Brama Floriańska w Krakowie

Brama Floriańska
Obiekt zabytkowy nr rej. A-8 z 17.05.1932[1]
Ilustracja
Widziana z ul. Floriańskiej
Państwo Polska
MiejscowośćKraków,
ul. Pijarska
Ukończenie budowyXIII / XIV
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa konturowa Starego Miasta w Krakowie, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Brama Floriańska”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Brama Floriańska”
Położenie na mapie Krakowa
Mapa konturowa Krakowa, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Brama Floriańska”
Ziemia50°03′53,5″N 19°56′29,0″E/50,064861 19,941389

Brama Floriańska (Brama św. Floriana) – średniowieczna brama z basztą, położona na Starym Mieście w Krakowie u końca ulicy Floriańskiej, przy skrzyżowaniu z ulicą Pijarską. Stanowi pozostałość po dawnych murach miejskich. Jest jedną z ośmiu krakowskich bram obronnych obok Sławkowskiej, Grodzkiej, Wiślnej, Mikołajskiej, Rzeźniczej (na Gródku), Szewskiej, Nowej i Pobocznej.

Brama Floriańska (1907)

Opis bramy

Liczy 34,5 m wysokości (do gałki hełmu). Znajdującą się nad wejściem (od strony Plant) płaskorzeźbę z orłem piastowskim wykonał Zygmunt Langman według projektu Jana Matejki. Zastąpiła ona w 1882 roku wcześniejszego orła. Od strony miasta widnieje płaskorzeźba z XVIII wieku wyobrażająca św. Floriana. Barokowe zwieńczenie Bramy Floriańskiej zostało wykonane w 1660 roku. Przy portalu bramnym do dziś zachowały się prowadnice na kratę. Wewnątrz bramy znajduje się klasycystyczny ołtarz z początku XIX w. z późnobarokową kopią cudownego obrazu Matki Boskiej Piaskowej.

Obecnie brama wchodzi w skład trasy turystycznej Mury Obronne.

Historia

W XIII i XIV wieku Kraków otoczono murem. Źródła pisane wspominają o Bramie Floriańskiej od 1307 roku. Przez bramę biegł trakt do Kleparza koło Kościoła św. Floriana; od niej też zaczynała się Droga Królewska na Wawel.

Obecna budowla w swojej najstarszej części pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku. W latach 1565–1566 w pobliżu Bramy Floriańskiej zbudowany został Arsenał Miejski. W XVI w. mieściły się w Bramie stajnie miejskie. W 1694 r. przeprowadzony został jej gruntowny remont.

Pierwotny wygląd Bramy i jej barbakanu (1857)

Na początku XIX wieku planowano zburzyć mury. W ich obronie stanął prof. Feliks Radwański, który pisał: „Chronią one przed wiatrami wiejącymi pod Kościół Mariacki od Kleparza. Niedobre to wiatry, bo smrody i śmieci znosić będą, a także bezbożnie podwiewać spódnice Paniom Matkom i Żonom”[2]. 13 stycznia 1817 r. Radwański wywalczył w senacie Rzeczypospolitej Krakowskiej decyzję o pozostawieniu dla potomnych fragmentów średniowiecznej fortyfikacji. Zachowano więc części murów, w tym Barbakan i Bramę Floriańską.

W roku 1882 ocalono Bramę przed wyburzeniem po raz drugi. Uczynił to książę Władysław Czartoryski. Postanowił utworzyć w baszcie nad bramą, rodową kaplicę Czartoryskich. Rada miasta wyraziła zgodę pod warunkiem, że brama i baszta będą miały wygląd taki jak w połowie XVIII wieku. W 1889 ukończono kaplicę i konsekrował ją kardynał Albin Dunajewski.

Ponownie rozebranie bramy planowano na początku XX wieku, gdy w mieście uruchamiano tramwaj elektryczny. Linia miała biec przez bramę, ale tramwaj nie mieścił się w niej. Ostatecznie postanowiono pogłębić przejazd i bramę ocalono.

Galeria

Zobacz też

Przypisy

Bibliografia

  • J. Adamczewski, Kraków osobliwy, Kraków 1996.
  • M. Rożek, Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa, Kraków 2006.
  • Andrzej Nazar, Tajemnice krakowskich budowli, Kraków: vis-à-vis / Etiuda, 2009, ISBN 978-83-61516-18-7.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Lesser Poland Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 50.59 N
  • S: 49.07 N
  • W: 18.92 E
  • E: 21.55 E
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
St. Florian's Gate, Pijarska street, Old Town, Krakow, Poland.jpg
Autor: Zygmunt Put Zetpe0202, Licencja: CC BY-SA 4.0
Brama Floriańska, ul. Pijarska, Stare Miasto, Kraków
BramaFloriańska-PłaskorzeźbaŚwFloriana-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY 4.0
Płaskorzeźba wyobrażająca św. Floriana nad wejściem do Bramy Floriańskiej od strony południowej. Kraków, 2016.
MZK 002 Nr 12 Das Florianitor in Krakau - Tafel Gesamtansicht Essenwein.jpg
Bilder aus einem Artikel aus den Mittheilungen der kaiserl. königl. Central-Commission zur Erforschung und Erhaltung der Baudenkmale Band 2, 1857.(siehe PDF-Dokument)
BramaFloriańska-OrzełPiastowski-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY 4.0
Orzeł Piastowski na Bramie Floriańskiej od strony północnej (Barbakanu) proj. Jana Matejki, wyk. Zygmunta Langmana. Kraków, 2016.
0354 20100523 Krakow Florian Gate.jpg
Autor: Jakub Hałun, Licencja: CC BY-SA 4.0
Brama Floriańska w Krakowie
MuryObronneIBramaFloriańska-WidokZBasztyPasamoników-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY 4.0
Brama Floriańska i Mur Obronny. Widok z Baszty Pasamoników. Kraków, 2016.
Chapel, St. Florian's Gate, Pijarska street, Old Town, Krakow, Poland.jpg
Autor: Zygmunt Put Zetpe0202, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kaplica, Brama Floriańska, ul. Pijarska, Stare Miasto, Kraków
BramaFloriańska-Noc-POL, Kraków.jpg
Autor: Mach240390, Licencja: CC BY-SA 3.0
Brama Floriańska w Krakowie, noc.
Krakow Center - basic map.svg
Autor: RaNo, Licencja: CC BY-SA 4.0
Old town in Krakow - basic map
Kraków location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa lokacyjna miasta Kraków. Punkty graniczne mapy:
  • N: 50.15 N
  • S: 49.95 N
  • W: 19.76 E
  • E: 20.26 E
Florian Gate in Kraków (1907).jpg
Brama Floriańska w Krakowie (1907)
Princes Czrtoryski Family chapel, St. Florian's Gate, Pijarska street, Old Town, Krakow, Poland.jpg
Autor: Zygmunt Put Zetpe0202, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kaplica rodowa książąt Czartoryskich, Brama Floriańska, ul. Pijarska, Stare Miasto, Kraków