Cesarstwo Niemieckie

Deutsches Reich
Cesarstwo Niemieckie
Rzesza Niemiecka
1871–1918
Godło Cesarstwa Niemieckiego
Flaga Cesarstwa NiemieckiegoGodło Cesarstwa Niemieckiego
Dewiza: Gott mit uns
(Bóg z nami)
Hymn:

Oficjalnie Druga Rzesza nie posiadała hymnu państwowego. Gdy wymagał tego protokół grano pieśni: Heil dir im Siegerkranz, „Die Wacht Am Rhein” lub hymn pruski

Położenie Cesarstwa Niemieckiego
Język urzędowyniemiecki
StolicaBerlin
Ustrój politycznymonarchia konstytucyjna
Typ państwacesarstwo
Głowa państwaCesarz niemiecki i Król Prus (ostatni) Wilhelm II Hohenzollern
następca tronuksiążę Wilhelm von Hohenzollern
Szef rządukanclerz II Rzeszy (ostatni) książę Max von Baden
Powierzchnia
 • całkowita

540 858 km²
Liczba ludności (1910)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

64 925 993
120,0 osób/km²
waluta1 marka – 100 fenigów
pierwsze zjednoczenie Niemiec w latach 1866–187118 stycznia 1871
OgłoszenieRepubliki Weimarskiej
9 listopada 1918
Religia dominującaluteranizm, ewangelicyzm, katolicyzm
Strefa czasowaUTC +1
Terytoria zależnepatrz tekst
Mapa Cesarstwa Niemieckiego
Proklamacja Rzeszy Niemieckiej w Sali Zwierciadlanej pałacu wersalskiego 18 stycznia 1871, w rocznicę koronacji pierwszego pruskiego króla

Cesarstwo Niemieckie, Rzesza Niemiecka (niem. Deutsches Kaiserreich, Deutsches Reich) – niemieckie państwo federacyjne powstałe w wyniku zjednoczenia Niemiec dokonanego w latach 1866–1871 przez Prusy pod rządami Ottona von Bismarcka. W historiografii określane także jako Druga Rzesza (Zweites Reich)[a]. Na przełomie XIX i XX wieku było jednym z najpotężniejszych państw Europy i świata, posiadało potężną armię i przemysł, który w tym czasie przewyższył brytyjski i ustępował tylko amerykańskiemu.

Cesarstwo Niemieckie było formalnie monarchią konstytucyjną i państwem federalnym, złożonym z państw związkowych wchodzących w skład Rzeszy będących monarchiami i wolnymi miastami. Realnie największy wpływ na kierunek polityki zachowywał cesarz, będący jednocześnie królem pruskim, oraz odpowiadający przed cesarzem kanclerz Rzeszy, który często był też premierem Prus. Prusy posiadając olbrzymią przewagą terytorialną, ludnościową i militarną górowały nad innymi państwami niemieckimi i nadawały ton polityce całej Rzeszy.

Okresy historyczne

Cesarze niemieccy

Kanclerze Rzeszy

Sytuacja polityczna

Godność cesarską sprawował urzędowo (łac. ex officio) władca największego państwa, Królestwa Prus, a jego oficjalny tytuł brzmiał „Cesarz niemiecki”, co miało oznaczać, że jedynie przewodniczył Rzeszy, gdyż był „pierwszy wśród równych” (primus inter pares) wobec innych władców niemieckich. Tytuł „Cesarz Niemców” odrzucono, ponieważ sugerował, że cesarz panuje z woli narodu, a nie dzięki łasce bożej (dei gratia). Taką neutralną tytulaturę przyjęto także i po to, aby nie zadrażniać stosunków z Austro-Węgrami, które choć zostały pokonane przez Prusy, to jednak cesarz Franciszek Józef nadal cieszył się autorytetem i poparciem wśród niektórych władców niemieckich, zmuszonych do posłuszeństwa wobec Prus. Obawiano się również pobudzenia nastrojów demokratycznych i rewolucyjnych wśród społeczeństwa.

Konstytucja Cesarstwa była napisana tak, że do końca jego istnienia prawnicy spierali się czy uznać Niemcy bardziej za państwo związkowe (Bundesstaat) czy też za związek państw (Staatenbund). Nie przeszkadzało to jednak Prusom w ścisłej kontroli niemieckiego życia wewnętrznego i polityki zewnętrznej, ponieważ o wszystkich najważniejszych sprawach decydował w istocie kanclerz powoływany przez cesarza, a stosunki z poszczególnymi królami i książętami regulowane były poprzez nieformalne związki partnerstwa i zależności.

