Buzdygan

Buzdygan

Buzdygan (węg. bozdogan - pałka, tur. - maczuga) – broń obuchowa pochodzenia wschodniego, metalowa głowica osadzona na trzonku o długości ok. 60 cm. Trzonek był drewniany, okuty blachą lub całkowicie metalowy, czasami z ukrytym wewnątrz sztyletem (odmiana perska). Głowica zbudowana była z piór (najczęściej 6 do 8, choć były buzdygany o ponad 20 piórach) promieniście rozchodzących się od drzewca. Pióra w jej formie bojowej miały kształt trójkątny lub trapezowy, zwężający się ku dołowi. W wersji paradnej pióra bywały zaokrąglone, obite srebrną lub złotą blachą, wysadzane klejnotami.

Liczne odmiany można było spotkać na obszarze od Chin do Francji, a w Europie występowały od X do XV w., używane zarówno przez piechotę, jak i jazdę. Na Rusi znany był również jako sześciopiór. W Polsce od XVI do XVIII wieku stanowił oznakę władzy oficerskiej w kawalerii narodowego autoramentu: rotmistrzów, pułkowników, poruczników i chorążych.

Wykorzystywana także w Ameryce Południowej, między innymi w Państwie Inków.

Od roku 1992 czasopismo Polska Zbrojna przyznaje raz w roku nagrodę Buzdygany dla wyróżniających się osobowości, osobom związanym z obronnością - oficerom, politykom, dziennikarzom i przemysłowcom, wszystkim tym, którzy twórczo zmieniają otaczającą ich rzeczywistość, przyczyniając się do rozwoju Wojska Polskiego i wzrostu obronności.

Zobacz też

Bibliografia

  • PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ​ISBN 83-01-13506-9
  • Michał Gradowski, Zdzisław Żygulski, Słownik uzbrojenia historycznego, Warszawa: PWN, 2010, s. 61, ISBN 978-83-01-16260-3, OCLC 751388493.

Media użyte na tej stronie

Drevnosti RG v3 ill082 - Pernath and Shestopiors.jpg
Flanged maces (pernath and two shestopiors).
Buzdygan.jpg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Palladinus (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY-SA 2.5

Buzdygan ze zbiorow na zamku w Malborku

Buzdygany.JPG
Buzdygany Ilustracja z Encyklopedii staropolskiej Z. Glogera
Indo-Persian bozdogan or buzdygan mace 1.jpg
Autor: Worldantiques, Licencja: CC BY-SA 3.0
Indo-Persian bozdogan / buzdygan mace (Ottoman or Persian), forged entirely of solid iron. The head is divided into 8 flanges with the remnants of inlaid brass dots, one third of the solid shaft starting from below the head is octagonal, the remaining two thirds of the shaft is round, 18 inches long.
Drevnosti RG v3 ill084a - Shestopior.jpg

Шестопёр. Подарен Алексею Михаловичу в 1655.

«Быздыган перья прорезные золотые с винивты, в главе яхонт червчет большой граненой, под ним десять изумрудов; в перье сто восемь яхонтов червчатых да тридцать шесть изумрудов; черен прорезной золот попорчен; исподняя трубка сходит; по ярлыку написан тот быздыган шестопером; челом ударил Великому Государю тем быздыганом Греченин Дмитрей Остафьев по рk`г году, июля в к`з день. А по нынешней переписи рч`є года и по осмотру, тот быздыган против прежних переписных книг сшолся; цена тому быздыгану шестьсот пятьдесят рублев, а по прежней описной книге написан вторым».
MWP Buzdygan Radziwillow.JPG
Autor:
NieznanyUnknown from Poland
, Licencja: CC BY 2.5
Disambig.svg
Symbol wieloznaczności