Buzdygan

Buzdygan

Buzdygan (węg. bozdogan - pałka, tur. - maczuga) – jednoręczna broń obuchowa pochodzenia wschodniego, składająca się ze styliska zakończonego głowicą wyposażoną w szereg wypustek - tzw. piór[1].

Metalowa głowica buzdyganu osadzona była trzonku (stylisku) o długości ok. 60 cm. Trzonek wykonywany był z drewna, okuty blachą bądź całkowicie metalowy (w niektórych przypadkach z ukrytym wewnątrz sztyletem - odmiana perska). Metalowa głowica wyposażona była w pióra (najczęściej od 6 do 8, rzadziej w większej ilości) promieniście rozchodzące się od drzewca. Pióra w jej formie bojowej miały kształt trójkątny lub trapezowy, zwężający się ku dołowi. W wersji paradnej pióra bywały zaokrąglone, obite srebrną lub złotą blachą, niekiedy wysadzane klejnotami.

Liczne odmiany buzdyganu można było spotkać na obszarze od Chin do Europy. W Europie były popularną bronią od X do XV w., używane zarówno przez piechotę, jak i jazdę. Na Rusi buzdygan znany był również jako sześciopiór. W Polsce od XVI do XVIII wieku stanowił oznakę władzy oficerskiej w kawalerii narodowego autoramentu (wśród rotmistrzów, pułkowników, poruczników i chorążych).

Wykorzystywano je także w Ameryce Południowej, między innymi w Państwie Inków.

Od roku 1992 r. czasopismo Polska Zbrojna przyznaje raz w roku nagrodę Buzdygany dla wyróżniających się osób, związanym z obronnością - oficerom, politykom, dziennikarzom i przemysłowcom, wszystkim tym, którzy twórczo zmieniają otaczającą ich rzeczywistość, przyczyniając się do rozwoju Wojska Polskiego i wzrostu obronności.

Zobacz też

Przypisy

  1. buzdygan, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-11-19].

Bibliografia

  • PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9
  • Michał Gradowski, Zdzisław Żygulski, Słownik uzbrojenia historycznego, Warszawa: PWN, 2010, s. 61, ISBN 978-83-01-16260-3, OCLC 751388493.

Media użyte na tej stronie

Drevnosti RG v3 ill082 - Pernath and Shestopiors.jpg
Flanged maces (pernath and two shestopiors).
Buzdygany.JPG
Buzdygany Ilustracja z Encyklopedii staropolskiej Z. Glogera
Drevnosti RG v3 ill084a - Shestopior.jpg

Шестопёр. Подарен Алексею Михаловичу в 1655.

«Быздыган перья прорезные золотые с винивты, в главе яхонт червчет большой граненой, под ним десять изумрудов; в перье сто восемь яхонтов червчатых да тридцать шесть изумрудов; черен прорезной золот попорчен; исподняя трубка сходит; по ярлыку написан тот быздыган шестопером; челом ударил Великому Государю тем быздыганом Греченин Дмитрей Остафьев по рk`г году, июля в к`з день. А по нынешней переписи рч`є года и по осмотру, тот быздыган против прежних переписных книг сшолся; цена тому быздыгану шестьсот пятьдесят рублев, а по прежней описной книге написан вторым».
Hjälmkrossare, 1500-tal - Skoklosters slott - 103362.tif
Uwaga: For documentary purposes the original description has been retained. Factual corrections and alternative descriptions are encouraged separately from the original description.
Hjälmkrossare, 1500-tal.
Nyckelord: Klubba, 1500-tal, Föremålsbild, Vapen, Hjälmkrossare