Ówczesna opinia publiczna, ze względu na różnice religijne i gospodarcze, dzieliła się na pięć głównych nurtów: konserwatystów protestanckich, konserwatystów katolickich, prawicę liberalną, lewicę liberalną i lewicę. Obok reprezentantów tych nurtów w Reichstagu zasiadali reprezentanci mniejszości narodowych (m.in. Polacy)[1].

Kraje Rzeszy

KrajStolicaObszar w km² 1910 r.Ludność 1910 r.
Królestwa (Königreiche):
Prusy (Preußen)Berlin348 78040 165 219
Bawaria (Bayern)Monachium75 8706 887 291
Flag of Saxony.svg Saksonia (Sachsen)Drezno14 9934 806 661
Wirtembergia (Württemberg)Stuttgart19 5072 437 574
Wielkie Księstwa (Großherzogtümer):
Flagge Großherzogtum Baden (1891–1918).svg Badenia (Baden)Karlsruhe15 0702 142 833
Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg Hesja (Hessen)Darmstadt76881 282 051
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Meklemburgia-Schwerin (Mecklenburg-Schwerin)Schwerin13 127639 958
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Meklemburgia-Strelitz (Mecklenburg-Strelitz)Neustrelitz2929106 442
Flag of Oldenburg (Scandinavian Cross).svg OldenburgOldenburg6429483 042
Flagge Großherzogtum Sachsen-Weimar-Eisenach (1897-1920).svg Saksonia-Weimar-Eisenach (Sachsen-Weimar-Eisenach)Weimar3610417 149
Księstwa (Herzogtümer):
Flagge Herzogtum Anhalt.svg AnhaltDessau2299331 128
Flagge Herzogtum Braunschweig.svg Brunszwik (Braunschweig)Brunszwik3672494 339
Flag of Saxe-Altenburg (1893-1918).svg Saksonia-Altenburg (Sachsen-Altenburg)Altenburg1324216 128
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1911-1920).svg Saksonia-Koburg-Gotha (Sachsen-Coburg und Gotha)Koburg1977257 177
Saxe- Meiningen.png Saksonia-Meiningen (Sachsen-Meiningen)Meiningen2468278 762
Flag of Lauenburg.svg Saksonia-Lauenburg (Sachsen-Lauenburg)

W 1876 roku wcielone do Prus.

Ratzeburg
Księstwa (Fürstentümer):
Flagge Fürstentum Lippe.svg LippeDetmold1215150 937
Flagge Fürstentum Reuß jüngere Linie.svg Księstwo Reuss (linii młodszej) (Reuss-Gera)Gera827152 752
Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg Księstwo Reuss (linii starszej) (Reuss-Greiz)Greiz31672 769
Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg Schaumburg-LippeBückeburg34046 652
Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg Schwarzburg-RudolstadtRudolstadt941100 702
Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg Schwarzburg-SondershausenSondershausen86289 917
Flag of Waldeck before 1830.svg Waldeck-PyrmontArolsen112161 707
Wolne Miasta Hanzeatyckie (Freie und Hansestädte):
Flag of Bremen.svg Brema (Bremen)Brema256299 526
Flag of Hamburg.svg HamburgHamburg4141 014 664
Flag of the Free City of Lübeck.svg Lubeka (Lübeck)Lubeka298116 599
Terytoria Rzeszy (Reichsländer):
Dienstflagge Elsaß-Lothringen Kaiserreich.svg Alzacja-Lotaryngia (Elsass-Lothringen)Straßburg14 5221 874 014
Ogółem
Rzesza NiemieckaBerlin540 85864 925 993

Demografia

Zmiany demograficzne w Cesarstwie Niemieckim w latach 1871–1910:

  • 1871 – 41 058 792
  • 1890 – 49 428 470 Green Arrow Up Darker.svg 8 369 678
  • 1900 – 56 367 187 Green Arrow Up Darker.svg 6 938 717
  • 1910 – 64 925 993 Green Arrow Up Darker.svg 8 558 806
Podział ludności Cesarstwa Niemieckiego na podstawie języków w 1900 roku[2].
JęzykPopulacjaudział procentowy
Niemiecki51 883 13192,05%
Polski3 086 4895,48%
Francuski211 6790,38%
Duński141 0610,25%
Inne1 044 8271,84%[b]
Łącznie56 367 187100%

Miasta

Berlin, 1900
Hamburg, ok. 1890–1900

Populacja największych miast Cesarstwa w 1900 roku oraz ich współczesna przynależność państwowa.

