2016.
0354 20100523 Krakow Florian Gate.jpg
Autor: Jakub Hałun, Licencja: CC BY-SA 4.0
Brama Floriańska w Krakowie
MuryObronneIBramaFloriańska-WidokZBasztyPasamoników-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY 4.0
Brama Floriańska i Mur Obronny. Widok z Baszty Pasamoników. Kraków, 2016.
Chapel, St. Florian's Gate, Pijarska street, Old Town, Krakow, Poland.jpg
Autor: Zygmunt Put Zetpe0202, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kaplica, Brama Floriańska, ul. Pijarska, Stare Miasto, Kraków
BramaFloriańska-Noc-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY-SA 3.0
Brama Floriańska w Krakowie, noc.
Krakow Center - basic map.svg
Autor: RaNo, Licencja: CC BY-SA 4.0
Old town in Krakow - basic map
Lesser Poland Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 50.59 N
  • S: 49.07 N
  • W: 18.92 E
  • E: 21.55 E
Florian Gate in Kraków (1907).jpg
Brama Floriańska w Krakowie (1907)
Kraków dzielnice blank map.png
Autor: Vladek Komorek, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Kraków z dzielnicami, mapa lokalizacyjna (blank version)
Princes Czrtoryski Family chapel, St. Florian's Gate, Pijarska street, Old Town, Krakow, Poland.jpg
Autor: Zygmunt Put Zetpe0202, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kaplica rodowa książąt Czartoryskich, Brama Floriańska, ul. Pijarska, Stare Miasto, Kraków
Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności