Bułgaria

Република България
Republika Bułgarii
Flaga Bułgarii
Herb Bułgarii
Flaga BułgariiHerb Bułgarii
Dewiza: (bułg.) Съединението прави силата
(Jedność jest siłą)
Hymn:
Miła Rodino

(Kochana Ojczyzno)
Położenie Bułgarii
KonstytucjaKonstytucja Bułgarii
Język urzędowybułgarski
StolicaSofia
Ustrój politycznyrepublika parlamentarna
Typ państwademokracja
Głowa państwaprezydent Rumen Radew
zastępcawiceprezydent
Ilijana Jotowa
Szef rządupremier Stefan Janew
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
104. na świecie
110 910 km²
0,3%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
96. na świecie
7 061 000[1][a]
65 osób/km²
Bułgarzy: 84,8%[2]
Turcy: 8,8%[2]
Romowie: 4,9%[2]
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

56,9 mld[1] USD
8064[1] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

153,1 mld[1] dolarów międzynar.
21 689[1] dolarów międzynar.
waluta1 lew = 100 stotinek (BGN)
Niepodległośćod Imperium Osmańskiego
22 września 1908
Religia dominującaprawosławie
Strefa czasowaUTC +2 – zima
UTC +3 – lato
Kod ISO 3166BG
Domena internetowa.bg
Kod samochodowyBG
Kod samolotowyLZ
Kod telefoniczny+359

Bułgaria, Republika Bułgarii (bułg. България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią Północną od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Bułgaria jest członkiem: Organizacji Narodów Zjednoczonych (od 1955)[3], Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego – NATO (od 2004) oraz Unii Europejskiej (od 2007).

Geografia

Bułgaria leży w południowej Europie nad Morzem Czarnym, w północno-wschodniej części Półwyspu Bałkańskiego. Od północy graniczy z Rumunią, od zachodu z Serbią i Macedonią Północną od południa z Grecją i Turcją. Stolicą Bułgarii jest Sofia (1,1 mln mieszkańców), inne większe miasta to Płowdiw, Warna, Burgas, Ruse, Stara Zagora, Plewen i Wraca.

Warunki naturalne

Mapa fizyczna Bułgarii
Strandża, Bułgaria

Około 60% powierzchni Bułgarii zajmują tereny wyżynne i górskie, średnie wzniesienie kraju wynosi ok. 470 m n.p.m. Wzdłuż północnej granicy rozciąga się Nizina Naddunajska, zajmująca całą północną część kraju. W środkowej części Bułgarii leży jej główny masyw górski – Stara Płanina (Bałkan) wraz z pasem Kotlin Zabałkańskich (Sofijska, Kazanłycka, Sliweńska i in.). W południowo-zachodniej Bułgarii leżą masywy górskie Rodopy i Pirin (na granicy z Grecją) oraz Riła (najwyższy szczyt Bułgarii i całego Półwyspu Bałkańskiego Musała – 2925 m n.p.m.). Bułgarię południowo-wschodnią zajmuje rozległa Nizina Górnotracka, a na południe od niej, na granicy z Turcją, niskie góry Sakar i Strandża.

Największe góry w Bułgarii:

GóraWysokość
(m n.p.m.)
Pasmo górskie
Musała2925 mRiła
Wichren2915 mPirin
Botew2376 mStara Płanina

Klimat

Klimat Bułgarii jest umiarkowany ciepły, kontynentalny, suchy, nad morzem podzwrotnikowy, wilgotniejszy. W górach występuje piętrowość klimatyczna. Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi od -6 °C (w terenach górskich), -3 °C (w centralnej części kraju) do 2 °C (na południu kraju), w lipcu odpowiednio od 18 °C, 23 °C i 25 °C. Średnia suma roczna opadów od 450 mm na północy, do 1200 mm w terenach górskich. Średnia temperatura powietrza i średnia suma opadów w stolicy kraju Sofii wynoszą: w styczniu -2 °C i 42 mm, w lipcu 22 °C i 60 mm.