MiastoPopulacjaKrajŹródło2020
1.Berlin1 888 848 Prusy[3]Niemcy
2.Hamburg768 349 Hamburg[4]Niemcy
3.Monachium499 932 Bawaria[5]Niemcy
4.Lipsk456 124Saksonia Saksonia[6]Niemcy
5.Wrocław422 709 Prusy[7]Polska
6.Drezno396 146Saksonia Saksonia[8]Niemcy
7.Kolonia372 529 Prusy[9]Niemcy
8.Frankfurt nad Menem288 989 Prusy[10]Niemcy
9.Norymberga261 081 Bawaria[11]Niemcy
10.Hanower235 649 Prusy[12]Niemcy
11.Magdeburg229 667 Prusy[13]Niemcy
12.Düsseldorf213 711 Prusy[14]Niemcy
13.Szczecin210 702 Prusy[15]Polska
14.Chemnitz206 913Saksonia Saksonia[16]Niemcy
15.Królewiec189 483 Prusy[17]Rosja
16.Charlottenburg189 305 Prusy[3]Niemcy
17.Stuttgart176 699Flagge Königreich Württemberg.svg Wirtembergia[18]Niemcy
18.Altona161 501 Prusy[19]Niemcy
19.Brema161 184 BremaNiemcy
20.Elberfeld156 966 Prusy[20]Niemcy

Państwa zależne

Lp.PaństwoFlagaPoczątek zależnościKoniec zależnościŹródło
1.Królestwo Polskie (Königreich Polen)Flag of Poland.svg19161918[21]
2.Ukraińska Republika Ludowa (Ukrainische Volksrepublik)Flag of Ukraine.svg19171918[22]
3.Królestwo Finlandii (Königreich Finnland)Flag of Finland 1918 (state).svg[23]
4.Państwo Ukraińskie (Ukrainischer Staat)Flag of Ukraine.svg19181918[24]
5.Królestwo Litwy (Königreich Litauen)Flag of Lithuania (1918–1940).svg[25]
6.Księstwo Kurlandii i Semigalii (Herzogtum Kurland und Semgallen)Flag of Courland (state).svg[26]
7.Zjednoczone Księstwo Bałtyckie (Vereinigtes Baltisches Herzogtum)United Baltic Duchy flag.svg[26]

Posiadłości i terytoria zależne

PosiadłośćFlagaNabycieUtrataŹródło
Niemiecka Afryka Południowo-ZachodniaFlaggenentwurf 7 Südwestafrika 1914.svg18841915[27]
Kamerun NiemieckiGouverneurflagge.svg18841915[28]
TogolandGouverneurflagge.svg18841914[29]
Niemiecka Afryka WschodniaFlag of Deutsch-Ostafrika.svg18851919[30]
Nowa Gwinea NiemieckaFlag of German New Guinea.svg18851914[31]
QingdaoGouverneurflagge.svg18971914[32]
JiaozhouGouverneurflagge.svg18981914[33]
Samoa NiemieckieFlag of German Samoa.svg18991919[34]
Generalne Gubernatorstwo BelgijskieFlag of Germany (1867–1919).svg19141918[35]
Administracja Cywilna Polski po lewej stronie WisłyFlag of Germany (1867–1919).svg19151915[36]
Generalne Gubernatorstwo WarszawskieFlag of Germany (1867–1919).svg19151918[37]
Ober-OstFlag of Germany (1867–1919).svg19151919[38]

Zobacz też

Uwagi

  1. Użycie wyrazu Rzesza (Reich) w nazwie nawiązywało do istniejącego w latach 962–1806 Świętego Cesarstwa Rzymskiego (Heiliges Römisches Reich, potocznie: Altes Reich – Stara Rzesza lub Erstes Reich – Pierwsza Rzesza), zwanego też od 1441 Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego (Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation). Do tej samej tradycji nawiązywało powstałe wcześniej (1804) Cesarstwo Austrii.
  2. W tym język kaszubski, którym porozumiewało się 100 213 osób, i język mazurski, którym mówiło 142 049 osób.

