Brzeźno Szlacheckie
wieś | |
![]() Kościół pw. św. Katarzyny | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Wysokość | 200 m n.p.m. |
Liczba ludności (2008) | 505 |
Strefa numeracyjna | 59 |
Kod pocztowy | 77-139 |
Tablice rejestracyjne | GBY |
SIMC | 0746797 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Brzeźno Szlacheckie (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Brzézno Szlachecczé; niem. Adlig Briesen[1]) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Lipnica.
Leży na Pojezierzu Bytowskim, w regionie Kaszub zwanym Gochami, wśród jezior, lasów i wzniesień morenowych – do 200 m n.p.m. Na wschód od miejscowości znajduje się Jezioro Wiejskie.
Wieś jest siedzibą sołectwa Brzeźno Szlacheckie, w którego skład wchodzą również miejscowości Bukowo, Janowo, Kocieł, Nowe Brzeźno i Stare Brzeźno. Brzeźno Szlacheckie jest również placówką ochotniczej straży pożarnej.
Nazwa
- 1374 - Bryse
- 1492 - Bresen
- 1570 - Brziszno
- 1664 - Brzeźno Polskie
- 1807 - Brzezno
- 1818 - Adlig Briesen
- 1920 - Brzeźno Szlacheckie
Inne miejscowości o nazwie Brzeźno: Brzeźno
Historia
Brzeźno Szlacheckie jest starym siedliskiem kaszubskiej szlachty zagrodowej (Spiczak-Brzezińscy i inne odłamy Brzezińskich). Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w województwie pomorskim[2]. Do 1919 roku miejscowość znajdowała się pod administracją zaboru pruskiego; nazywała się wówczas Briesen, a później Adelig Briesen. Z tym okresem związany jest epizod walki o granice. Traktat wersalski pozostawiał okolice Brzeźna Szlacheckiego po stronie Niemiec. Sprzeciwiła się temu jednak zdecydowanie miejscowa ludność, przesuwając ustaloną już granicę niemiecko-polską o kilka kilometrów dalej na zachód.
W okresie 20-lecia międzywojennego wieś należała do ówczesnego powiatu chojnickiego. W okresie II Rzeczypospolitej stacjonowała tu placówka II linii Straży Granicznej Inspektoratu Granicznego nr 7 „Chojnice”[3] i komisariat Straży Granicznej[4].
Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Brzeźno Szlacheckie. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Brzeźno Szlacheckie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.
Zabytki
Według rejestru zabytków NID[5] na listę zabytków wpisany jest drewniany kościół parafialny pw. św. Katarzyny z 1716, nr rej.: A-237 z 12.03.1987. Świątynia zrębowa z wieżą i długim prezbiterium poszerzonym dwoma dobudówkami. Wewnątrz barokowy ołtarz[6].
Kultura
Odbywają się tu widowiska plenerowe upamiętniające udział Kaszubów w odsieczy wiedeńskiej w 1683 r., organizowane przez Starostwo Powiatowe w Bytowie, Urząd Marszałkowski, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie i Bractwo Rycerzy Zamku Bytowskiego.
W 1983 roku w rocznicę udziału miejscowej szlachty (w ramach chorągwi pomorskich) w odsieczy wiedeńskiej ustawiono pamiątkowy obelisk z napisem Kaszubi pod Wiedniem.
Zespół Szkół w Brzeźnie organizuje międzyszkolny Przegląd Twórczości Kaszubskiej.[7]
Edukacja
W 1964 roku otwarto w Brzeźnie jedną ze szkół-pomników Tysiąclecia Państwa Polskiego. Obecnie jest to Zespół Szkół im. Jana III Sobieskiego, obejmujący szkołę podstawową i przedszkole. Liczebność uczniów w ciągu kilkudziesięciu lat istnienia placówki oscylowała w przedziale 133-190.[8]
Wśród przedmiotów nauczanych w szkole znalazły się także dwa związane z regionem kaszubskim: język kaszubski oraz historia i kultura Kaszub.[7]
Zobacz też
- Borowy Młyn
- Borzyszkowy
- Brzeźno (dzielnica Gdańska)
- Gliśno Wielkie
- Kramarzyny
- Małe Gliśno
- Trzebiatkowa
Przypisy
- ↑ Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)
- ↑ Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.: rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 83.
- ↑ Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 19. ISBN 83-87424-77-3.
- ↑ Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 74. ISBN 83-87424-77-3.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022, s. 3 [dostęp 2016-08-15] .
- ↑ Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 240, ISBN 978-83-7495-133-3 .
- ↑ a b Regionalizm. Zespół Szkół im. Jana III Sobieskiego w Brzeźnie Szlacheckim. [dostęp 2020-05-12].
- ↑ Historia szkoły. Zespół Szkół im. Jana III Sobieskiego w Brzeźnie Szlacheckim. [dostęp 2020-05-12].
Bibliografia
- Ks. Henryk Cyrzan: Brzeźno Szlacheckie Dzieje wsi – parafii – kościoła. BiT Beata Żmuda-Trzebiatowska, Gdańsk 2007
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.92 N
- S: 53.40 N
- W: 16.65 E
- E: 19.75 E
Autor:
Mapa powiatu bytowskiego, Polska
Autor: Gdaniec, Licencja: CC BY-SA 3.0
Brzeźno Szlacheckie - drewniany kościół parafialny pw. św. Katarzyny z początku XVIII wieku.
Autor: Gdaniec, Licencja: CC BY-SA 3.0
Brzeźno Szlacheckie - obelisk poświęcony Kaszubom pod Wiedniem w 1683
Autor: Gdaniec, Licencja: CC BY 3.0
Płyta pamiątkowa w Brzeźnie Szlacheckim "Kaszubi pod Wiedniem"
Autor:
Mapa gminy Lipnica, Polska