Stosunki wodne

Siedem rilskich jezior
Meandrująca Arda

Stara Płanina dzieli Bułgarię na zlewiska Morza Czarnego i Morza Egejskiego. W zlewisku czarnomorskim najdłuższą rzeką jest Dunaj (długość 471 km w granicach Bułgarii), który jest rzeką graniczną z Rumunią, wraz z dopływami: Łom, Ogosta, Iskyr (jest najdłuższą rzeką Bułgarii płynącą w całości w jej granicach), Osym, Jantra. Ponadto największe rzeki zlewiska Morza Egejskiego to Marica z Tundżą i Ardą, Kamczija, Struma oraz Mesta. Rzeki wyzyskiwane są głównie do nawadniania i produkcji energii elektrycznej. Jeziora są nieliczne i niewielkie, największe, typu lagunowego, występują głównie wzdłuż wybrzeża. W górach Pirin i Riła znajduje się około 260 jezior pochodzenia polodowcowego. W Starej Płaninie znajduje się największy wodospad w Bułgarii i zarazem największy w całych BałkanachRajsko Pryskało.

Przyroda

Lasy pokrywają ok. 35% powierzchni kraju, do wysokości 700–1000 m występują głównie lasy dębowe, do 1700–1800 m – lasy bukowe i bukowo-jodłowe, w najwyższych piętrach gór do 2000–2300 m – lasy świerkowe, kosodrzewina i hale górskie. Na obszarach wyżynnych i nizinnych – zarośla krzewów zrzucających liście na zimę oraz zbiorowiska roślinności stepowej w rejonie Dobrudży.

Historia

Rzeź w Bataku. Powstanie kwietniowe zostało brutalnie spacyfikowane przez wojska osmańskie.
Wasił Lewski – jeden z głównych ideologów i organizatorów ruchu wyzwoleńczego Bułgarii

W połowie IV tysiąclecia p.n.e. rozpoczął się napływ na tereny obecnej Bułgarii plemion koczowniczych z Azji Środkowej. W V wieku p.n.e. jedno z plemion trackich utworzyło nawet organizm państwowy – Królestwo Odrysów. Tereny te zdobyli Rzymianie i w pierwszej połowie I wieku (6–9 r. n.e.) pomiędzy Dunajem a pasmem Starej Płaniny utworzyli rzymską prowincję Mezję, która w roku 86 n.e. została podzielona na Mezję Dolną i na Mezję Górną. W połowie I w. n.e. na południe od Starej Płaniny powstała rzymska prowincja Tracja. Z czasem tereny obecnej Bułgarii stały się miejscem najazdów Hunów i Gotów.

W VI wieku tereny te zaczęły zasiedlać pasterskie plemiona słowiańskie, które zostały podbite ok. roku 680 przez Protobułgarów. Bułgaria powstała w 681 roku, założona przez Asparucha. Chan Borys I Michał został ochrzczony przez duchowieństwo greckie w przeddzień Zielonych Świąt 25 maja 864 roku. Otrzymał na cześć cesarza bizantyjskiego Michała III, swojego ojca chrzestnego, imię Michał. Powstało potężne państwo ze stolicą w Plisce (od 895 w Presławiu), które trwało w okresie 681–1018. W 915 r. Symeon przyjął tytuł cara. Od 1018 tereny Bułgarii zostały ostatecznie podbite przez Bizancjum i pozostawały pod władzą Bizantyjczyków do 1185 mimo antybizantyjskich powstań ludowych.

W latach 1186–1398 istniało drugie państwo Bułgarów, po czym jego terytorium stało się częścią Imperium Osmańskiego.

3 marca 1878 po klęsce Turcji w wojnie z Rosją sporządzono traktat pokojowy w San Stefano, który przewidywał utworzenie Wielkiej Bułgarii będącej wciąż wasalem Turcji, ale bez prawa stacjonowania w niej wojsk tureckich. W granicach wielkiego państwa bułgarskiego miały się znaleźć, oprócz samej Bułgarii, Tracja i Macedonia bez Salonik. Dlatego 3 marca – dzień zakończenia wielowiekowej tureckiej okupacji ziem bułgarskich – jest świętem narodowym tego kraju[4].