Przypisy

  1. Rozbicie niemieckiej opinii politycznej. W: Jerzy Krasuski: Historia Rzeszy Niemieckiej 1871-1945. Poznań: WP, 1985, s. 62–69. ISBN 83-210-0431-8.
  2. Fremdsprachen.
  3. a b Stadt Berlin. Deutsche Verwaltungsgeschichte. [dostęp 2015-07-20].
  4. Land Hamburg.
  5. München Stadt.
  6. Leipzig.
  7. Sch Breslau.
  8. Dresden.
  9. Rhp Koeln.
  10. Frankfurt Main.
  11. Bay Nürnberg.
  12. Hannover.
  13. Magdeburg Kreis.
  14. Düsseldorf.
  15. Stettin.
  16. Chemnitz.
  17. Königsberg.
  18. Stuttgart.
  19. Altona.
  20. Wuppertal.
  21. Pro Memoria. Prusak w Polsce (1915-1918). 20 autolitografij Józefa Rapackiego – Śląska Biblioteka Cyfrowa, www.sbc.org.pl [dostęp 2021-01-11] (pol.).
  22. Redakcja, Ukraińska Republika Ludowa » Kresy, Kresy, 11 maja 2008 [dostęp 2021-01-11] (pol.).
  23. 1918: The First and Only Finnish King was German and Never Set Foot in Finland | History.info, web.archive.org, 7 listopada 2017 [dostęp 2021-01-11] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-07].
  24. Ukraina. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-01-11].
  25. Lithuania, www.worldstatesmen.org [dostęp 2021-01-11].
  26. a b Baltic Duchy (1918), www.crwflags.com [dostęp 2021-01-11].
  27. Namibia, www.worldstatesmen.org [dostęp 2021-01-04].
  28. Florian Hoffmann, Okkupation und Militärverwaltung in Kamerun, Cuvillier Verlag, 2007, ISBN 978-3-86727-472-2 [dostęp 2021-01-04] (niem.).
  29. Togo. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-01-04].
  30. John W. East, The German administration in East Africa // by John William East. A select annot. bibliogr. of the German colonial administration in Tanganyika, Rwanda and Burundi, from 1884 to 1918 [dostęp 2021-01-04] (ang.).
  31. Der Bildbestand der Deutschen Kolonialgesellschaft, web.archive.org, 7 maja 2005 [dostęp 2021-01-04] [zarchiwizowane z adresu 2005-05-07].
  32. Qingdao, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-01-04].
  33. Former Foreign Colonies and Major Concessions in China, www.worldstatesmen.org [dostęp 2021-01-04].
  34. Raan, Deutsche Kolonien, deutsche-schutzgebiete.de [dostęp 2021-01-04] (niem.).
  35. Generalgouvernement Belgien | International Encyclopedia of the First World War (WW1), encyclopedia.1914-1918-online.net [dostęp 2021-01-04].
  36. Ed. Red. Schrön, Verordnungsblatt der Kaiserlich Deutschen Verwaltung in Polen, 1915 [dostęp 2021-01-04] (pol.).
  37. Verordnungsblatt für das General-Gouvernement Warschau, 1915–1918 [dostęp 2021-01-04] (pol.).
  38. Ober Ost (Kurland, Litauen, Bialystok-Grodno) 1917, www.brest-litowsk.libau-kurland-baltikum.de [dostęp 2021-01-04].

Bibliografia

  • Tomasz Paluszyński, Historia Niemiec i państw niemieckich. Zarys dziejów politycznych, Oficyna Wydawnicza Wyższej Szkoły Języków Obcych w Poznaniu, wyd. II popr. i uzupełn., Poznań 2006, s. 386.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Flag of the German Empire.svg
Bundesflagge und Handelsflagge des Norddeutschen Bundes (1866-1871) und Reichsflagge des Deutschen Reiches (1871-1918)
Question book-4.svg
Autor: Tkgd2007, Licencja: CC-BY-SA-3.0
A new incarnation of Image:Question_book-3.svg, which was uploaded by user AzaToth. This file is available on the English version of Wikipedia under the filename en:Image:Question book-new.svg
Green Arrow Up Darker.svg
Green arrow icon pointing up
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1911-1920).svg
Flag of the duchy of Saxe-Coburg & Gotha 1911-1920; Ratio (2:3)
Flagge Königreich Württemberg.svg
Flag of the Kingdom of Württemberg; Ratio (3:5)
Flagge Großherzogtum Baden (1871-1891).svg
Flag of the Grand Duchy of Baden 1855-1891; Ratio (3:5)
Dienstflagge Elsaß-Lothringen Kaiserreich.svg

