Cerkiew św. Paraskewy w Górzance
![]() | |||||||
kościół parafialny | |||||||
![]() Cerkiew i parawanowa dzwonnica na cmentarzu przycerkiewnym | |||||||
Państwo | ![]() | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | ![]() | ||||||
Miejscowość | Górzanka | ||||||
Wyznanie | katolickie | ||||||
Kościół | rzymskokatolicki | ||||||
Parafia | Wniebowstąpienia Pana Jezusa w Górzance | ||||||
Wezwanie | św. Paraskewy (jako cerkiew) Wniebowstąpienia Pana Jezusa (jako kościół) | ||||||
| |||||||
| |||||||
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |||||||
![]() | |||||||
Strona internetowa |
Cerkiew św. Paraskewy (obecnie rzymskokatolicki kościół parafialny Wniebowstąpienia Pana Jezusa) – dawna greckokatolicka cerkiew, znajdująca się we wsi Górzanka w gminie Solina, województwa podkarpackiego,
Historia
Budowę obecnej cerkwi w Górzance rozpoczęto w roku 1835 w miejsce wcześniejszej cerkwi z roku 1718. Wcześniej we wsi istniała jeszcze starsza cerkiew, o której wzmianki pochodzą już z roku 1599, a która spłonęła przed rokiem 1718. Fundatorem obecnej cerkwi był Feliks Giebułtowski, ówczesny właściciel wsi. Jej poświęcenia dokonano 10 września 1838 roku. W roku 1912 przeszła remont. W roku 1948 przejęta przez kościół rzymskokatolicki i użytkowana jako kościół filialny, a od roku 1969 parafialny pw. Wniebowstąpienia Pana Jezusa w dekanacie Solina.
- (c) Paweł Marynowski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Wnętrze
Budowa
Cerkiew w Górzance jest świątynią orientowaną, dwudzielną o konstrukcji zrębowej. Ściany oszalowane i wzmocnione lisicami. Do wybudowanego na planie kwadratu prezbiterium od północy przylega zakrystia. Nawa szersza. Od zachodu przedsionek o konstrukcji szkieletowej. Nad prezbiterium i nawą dachy kalenicowe, nad przedsionkiem dwuspadowy. Nad nawą wieżyczka z cebulastym hełmem, nad przedsionkiem wieżyczka czworoboczna z dachem namiotowym.
Wnętrze
W cerkwi w Górzance znajduje się unikatowy w skali kraju ikonostas (zrekonstruowany w latach 2005–2010), składający się z wyciętych z deski płaskorzeźbionych i polichromowanych postaci. Wedle miejscowej tradycji wyrzeźbiony został przez miejscowego artystę z jednego pnia lipy. Powstał prawdopodobnie w I połowie XVIII wieku, ponieważ wymienia go już spis inwentarza z roku 1752[2]. Został rozmontowany wedle różnych źródeł w roku 1912[2], gdyż został uznany przez miejscowego biskupa za niekanoniczny, lub w roku w 1951[3]. Jego części zostały porozwieszane w różnych miejscach świątyni. Nienaruszona do czasów obecnych pozostała jedynie Grupa Pasyjna, na wieńczącej ikonostas belce tęczowej. Ściany i stropy pokryte polichromią figuralną i architektoniczną, pochodzącą z roku 1912. Po wizycie miejscowego biskupa w 1912 roku napisane zostały ikony zgodne z wszelkimi kanonami – ikony te zostały odnowione latach 2008–2011.
- (c) Paweł Marynowski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Tablica na dzwonnicy, upamiętniająca ks. Adama Bieleckiego
Wokół cerkwi
Przy świątyni stoi murowana trójarkadowa dzwonnica parawanowa z II połowy XIX wieku[2]. Zachowały się dwa dzwony. Na jednym z nich widnieje data 1744. W 2011 roku, w 200 rocznicę urodzin Ks. Adama Bieleckiego pochodzącego z Górzanki została wmurowana tablica poświęcona jego pamięci[4].
Przypisy
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie. 2021-09-30. [dostęp 02.05.2010].
- ↑ a b c Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2003, str. 189-191 ISBN 83-89188-08-2
- ↑ Stanisław Kryciński , Cerkwie w Bieszczadach, Pruszków: Wydawnictwo Rewasz, 2005, s. 27-28, ISBN 83-89188-39-2, ISBN 83-89188-38-4, OCLC 69495051 .
- ↑ Upamiętnienie ks. Adama Bieleckiego w 200 rocznicę urodzin w Górzance
Bibliografia
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podkarpackie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 50.9 N
- S: 48.95 N
- W: 21.03 E
- E: 23.66 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Flaga województwa podkarpackiego
Autor: Henryk Bielamowicz, Licencja: CC BY-SA 4.0
wieś Górzanka
Autor: Zygmunt Put, Licencja: CC BY-SA 4.0
Była greckokatolicka cerkiew św. Paraskewy (ikonostas), Górzanka, powiat leski, Podkarpacie
Autor: Henryk Bielamowicz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Górzanka, Cerkiew św. Paraskewy w Górzance
Autor: Zygmunt Put, Licencja: CC BY-SA 4.0
Była greckokatolicka cerkiew św. Paraskewy, Górzanka, powiat leski, Podkarpacie
(c) Paweł Marynowski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Kościół we wsi Górzanka.
Autor: Henryk Bielamowicz, Licencja: CC BY-SA 4.0
wieś Górzanka
Autor: Henryk Bielamowicz, Licencja: CC BY-SA 4.0
Górzanka, Cerkiew św. Paraskewy w Górzance
Autor: Zygmunt Put, Licencja: CC BY-SA 4.0
Była greckokatolicka cerkiew św. Paraskewy (wnętrze), Górzanka, powiat leski, Podkarpacie
(c) Paweł Marynowski / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Kościół we wsi Górzanka.