Pierwszym władcą niepodległej Bułgarii został wybrany przez zgromadzenie narodowe Aleksander I Battenberg, posługujący się tytułem księcia. Niepodległość uzyskana w 1878 (w pełni w 1908 po oficjalnym przyłączeniu Rumelii Wschodniej) zapoczątkowała ścieranie się wpływów niemieckich i rosyjskich. W 1886 roku rosyjscy oficerowie wymusili abdykację księcia Aleksandra I.[4] W 1879 roku księciem został Ferdynand I Koburg – bratanek króla Portugalii Ferdynanda II. W 1908 roku został on królem niezawisłego królestwa Bułgarii, a następnie ogłosił się carem. Na skutek wojen bałkańskich (1912–1913) Bułgaria utraciła znaczną część terytorium, dlatego też przystąpiła do I wojny światowej po stronie państw centralnych. Wojna zakończyła się jednak klęską, a Bułgaria straciła swoje krótkotrwałe zdobycze terytorialne (najboleśniej odczuła brak dostępu do Morza Egejskiego). W 1918 roku car został zmuszony do abdykacji na rzecz swojego syna Borysa i opuszczenia kraju.

W II wojnie światowej Bułgaria opowiedziała się (m.in. wraz z Węgrami, Rumunią i Finlandią) po stronie państw Osi. Borys III pełnił funkcję cara do swojej śmierci w 1943 roku. W trakcie II wojny światowej oficjalnie carem był kilkuletni syn Borysa, Symeon II. Faktyczna władza spoczywała w rękach Rady Regentów, w skład której wchodzili Bogdan Fiłow, książę Cyryl (brat Borysa III) oraz gen. Nikoła Michow. W trakcie II wojny światowej Bułgaria uzyskała niewielkie nabytki we wschodniej części Jugosławii oraz krótkotrwałe włączenie do Bułgarii części greckiego terytorium Tracji Zachodniej i części Macedonii Egejskiej, ale bez Salonik. Zajęcie w 1944 kraju przez Armię Czerwoną spowodowało obalenie monarchii i ustanowienie Ludowej Republiki Bułgarii w 1946 roku, po czym władzę objęła Bułgarska Partia Komunistyczna (generalni sekretarze – Georgi Dymitrow, Wyłko Czerwenkow, Todor Żiwkow).

Bułgaria była członkiem RWPG i Układu Warszawskiego. Masowe demonstracje w listopadzie i grudniu 1989 wpłynęły na utworzenie demokratycznej republiki parlamentarnej (pierwsze wolne wybory 13 października 1991).

W latach 2001-2005 premierem republiki był były car Symeon II. Był to pierwszy w historii państw Europy Wschodniej przypadek, gdy monarcha obalony przez reżim komunistyczny został premierem powstałej później republiki. Symeon jest również jedynym monarchą na świecie, któremu drogą demokratyczną udało się odzyskać władzę w republice.

29 marca 2004 Bułgaria wstąpiła do NATO[5].

1 stycznia 2007 Bułgaria stała się członkiem Unii Europejskiej[6]. Rząd bułgarski czyni starania, by zostać członkiem strefy Schengen[7].

Ustrój polityczny

Zgodnie z konstytucją z 12 lipca 1991 Bułgaria jest republiką, w której głową państwa jest prezydent wybierany, na jednej karcie razem z wiceprezydentem, w bezpośrednich wyborach, na 5-letnią kadencję. Szefem rządu jest premier, który mianowany jest przez prezydenta.

Organem władzy ustawodawczej jest jednoizbowe, 240-osobowe Zgromadzenie Narodowe (Народно събрание), wybierane na 4-letnią kadencję.

  • Kraj podzielony jest na 28 obwodów (oblast(i) – област(и)).

Podział administracyjny

Od 1999 roku Bułgaria dzieli się na 28 obwodów (bułg. област, l.mn. области).

Siły zbrojne

Bułgaria dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[8]. Uzbrojenie sił lądowych Bułgarii składało się w 2014 roku z: 80 czołgów, 2,1 tys. opancerzonych pojazdów bojowych, 206 dział samobieżnych, 350 zestawów artylerii holowanej oraz 240 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[8]. Marynarka wojenna Bułgarii dysponowała w 2014 roku jednym okrętem obrony przybrzeża, trzema korwetami, czterema fregatami oraz 10 okrętami obrony przeciwminowej[8]. Bułgarskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 15 myśliwców, 22 samolotów transportowych, 8 samolotów szkolno-bojowych oraz 25 śmigłowców[8].