Dienstflagge für Einrichtungen des Staates, Elsaß-Lothringen, 1891-1918, Deutsches Kaiserreich
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg
Flag of the duchy of Saxe-Coburg & Gotha 1826-1911; Ratio (2:3)
Flag of Finland 1918 (state).svg
Flag of Finland, January-May 1918, replaced on May 25, 1918 with the current Blue Cross Flag.
Flag of Germany (1867–1918).svg
Bundesflagge und Handelsflagge des Norddeutschen Bundes (1866-1871) und Reichsflagge des Deutschen Reiches (1871-1918)
Flag of the Republic of Alsace-Lorraine.svg
Flag of Alsace-Lorraine, adopted on the 25th of June 1912 and flag of the Republic of Alsace-Lorraine (Nov 11 1918 - Nov 21 1918)
Flagge Herzogtum Anhalt.svg
Flag of the Duchy of Anhalt and also flag of Augsburg
Wernerprokla.jpg
Proklamacja pruskiego króla Wilhelma I. 18 stycznia 1871 na cesarza Cesarstwa Niemiwckiego w Sali Lustrzanej w Wersalu. Trzecia wersja ukończona 22 marca 1877 na 80. urodziny cesarza Wilhelma I. Obraz Antona von Wernera wykonany na zlecenie rodziny królewskiej na 70. urodziny kanclerza Bismarcka. Biały mundur Bismarcka na obrazie nie odpowaiadał rzeczywistości, ale miał uwypuklić jego rolę. Dwie wcześniejsze wersje tego obrazu zostały zniszczone podczas drugiej wojny światowej. Ten obraz znajduje się w Muzeum Bismarcka w Friedrichruh.
Flagge Großherzogtum Sachsen-Weimar-Eisenach (1897-1920).svg
Flag of the Grand Duchy of Saxe-Weimar-Eisenach 1897-1920; Ratio (2:3)
Flagge Fürstentum Reuß jüngere Linie.svg
Flag of the principality of Reuß Younger Line; Ratio (4:5) may also be (5:6)
Flagge Fürstentum Lippe.svg
Flag of the principality of Lippe; Ratio (2:3)
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg
Flag of the Grand Duchies of Mecklenburg-Strelitz and Mecklenburg-Schwerin; Ratio (2:3)
II Rzesza Niemiecka.png
Autor: Netzach, Licencja: CC BY-SA 4.0
Polish version of the map of German Reich 1871–1918
Flag of Bavaria (striped).svg
Flag of Bavaria (striped)
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg
Flaga Niemiec o proporcjach 3:2
Flagge Großherzogtum Sachsen-Weimar-Eisenach (1813-1897).svg
Flag of the Grand Duchy of Saxe-Weimar-Eisenach 1813-1897; Ratio (2:3)
Berlin Börse mit Friedrichsbrücke um 1900.jpg
Berlin Börse mit Friedrichsbrücke um 1890
Flag of Waldeck before 1830.svg
Flag of Waldeck-Pyrmont before 1830
Flag of German New Guinea.svg
(c) Jolle, CC-BY-SA-3.0
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg
Flag of the principalities of Schwarzburg-Sondershausen and Schwarzburg-Rudolstadt; Ratio (2:3)
Flagge Königreich Sachsen (1815-1918).svg
Flag of the Kingdom of Saxony; Ratio (2:3)
German colonial.PNG
(c) Andrew0921 at the English Wikipedia, CC-BY-SA-3.0
The German Empire and its colonial possessions in 1914. The red circles are to improve the sighting of very small single pixel German territories. Note that the northernmost German holding in China was one of many European holdings in the Chinese trading city of Tianjin.
German Empire 1914.svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Map of the German Empire within Europe, circa 1914
Heil Dir Im Siegerkranz (old recording).ogg
An old recording of "Heil dir im Siegerkranz" Imperial German Anthem, used until 1918. the identity of the performer is unknown to the uploader.
Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg
Flag of the Grand Duchy of Hesse without arms; Ratio (4:5)
Flag of Oldenburg.svg
Civil flag of Oldenburg, before 1871 and beween 1921 and 1935
Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg
Flag of the principality of Schaumburg-Lippe; Ratio (2:3), c. 1880–1935
Flaggenentwurf 7 Südwestafrika 1914.svg
Flag proposal for a flag of "Deutsch-Südwestafrika", 1914;
Flagge Herzogtum Braunschweig.svg
Flag of the duchy of Brunswick; Ratio (2:3)
Gouverneurflagge.svg

