Bronisław Wajda (1920–2007)
Bronisław Wajda (1946) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data śmierci | |
Miejsce spoczynku | |
Narodowość | polska |
Odznaczenia | |
|
Bronisław Franciszek Wajda (ur. 12 listopada 1920 w Dąbrówce Polskiej, zm. 3 marca 2007) – polski działacz kombatancki i społeczny, więzień obozów niemieckich podczas II wojny światowej.
Życiorys
Urodził się 12 listopada 1920 w Dąbrówce Polskiej pod Sanokiem[1][2]. Był synem Józefa i Józefy[2][3]. Uzyskał wykształcenie średnie[4].
Po wybuchu II wojny światowej 1939 i nastaniu okupacji niemieckiej ziem polskich jako uczeń gimnazjum został aresztowany przez Niemców na ulicy 6 maja 1940[2][5][3]. Był przetrzymywany w więzieniu sanockim[2][5], w więzieniu w Tarnowie[5], skąd – wraz z grupą ponad 758 młodych Polaków – 14 czerwca 1940 został przewieziony do obozu KL Auschwitz[6][5] – był to pierwszy masowy transport do Auschwitz[1][5]. W obozie otrzymał numer obozowy 182[7][1][5]. W obozie został skierowany do pracy przy produkcji elementów z cementu (niem. Betonkolonne)[8]. 15 kwietnia 1943 został wywieziony z Auschwitz[5]. W 1943 został przeniesiony do obozu KL Mauthausen-Gusen[1][5]. Tam po wyzwoleniu przez aliantów odzyskał wolność u kresu wojny 6 maja 1945[9][3].
Po wojnie powrócił do Sanoka. W 1945 został współzałożycielem sanockiego oddziału Związku byłych Więźniów Ideowo-Politycznych z czasów wojny z lat 1939–1945 (wraz z nim Arnold Andrunik, Jan Bezucha, Mieczysław Urbański) i 7 października 1945 wybrany skarbnikiem zarządu[10][3]. Po przemianowano organizacji w lutym 1947 został wybrany skarbnikiem zarządu koła w Sanoku Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych[11], ponownie wybrany 16 marca 1948[12]. W 1949 organizację wcielono do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację[13]. Jesienią 1952 został wybrany członkiem zarządu oddziału powiatowego ZBoWiD w Sanoku[14], 20 marca 1957 przewodniczącym komisji rewizyjnej[15], 7 grudnia 1958 zastępcą członka[16]. W 1965 został prelegentem tej organizacji i był nim nadal w 1979[17]. W połowie 1977 po rezygnującym J. Lassocie objął funkcję skarbnika zarządu koła miejsko-gminnego ZBoWiD w Sanoku[18], następnie formalnie wybrany na tę funkcję 23 października 1977[19], ponownie 11 maja 1980[20], 28 listopada 1982 wybrany wiceprezesem zarządu[21], o złożeniu rezygnacji motywowanej względami prywatnymi 22 marca 1983 został czasowo zwolniony z pełnienia funkcji na okres sześciu miesięcy, jednak już nie powrócił do tego zajęcia w kole Sanok, natomiast później został włączony do składu Wojewódzkiej Komisji rewizyjnej ZBoWiD[22]. Z sanockiego ZBoWiDu w 1977 został delegowany do Komisji do spraw Profilaktyki Miejskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu[23]. Należał do PZPR[4].
W 1946 zdał maturę w I Państwowej Szkole Męskiej Stopnia Podstawowego i Licealnego w klasie o profilu humanistycznym[24]. W 1982 jako emeryt został wybrany ławnikiem sądowym w Sanoku[25].
Bronisław Wajda zmarł 3 marca 2007. Jego żoną była Zofia (1923–2009). Oboje zostali pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.
Osoba Bronisława Wajdy została opisana w książce wspomnieniowej Jerzego Ptakowskiego pt. Oświęcim bez cenzury i bez legend (1985)[8].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1986)[26][27][28]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[3]
- Krzyż Oświęcimski (1986)[27][29]
- Odznaka „Zasłużony dla Sanoka” (po 1981)[30]
- Dyplom uznania za szczególne osiągnięcia (ZBoWiD, 1980)[20]
- inne odznaczenia[3]
Przypisy
- ↑ a b c d Informacje o więźniach. Bronisław Wajda. auschwitz.org. [dostęp 2019-02-22].
- ↑ a b c d Gefängnis in Sanok. Księga więźniów śledczych 1939-1940 (zespół 134, sygn. 97). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 119 (poz. 1258).
- ↑ a b c d e f Sztandar 1986 ↓, s. 80.
- ↑ a b ZBoWiD 1986 ↓, s. 263.
- ↑ a b c d e f g h Ząbkiewicz (A) 1984 ↓, s. 3.
- ↑ Zbigniew Dańczyszyn: Wychowankowie sanockiego gimnazjum w Oświęcimiu. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 133.
- ↑ Pierwszy Transport do KL Auschwitz. chsro.pl. [dostęp 2017-01-03].
- ↑ a b Bronisław Wajda – ein Schüler aus Sanok. instytutpileckiego.pl, 2020-06-08. [dostęp 2021-09-20]. (niem.).
- ↑ Ząbkiewicz (D) 1984 ↓, s. 5.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 5–6.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 7, 8–9.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 10.
- ↑ Józef Ząbkiewicz. 40 lat kombatanckiego związku. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 14 (485), s. 3, 10–20 maja 1989.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 42.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 44–45.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 50.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 86, 264.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 231.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 234.
- ↑ a b ZBoWiD 1986 ↓, s. 276.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 320.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 325.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 233.
- ↑ Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2015-09-22].
- ↑ Władysław Stachowicz. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990, s. 282, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X.
- ↑ Nie dajmy sobie odebrać pokoju. „Nowiny”. Nr 104, s. 1, 5 maja 1986.
- ↑ a b Manifestacja pokojowa w Sanoku. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 15 (378), s. 2, 20–31 maja 1986.
- ↑ Sztandar 1986 ↓, s. 72.
- ↑ Sztandar 1986 ↓, s. 22.
- ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 283.
Bibliografia
- Józef Ząbkiewicz. Aby nie zginęła pamięć tamtych dni. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 14 (305), s. 3, 10–20 maja 1984.
- Józef Ząbkiewicz. Dzień, który na zawsze pozostanie w pamięci. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 14 (305), s. 5, 10–20 maja 1984.
- Arnold Andrunik: Rozwój i działalność Związku Bojowników o Wolność i Demokrację na Ziemi Sanockiej w latach 1949–1984. Sanok: 1986, s. 1–335.
- Komitet Organizacyjny Fundacji Sztandaru. Związek Bojowników o Wolność i Demokrację. Zarząd Koła w Sanoku. Sanok: 1986, s. 1–194.
- Pierwszy Transport do KL Auschwitz. chsro.pl. [dostęp 2017-01-03].
Media użyte na tej stronie
Baretka: Krzyż Oświęcimski
Bronisław Franciszek Wajda (fotografia portretowa na świadectwie dojrzałości z 1946).
Autor: Lowdown, Licencja: CC BY-SA 3.0
Odznaka „Zasłużony dla Sanoka” przyznana Aleksandrowi Rybickiemu (1978). Źródło: Archiwum Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. "Odznaczenia Aleksandra Rybickiego z okresu międzywojennego i PRL i legitymacje" (zespół 11, sygn. 83).
Autor: Lowdown, Licencja: CC BY-SA 3.0
Nagrobek Bronisława i Zofii Wajda na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.