Wojska bułgarskie w 2014 roku liczyły 35 tys. żołnierzy zawodowych oraz 302,5 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) bułgarskie siły zbrojne stanowią 70. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 700 mln dolarów (USD)[8].

Demografia

Ludność Bułgarii (według spisów powszechnych)
RokLudnośćZmiana %RokLudnośćZmiana %
18873 154 37519467 029 349
18923 310 7131.049%19567 613 709
19003 744 28319658 227 866
19054 035 57519758 727 771
19104 337 51319858 948 649
19204 846 97119928 487 317
19265 528 74120017 928 901
19346 077 93920117 351 234
demografia
Liczba ludności Bułgarii w latach 1961-2003 (w milionach)
Mapa etniczna Bułgarii 2001
Turcy w bułgarskich obwodach administracyjnych


Ludność

(c) Plamen Agov • studiolemontree.com, CC BY-SA 4.0

Skład etniczny: (według spisu z 2010 roku):

Wyznania:

Źródło: Joshua Project, 2010[9]

Miasta Bułgarii

Największe miasta Bułgarii:

L.p.MiastoLiczba mieszkańców w 2009[10]
Mapa Bułgarii na podstawie CIA World Factbook
1herb Sofii Sofia1 165 503
2herb Płowdiwu Płowdiw348 465
3herb Warny Warna320 837
4herb Burgas Burgas193 765
5herb Ruse Ruse156 509
6herb Starej Zagory Stara Zagora140 456
7herb Plewenu Plewen111 426
8herb Sliwenu Sliwen93 781
9herb Dobricza Dobricz92 672
10herb Szumen Szumen86 824

Gospodarka

XVIII-wieczna zabudowa Melnika
Elektrownia jądrowa w Kozłoduju
Stoki narciarskie w Bansku

W okresie socjalistycznym rolnictwo i produkcja żywności były centralnie zarządzane, ale ściśle ze sobą powiązane. Reformy 1989 zniosły centralne planowanie bułgarskiej gospodarki, umożliwiając istniejącym zakładom przekształcenie się w niezależne przedsiębiorstwa z prawem do wypuszczania akcji. Głównymi uprawami są tu zboża (pszenica, kukurydza), rośliny przemysłowe (słonecznik, tytoń, bawełna) i warzywa (pomidor, ogórek, papryka). Duże znaczenie ma uprawa drzew owocowych (jabłonie, brzoskwinie, śliwy) i winorośli (wina bułgarskie). Bułgaria jest największym na świecie eksporterem olejku różanego. Rośnie znaczenie hodowli (głównie owiec, bydła i trzody chlewnej) i leśnictwa. Ważnym działem gospodarki jest rybołówstwo. Poza lokalnymi łowiskami na Morzu Czarnym i wodach śródlądowych, bułgarskie trawlery łowią na Morzu Śródziemnym i Oceanie Atlantyckim.

W kraju występują złoża miedzi i niewielkie rud żelaza. Stosunkowo małe są także zasoby surowców energetycznych: węgla kamiennego, ropy naftowej i gazu ziemnego. Elektrownie wodne wytwarzają około 1/10 krajowej energii elektrycznej, 3/5 pochodzi z elektrowni cieplnych, reszta zaś z elektrowni jądrowych zbudowanych według planów radzieckich. W latach rządów komunistycznych poczyniono znaczne inwestycje w przemyśle przetwórczym. Dużą dynamikę wykazuje produkcja stali, miedzi, cynku, ołowiu, a także maszyn i urządzeń, chemikaliów i wyrobów przemysłu spożywczego, dostarczającego większości dochodów z eksportu. Źródłem dochodów jest także turystyka, rozwinięta szczególnie na wybrzeżu Morza Czarnego.

Transport

Kraj ma dobrze rozwiniętą sieć dróg. Dużą rolę odgrywa transport morski i lotniczy. Główne porty morskie to Warna i Burgas.

