Carlos Chávez (muzyk)
![]() | |
Imię i nazwisko | Carlos Antonio de Padua Chávez y Ramírez |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | 13 czerwca 1899 Calzada de Tacuba |
Pochodzenie | meksykańskie |
Data i miejsce śmierci | 2 sierpnia 1978 Meksyk |
Gatunki | muzyka poważna, muzyka współczesna |
Zawód | kompozytor, dyrygent, pedagog |
Carlos Antonio de Padua Chávez y Ramírez (ur. 13 czerwca 1899 w Calzada de Tacuba koło Meksyku, zm. 2 sierpnia 1978 w Meksyku[1]) – meksykański kompozytor, dyrygent, pisarz, pedagog i organizator życia muzycznego.
Życiorys
Pochodził z rodziny kreolskiej, jego babka była Indianką[1]. Uczył się teorii i gry na fortepianie u Manuela Ponce’a (1910–1914) i Pedro Luisa Ozagóna (1915–1920), w zakresie kompozycji pozostał jednak w znacznej mierze samoukiem[1][2]. W latach 1922–1923 odbył podróż do Europy, odwiedzając Berlin, Wiedeń i Paryż[1][3]. Od 1924 roku pisał jako krytyk i eseista do meksykańskiej prasy, m.in. do El Universal[1]. Często odwiedzał Stany Zjednoczone[1], od 1926 do 1928 roku mieszkał w Nowym Jorku[3]. Przyjaźnił się z Aaronem Coplandem, Henrym Cowellem i Edgarem Varèse’em[1][2].
Od 1928 do 1934 roku był dyrektorem Conservatorio Nacional de Música w Meksyku. Współzałożyciel Orquesta Sinfónica Mexicana, którą dyrygował w latach 1928–1948[1]. W 1930 roku zainicjował Conciertos para trabajadores, cykl stałych koncertów dla robotników[1]. Od 1947 do 1952 roku pełnił funkcję pierwszego dyrektora nowo utworzonego Instituto Nacional de Bellas Artes[1][3]. Po 1948 roku wycofał się w zasadzie z życia publicznego, poświęcając się wyłącznie komponowaniu, sporadycznie występując także jako dyrygent[1][3]. W latach 1957–1958 wykładał gościnnie na Uniwersytecie Harvarda[1][3]. Otrzymał wiele prestiżowych wyróżnień i nagród, był także członkiem licznych instytutów i akademii[1].
Twórczość
Wczesna twórczość muzyczna Cháveza pozostawała pod silnym wpływem Schumanna, później zauważalny jest wpływ de Falli, Ravela i Debussy’ego[1]. Z czasem wyodrębniły się w niej dwa nurty – klasycyzujący, nawiązujący do tradycyjnego porządku formalnego oraz eksperymentatorski, w którym pod wpływem serializmu i poznanej w 1932 roku muzyki elektronicznej nastąpiło odrzucenie klasycznych zasad konstrukcji[1]. Wielkie piętno na muzyce Cháveza odcisnęły elementy azteckie i tradycyjna meksykańska muzyka ludowa[1][3]. Sięgał po tradycyjne instrumentarium indiańskie, inspiracja rodzimym folklorem widoczna jest natomiast w częstym stosowaniu instrumentów dętych i perkusji[1].
- sonata fortepianowa nr 2 (1919)
- balet El fuego novo (1921)
- Sonatina na fortepian (1924)
- Tres exágonos na głos i fortepian lub orkiestrę kameralną (1924)
- balet Los cuatro soles (1925)
- Energía na dziewięć instrumentów (1925)
- balet Caballos de vapor (1926)
- sonata fortepianowa nr 3 (1928)
- sonata na 4 rogi (1929)
- Cantos de México (1933)
- Sinfonía de Antigona (1934)
- Llamadas (sinfonía proletaria) na orkiestrę i chór mieszany (1935)
- Sinfonía India (1935)
- Xochipilli Macuilchoxitl (1940)
- Toccata na instrumenty perkusyjne (1942)
- balet Hija de Colquide (1944)
- Canto a la tierra na chór i orkiestrę kameralną (1946)
- koncert skrzypcowy (1950)
- V symfonia (1953)
- opera Panfilo and Laurentia (1956)
- kantata Prometheus Bound na głosy solowe, chór i orkiestrę (1956)
- Resonancias (1964)
- balet Pirámide (1968)
- Clio (1969)
- koncert puzonowy (1976)
Był również autorem prac krytyczno-teoretycznych, m.in. Toward a New Music: Music and Electricity (wyd. Nowy Jork, 1937) oraz Musical Thought (zapis wykładów wygłoszonych na Uniwersytecie Harwarda, 1961)[3].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 2. Część biograficzna cd. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1984, s. 92–93. ISBN 83-224-0223-6.
- ↑ a b c Nicole V. Gagné: Historical Dictionary of Modern and Contemporary Classical Music. Lanham: Scarecrow Press, 2012, s. 60-61. ISBN 978-0-8108-6765-9.
- ↑ a b c d e f g h The Harvard Biographical Dictionary of Music. Cambridge: Harvard University Press, 1996, s. 154. ISBN 0-674-37299-9.
- ISNI: 0000 0001 1063 9041
- VIAF: 56673063
- LCCN: n79108394
- GND: 116496495
- LIBRIS: jgvz3qb235r3f5f
- BnF: 12288143x
- SUDOC: 086863460
- NKC: xx0141084
- BNE: XX1269352
- NTA: 074116428
- Open Library: OL793899A
- PLWABN: 9810586015405606
- NUKAT: n2006138154
- J9U: 987007282707805171
- BNA: 000055414
- RISM: pe41010103
- WorldCat: lccn-n79108394, lccn-n79-108394