1. Flagge des Gouverneurs von „Deutsch-Ostafrika“ 2. Flagge des Gouverneurs des Pachtgebiets „Kiautschau“
United Baltic Duchy flag.svg
United Baltic Duchy flag
Flag of Deutsch-Ostafrika.svg
Proposed flag of „Deutsch-Ostafrika“, (German East-Africa), 1914
Flag of German Samoa.svg
Flag of German Samoa between 1913 - 1916.
Wappen Deutsches Reich - Reichswappen (Grosses).svg

Blasonierung nach Ströhl:

"Das Grössere Wappen Sr. Majestät des Deutschen Kaisers zeigt den deutschen Reichsadler preussischen Wappenschild, dessen Adler mit dem Schilde von Hohenzollern belegt ist im goldenen Schilde, der über sich die deutsche Reichskrone trägt. [...] Um den Schild schlingt sich die Kette des Hohen Ordens vom Schwarzen Adler. [...] Der Schild, der auf einem steinernen Postamente aufruht, wird von zwei mit Eichenlaub bekränzten und umgürteten, wilden Männern als Schildhalter beseitet, von denen jeder eine goldbefranste, und mit goldenen Schnüren gezierte, nach außen abfliegende Standarte an goldener Lanze trägt. Die Standarte des rechts stehenden Schildhalters zeigt die Wappenfigur des Schildes, mit welcher die Herzstelle des Reichsadlers belegt ist, den Adlerkopf zur Stange gewendet. Die Standarte des linken Schildhalters trägt das Wappenbild des Markgraftums Brandenburg, dessen Adler mit dem Schilde des Burggraftums Nürnberg belegt ist.

Ueber dem Wappen erhebt sich das kuppelförmige, mit Hermelin ausgeschlagene und gefütterte, mit goldenen Schnüren aufgebundene Kaiserzelt aus Goldbrokat, mit schwarzen, rotbewehrten Adlern und goldenen Reichskronen abwechselnd gemustert. Ein purpurroter Reif, von dem goldbequastete, mit weissen Tafelsteinen belegte Goldlätze herabfallen, umschliesst die Kuppel und trägt in goldenen Lettern die preussische Devise: «GOTT MIT UNS».

Auf dem Gipfel des Zeltes ruht die Reichskrone über die das Nationalbanner hervorragt. Es hängt an einer goldenen Querstange mit Kronenenden, werlche Stange wieder an einem, in den preussischen Farben (Schwarz - Silber) gestreifen Maste befestigt ist, der auf seinem Kronenende den preussischen Adler trägt. Die Farben des in der Mitte geschlitzten und in Quasten endigenden Nationalbanners sind Schwarz-Silber-Rot." - Ströhl: Dt. Wappenrolle, S. 1.
Flag of Saxe-Altenburg (1893-1918).svg
Autor: Sir Iain, Licencja: CC BY-SA 3.0
Flag of Saxe-Altenburg between 1893 and 1918.
Saxe- Meiningen.png
The standard of the Duchy of Saxe-Meiningen.
Flag of Oldenburg (Scandinavian Cross).svg
Civil flag of Oldenburg (1774–1919)
Alster Arcade, Hamburg, Germany-LCCN2002713676.jpg
Print no. "1852".; Title from the Detroit Publishing Co., catalogue J-foreign section. Detroit, Mich. : Detroit Photographic Company, 1905..; Forms part of: Views of Germany in the Photochrom print collection.
Wappen Deutsches Reich - Reichsadler 1889.svg

Imperial Eagle of the German Empire from 1889 to 1918.
Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg
Flag of the principality of Reuss Elder Line; Ratio (27:34)