Mapa konturowa Bułgarii
Geographylogo.svg
Porty lotnicze w Bułgarii

Tablice rejestracyjne

Tablica rejestracyjna z eurobandem

Obowiązujące do 1 stycznia 2007 roku, po wstąpieniu do UE flaga bułgarska została zastąpiona eurobandem.

Kultura i sztuka

Kukeri – bułgarski karnawał i obyczaj płodności i zdrowia, mający na celu odstraszenie złych duchów, odbywający się w sirni zagowezni (ostatki), tj. 7 tydzień przed Wielkanocą
Sosna Bajkuszewa – jedno z najstarszych drzew Bułgarii

Bułgaria od okresu średniowiecza (XIII wiek, XIV wiek) znana jest ze swoich ikon. Przedstawiciele tzw. tyrnowskiej szkoły malarskiej (XIV wiek) z powodzeniem przekraczali reguły rządzące tradycyjnym, hieratycznym malarstwem ikon, dzięki czemu stworzyli oni jedną z najbardziej znaczących szkół artystycznych wschodniego chrześcijaństwa.

Bułgaria posiada również starą i bogatą tradycję śpiewu chóralnego. Jednym z najbardziej znanych, bułgarskich średniowiecznych twórców jest Joan Kukuzel, kompozytor, teoretyk muzyki i twórca tzw. nowobizantyjskiego zapisu nutowego. Znanymi bułgarskimi śpiewakami są współcześnie m.in. Boris Christow, Nikołaj Giaurow, czy Nikoła Giuzelew, należący do światowej czołówki i często występujący w najlepszych operach całej Europy.

W okresie bułgarskiego odrodzenia narodowego, u schyłku panowania tureckiego (przełom XVIII i XIX wieku), w całym kraju powstało kilka szkół artystycznych, których przedstawiciele specjalizowali się w ikonopisaniu, snycerce lub malarstwie. Pozostawili oni po sobie prawdziwe skarby sztuki, architektury i malarstwa. Najsłynniejsze z owych szkół to m.in. szkoła trewneńska (zob. Triawna), bańska (zob. Bansko) czy samokowska (zob. Samokow) – twórcy tej ostatniej szkoły (a wśród nich Zachari Zograf) zasłynęli kunsztem zdobiąc monaster rylski przepięknymi freskami.

Najbardziej znanym współczesnym artystą bułgarskim jest bez wątpienia Christo Jawaszew. Zdobył on rozgłos wielu spektakularnymi happeningami, wśród których najbardziej kontrowersyjne było „zapakowanie” w folię m.in. gmachu Reichstagu w Berlinie oraz Pont Neuf w Paryżu.

Bułgaria posiada także bogate tradycje w dziedzinie teatru lalkowego (nie tylko dla dzieci).

