Bronisław Chajęcki

Bronisław Chajęcki
pułkownik AK pułkownik AK
Data i miejsce urodzenia

15 grudnia 1902
Warszawa

Data i miejsce śmierci

5 lub 20 stycznia 1953
Warszawa

Przebieg służby
Lata służby

1920–1946

Siły zbrojne

Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Kotwica symbol.svg Armia Krajowa
Orzeł LWP.jpg ludowe Wojsko Polskie

Główne wojny i bitwy

wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, trzykrotnie)

Bronisław Chajęcki ps. „Boryna”, „Maciej Boryna” (ur. 15 grudnia 1902 w Warszawie, zm. 5 lub 20 stycznia 1953 w więzieniu mokotowskim) – pedagog, działacz harcerski (harcmistrz), podporucznik rezerwy Wojska Polskiego, członek organizacji konspiracyjnych Warszawianka, Unia, pułkownik Armii Krajowej, kapitan Wojska Polskiego.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Był synem Kacpra Chajęckiego i Tekli z domu Piątek. Uczęszczał do Gimnazjum św. Kazimierza w Warszawie. Naukę przerwał w lipcu 1920, kiedy wstąpił na ochotnika do wojska, aby wziąć udział w walkach z bolszewikami. Służył w batalionie harcerskim w Pucku. Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Gimnazjum, a następnie podjął naukę w warszawskim Seminarium Nauczycielskim im. Stanisława Konarskiego. Jednocześnie od 1917 działał w harcerstwie; m.in. był komendantem hufca pruszkowskiego i błońskiego ZHP[1]. Służbę wojskową odbył w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Komorowie. Po jej ukończeniu zaczął pracować jako nauczyciel w szkołach w Otwocku i Grodzisku Mazowieckim. Następnie objął funkcję kierownika ośrodka zdrowia i opieki społecznej na Pradze w Warszawie, a od 1936 został delegatem prezydenta Warszawy na Pragę.

II wojna światowa

Podczas obrony Warszawy przed wojskami niemieckimi we wrześniu 1939 prezydent Stefan Starzyński 11 września postawił go na czele Komisariatu Cywilnego Obrony Pragi jako swojego zastępcę; kierował też ze strony władz cywilnych obroną przeciwlotniczą stolicy. W czasie okupacji niemieckiej od 30 września 1939 do wybuchu 1 sierpnia 1944 powstania warszawskiego sprawował funkcję kierownika Miejskiego Biura Dzielnicowego Warszawa Praga. Jednocześnie już od października 1939 zaangażował się w działalność konspiracyjną. Był współorganizatorem organizacji podziemnej Warszawianka, z którą przeszedł do organizacji Unia. Został w niej komendantem wojskowym na Pragę. W marcu 1942, po scaleniu Unii z Armią Krajową, został oddelegowany na stanowisko komendanta Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa na obszar Warszawy, którym kierował pod ps. „Boryna” lub „Maciej Boryna”. Brał udział w powstaniu warszawskim jako dowódca batalionu PKB w stopniu pułkownika[2], a także przy produkcji broni i materiałów wybuchowych. Po kapitulacji powstańców uciekł z transportu jenieckiego i udało mu się dotrzeć do oddziałów partyzanckich Grupy Kampinos AK. W marcu 1945 zgłosił się do Ludowego Wojska Polskiego; został dowódcą kompanii kolejno w 4, 1 i 2 pułkach piechoty. Otrzymał awans do stopnia kapitana. We wrześniu 1946 został zdemobilizowany. Objął funkcję kierownika referatu administracyjnego, a następnie przewodniczącego rady zakładowej w Okręgowym Oddziale Przemysłowo-Rolnym Spółdzielni „Społem”. Później został nauczycielem w Publicznej Szkole Metalowej w Pruszkowie.

Areszt, skazanie, stracenie

11 listopada 1948 został aresztowany przez UB, i dręczony w podczas śledztwa w szczególny sposób[3]. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z 30 maja 1952[4] skazany został na karę śmieci. 5 lub 20 stycznia[5] 1953 stracono go w więzieniu mokotowskim. 16 maja 1958 został zrehabilitowany. Symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Kwaterze „Na Łączce” oraz na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 333-5-6)[6]. Od czerwca 2002 Instytut Pamięci Narodowej prowadzi pod sygnaturą S 48/02/Zk śledztwo w jego sprawie. Jego szczątki zostały odnalezione w Kwaterze „Na Łączce” 23 maja 2013, a następni zidentyfikowane dzięki Polskiej Bazie Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów. 9 czerwca 2016 roku w Pałacu Prezydenckim wręczono notę identyfikacyjną jego wnuczce.

Odznaczenia, miejsca pamięci

Był odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari i trzykrotnie Krzyżem Walecznych. Mieszkał w Pruszkowie przy ul. Niecałej róg Wojciecha Drzymały, gdzie znajduje się tablica pamiątkowa[7]. 22.09.2019 roku jego szczątki pochowano w Panteonie na "Łączce"[8]

Przypisy

  1. Historia Hufca Pruszków.
  2. Mirosław Wawrzyński. Człowiek, obywatel, patriota – Bronisław Chajęcki (1902-1953). „Niepodległość i Pamięć”, s. 89-129, 2007. (pol.). 
  3. IPN, zob niżej.
  4. Informacja o działalności Instytutu Pamięci Narodowej.
  5. Rozbieżność pochodzi i różnic w aktach i danych rodziny.
  6. Cmentarz Stare Powązki: BRONISŁAW CHAJĘCKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-11-02].
  7. VII Obwód „Obroża” Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej. [dostęp 2008-12-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-08)].
  8. Biuro Poszukiwań i Identyfikacji, "Wydobyci z niepamięci". Pogrzeb 22 żołnierzy - ofiar zbrodni komunistycznych, Biuro Poszukiwań i Identyfikacji [dostęp 2021-09-08] (pol.).

Bibliografia

Media użyte na tej stronie

Orzełek II RP.svg
Autor: Poznaniak, Licencja: CC BY-SA 2.5
Orzełek Wojsk Lądowych II RP
Kotwica symbol.svg
Autor: Liftarn, Licencja: CC BY-SA 2.5
Kotwica symbol
POL Krzyż Walecznych (1941) 3r BAR.svg
Baretka: Krzyż Walecznych (1941) nadany trzykrotnie.
PL Epolet plk.svg
Naramiennik pułkownika Wojska Polskiego (1919-39).