Literatura

Z czasów panowania chanów protobułgarskich (VII–IX wiek) pochodzą ryte w kamieniu napisy protobułgarskie w języku greckim. W końcu IX wieku, dzięki przyswajaniu ksiąg słownie stworzonych przez św. Cyryla i Metodego, rozwinęło się piśmiennictwo religijne w języku staro-cerkiewno-słowiańskim. Czerpiąc wzorce z Bizancjum, na przełomie IX i X wieku piśmiennictwo starobułgarskie rozkwitło w Presławiu i Ochrydzie oraz ponownie (XIV wiek) w Tyrnowie. Oprócz kazań, poezji hymnicznej, traktatów i tzw. zborników (zbiorów różnych utworów służących religijnemu pouczeniu) ważne miejsce w średniowiecznej literaturze zajęły apokryfy, hagiografie, opowieści pouczające i heroiczne. Po podboju tureckim (1394) tradycję piśmienniczą kultywowano w monasterach. W XVI wieku powstały w Sofii nowe hagiografie. W XVII i XVIII w. główną formą piśmiennictwa były damaskiny (zbiory pouczeń i kazań). Najżywiej rozwijała się ustna twórczość ludowa. W okresie odrodzenia narodowego (1762–1878) powstały zręby nowożytnej kultury bułgarskiej. Pierwszym przejawem świadomości narodowej było zainteresowanie własną historią (Paisij Chilendarski). Walka Bułgarów o uniezależnienie się kultury od Greków i autokefaliczny kościół, a po 1856 – o zrzucenie panowania Turków, znalazła odbicie w literaturze. W 1. połowie XIX wieku, w okresie tworzenia podstaw świeckiej oświaty narodowej, pojawiły się pierwsze drukowane książki i podręczniki szkolne. Zrodziła się publicystyka i wierszopisarstwo. Na dalszym rozwoju młodej literatury zaważyło coraz żywsze od połowy XIX w. zainteresowanie słowianofilstwem i rodzimą kulturą ludową. Oparte na obcych, zwłaszcza rosyjskich, wzorach artystycznych i bułgarskim folklorze powstały nowożytne gatunki poezji, prozy i dramatu, w których z żywej mowy ludowej tworzył się język literacki. Jednocześnie z realizmem wystąpiły tendencje sentymentalno-romantyczne. Najdojrzalszym świadectwem uczuciowości romantycznej stała się liryka Christo Botewa. Po odzyskaniu niezawisłości politycznej (1878) rozwinęła się dydaktyczna poezja i spokrewniona często z publicystyką proza realistyczna. Uprawiali ją zarówno zwolennicy odnowy moralnej (Aleko Konstantinow), jak narodnicy (Todor Włajkow) i socjaliści. W życiu literackim wybitną pozycję zajął obrońca tradycji, Iwan Wazow. Walcząc o europeizację sztuki narodowej w latach 90. XIX wieku przeciwstawili mu się moderniści skupieni wokół pisma Misył, którzy obrali orientację neoromantyczną (Pejo Jaworow, Penczo Sławejkow). Drugie pokolenie modernistów po 1905 zwróciło się ku symbolizmowi (Teodor Trajanow, Nikołaj Liliew). Na początku XX wieku najżywiej rozwijała się proza wiejska, której najwybitniejszym przedstawicielem był Elin Pelin. W okresie międzywojennym (1918–1944) awangardowy bunt tzw. wrześniowców, którzy w latach 20. XX wieku chcieli złączyć odnowę sztuki z rewolucją społeczną, był krótkotrwały i wyraził się głównie w ekspresjonizmie (Geo Milew). Powojenny kult prymitywu i rodzimości ustąpił tendencji do ucodzienniania literatury. W liryce nastąpiło odkrycie powszedniości (Elisaweta Bagriana, Atanas Dałczew), w małych formach prozy dojrzał realizm psychologiczny (Jordan Jowkow), w powieści dominował historyzm, zabarwiony często ideologią nacjonalistyczną. W latach 30. zwalczał ją konsolidujący się obóz pisarzy antyfaszystów, w którym osobne miejsce zajęła komunistyczna lewica (Christo Radewski). Po przewrocie komunistycznym (1944) uległa zerwaniu więź z międzywojenną tradycją i po 1950 nastąpił długotrwały okres realizmu socjalistycznego. Rozrachunki z unifikacją literatury, podjęte w latach 60., znalazły wyraz w nawrocie do psychologizmu i moralistyki (Błaga Dimitrowa, Emilian Stanew), a także w renesansie historyzmu. Najznaczniejszym efektem literatury odwilży była bujnie rozkwitająca groteska (Jordan Radiczkow). Doktryny realizmu socjalistycznego nie odrzucano otwarcie, gdyż brakowało niezależnego obiegu literatury, a nieliczni pisarze emigracyjni (Georgi Markow) byli w kraju prawie nieznani; okres rozrachunków z totalitaryzmem rozpoczął się po 1989.

Święta

DataŚwięta państwoweBułgarska nazwa
1 styczniaNowy RokНова година (nowa godina)
3 marcaŚwięto Odzyskania NiepodległościНационален празник (nacjonalen praznik)
1 majaŚwięto PracyДен на труда (den na truda)
24 majaŚwięto Piśmiennictwa Słowiańskiego i KulturyДен на славянската писменност и култура (den na sławjanskata pismennost i kultura)
6 wrześniaDzień Jedności NarodowejДен на съединението на България (den na syedinenieto na Byłgarija)
22 wrześniaDzień NiepodległościДен на независимостта (den na nezawisimostta)
1 listopadaDzień Budzicieli NaroduДен на народните будители (den na narodnite buditeli)
25 grudniaBoże NarodzenieКоледа (koleda)

Turystyka

W 2016 roku kraj ten odwiedziło 8,252 mln turystów (16,2% więcej niż w roku poprzednim), głównie z Rumunii, Grecji, Niemiec, Rosji i Turcji[11].

Bułgarskie obiekty na Liście UNESCO*

Cerkiew Bojańska w Sofii
Jeździec z Madary
Tracki grobowiec z Kazanłyku
Monastyr Rylski
Tracki grobowiec z KazanłykuMonastyr Rylski

* – właśc. Lista światowego dziedzictwa kulturowego (K) i przyrodniczego (P)

Zobacz też

Uwagi

  1. Według ostatniego spisu powszechnego Bułgaria w dniu 1-02-2011 liczyła 7 364 570 mieszkańców: Национален статистически институт: 2011 POPULATION CENSUS – MAIN RESULTS (ang.). [dostęp 20-04-2014].

Przypisy

  1. a b c d e Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-04-18].
  2. a b c Национален статистически институт: 2011 POPULATION CENSUS – MAIN RESULTS (ang.). [dostęp 20-04-2014].
  3. Member states (ang.). un.org. [dostęp 2017-02-14].
  4. a b Mieczysław Tanty, Bałkany w XX wieku, Warszawa: KiW, 2003, ISBN 83-05-13311-7, OCLC 830543760.
  5. Seven new members join NATO (ang.). nato.int, 2004-03-29. [dostęp 2017-02-14].
  6. Unia Europejska większa o Rumunię i Bułgarię (pol.). money.pl, 2007-01-01. [dostęp 2017-02-14].
  7. Tomasz Betka: PE: Bułgaria i Rumunia zakładnikami populizmu (pol.). UniaEuropejska.org, 2011-10-13. [dostęp 2011-11-12].
  8. a b c d e Bulgaria (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-28].
  9. Bulgaria – Religions. Joshua Project. [dostęp 2013-10-31].
  10. Źródło: Bulgarian National Statistical Institute https://web.archive.org/web/20131113225050/http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Pop_6.1.4_Pop_DR_EN.xls.
  11. МЕЖДУНАРОДЕН ТУРИЗЪМ – БЪЛГАРИЯ (ЯНУАРИ – ДЕКЕМВРИ 2016 г.) (bułg.). tourism.government.bg, 2017-01. s. 1, 2. [dostęp 2017-07-31].

Bibliografia

  • T. Dąbek-Wigrowa: Historia literatury bułgarskiej, Wrocław 1980.
  • T. Wasilewski: Historia Bułgarii, Ossolineum, 1988.

Linki zewnętrzne

Wikiatlas Wikimedia Atlas: Bułgaria – wikiatlas z mapami w Wikimedia Commons

Media użyte na tej stronie

Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Flag of Albania.svg
Flag of Albania
Flag of Croatia.svg
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Flag of NATO.svg
Flaga Paktu Północnoatlantyckiego (NATO).
WTO members and observers.svg
Map of World Trade Organization members and observers.
  Members
  Members, dually represented by the European Union
  Observers
  Non-members
OSCE logo.svg
The logo of Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie – organizacja międzynarodowa
Campaigns of Ivan Assen II.png
Second Bulgarian Empire. Campaigns of tsar Ivan Assen II.
Statiunea Bansko - una din partii.jpg
Imagine cu partia Tomba din statiunea Bansko, Bulgaria
Topographic Map of Bulgaria Polish.png
Autor: Equestenebrarum, Licencja: CC BY 3.0
Polish language topographic map of Bulgaria
Bucharest Nine map.png
Autor: maix (original image)
Super Dromaeosaurus (derivative work), Licencja: CC BY-SA 4.0
Map of the Bucharest Nine organization and its nine members (Bulgaria, the Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Poland, Romania and Slovakia).
Burgas-coat-of-arms.svg
Coat of arms of Burgas, Bulgaria, consists of a shield with sea dragon, grasping a tower, three ships on top the shield. Colours: shield - royal blue, dragon and ships - yellow or gold, sails and tower - white, all black borders.
Turcy w obwodach Bulgarii.png
Autor: Mixx321, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Turcy w bułgarskich obwodach administracyjnych
OSCE members and partners.svg
Autor:
This file was made by User:Sven
Nuvola apps locale.svg
Translation

If this image contains text, it can be translated easily into your language. If you need help, contact me

SemiPD-icon.svg
Flexible licenses

If you want to use this picture with another license than stated below, contact me

Nuvola apps email.png
Contact the author

If you need a really fast answer, mail me. If you need only a fast answer, write me here.

, Licencja: CC BY-SA 4.0
Organization for Security and Co-operation in Europe members and partners
  OSCE participating States
  Partners for Co-operation
EU 2020.png
Autor: Aotearoa, Licencja: CC BY 3.0
Unia Europejska w 2013; bez terytoriów zamorskich.
Madara horseman.jpg
the Madara horseman in NE Bulgaria (8th - 9th Cent. A.D.)
Strandzha-dinev-2.jpg
Autor: unknown, Licencja: CC BY 2.0
Emblem of Shumen.png
Autor: Пакко, Licencja: CC BY-SA 3.0
City coat of arms of Shumen, Bulgaria
Герб на Варна, България.svg
Autor: Nh3mp3, Licencja: CC BY-SA 3.0
Coat of arms of Varna, Bulgaria
Байкушева мура 01.JPG
Autor: User:DMY, Licencja: Attribution
Байкушева мура (Pinus heldreichii), Pirin, Bulgaria
Craiova Group map4.svg.png
Autor: BernardaAlba, Licencja: CC BY-SA 4.0
Member states of Craiova Group of 4 members
Coat of arms of Bulgaria.svg
Coat of arms of Republic of Bulgaria
CEI members.svg
Autor: Hmxhmx, Licencja: CC BY-SA 4.0
Map of CEI members.
Council of Europe.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Bulgaria ethnic map.png
Autor: unknown, Licencja: GFDL
Mother tongues throughout Bulgaria as of 2011
Geo Milev.jpg
Geo Milev (1895 - 1925)
Arda Meanders.jpg
Autor: Evgeni Dinev from Burgas, Bulgaria, Licencja: CC BY 2.0
Arda Meanders
AlexanderNevskyCathedral-Sofia-6.jpg
(c) Plamen Agov • studiolemontree.com, CC BY-SA 4.0
Alexander Nevsky Cathedral in Sofia, Bulgaria. Its foundation stone was laid on March 3, 1882, four years after signing the Treaty of San Stefano, granting the Liberation of Bulgaria.
Town of Primorsko aerial Boby Dimitrov.jpg
Autor: Boby Dimitrov from Sofia, Bulgaria, Licencja: CC BY-SA 2.0

The main part of the town in foreground, far to the right is the north beach of Primorsko, far to the left - the beginning of the south beach.

Shot from a small plane.
Rila Monastery 2007.jpg
Autor: Svilen Enev, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Rila Monastery, Rila, Bulgaria
BUL Сливен COA.png
Herb Sliven, Bulgaria
Bulgaria in European Union.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location of XY (see filename) in the European Union.
Bulgaria CIA map PL.png
Mapa Bułgarii na podstawie CIA World Factbook
Kukeri razlog.JPG
Кукери или "чауши" в гр. Разлог на 1 януари (Нова Година).
Warna Kathedrale.jpg
Autor: Marcel601, Licencja: CC BY-SA 3.0
The cathedral of Varna, Bulgaria.
Elin Pelin.jpg
Bulgarian writer Elin Pelin.
North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg
Autor: Addicted04, Licencja: CC BY 3.0
North Atlantic Treaty Organization in orthographic projection.
Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg
Map of Europe. The continental boundary to Asia as indicated is the standard convention following the Caucasus crest, the Ural River and the Urals Mountains to the Sea of Kara
Bulgaria-demography.png
Autor: unknown, Licencja: CC BY 4.0
Polwysep Balkanski-mapa polit.png
(c) Kpjas, CC-BY-SA-3.0
Półwysep Bałkański - mapa polityczna.
Airplane silhouette.svg

Icon-type silhouette of an airplane. (Mainly to be used in Userboxes)

Used on WIkipedia as an airport location icon.
Vasil Levski.jpg
Photograph portrait of Vasil Levski (1837–73)