Chełmińska Brygada Obrony Narodowej
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | |
Rozformowanie | |
Nazwa wyróżniająca | |
Dowódcy | |
Pierwszy | płk Tomasz Mazurkiewicz |
Ostatni | płk dypl. Antoni Jan Żurakowski |
Działania zbrojne | |
kampania wrześniowa | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
Chełmińska Brygada Obrony Narodowej – brygada Obrony Narodowej Wojska Polskiego II RP.
Pomorska Brygada ON w latach 1937–1939
Latem 1937 roku w Toruniu zostało sformowane dowództwo Pomorskiej Brygady ON. Do końca tego roku sformowano i podporządkowano dowódcy brygady sześć batalionów ON: kościerzyński, czerski, tucholski, gniewski, nakielski i kcyński. W międzyczasie, we wrześniu, przemianowane zostały dwa pododdziały: kościerzyński na kościerski i gniewski na starogardzki.
Na stanowisko dowódcy brygady został wyznaczony pułkownik Tomasz Mazurkiewicz, długoletni dowódca 68 pułku piechoty we Wrześni. Dowódca brygady równolegle pełnił obowiązki kierownika Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego oraz referenta dowódcy Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu, któremu jednostka była bezpośrednio podporządkowana.
W maju 1938 roku brygada podporządkowana została pod względem inspekcji, generałowi dywizji Władysławowi Bortnowskiemu, inspektorowi armii z siedzibą w Toruniu.
23 marca 1939 roku generalny inspektor sił zbrojnych podporządkował brygadę generałowi Bortnowskiemu również pod względem przygotowania prac operacyjnych.
Organizacja pokojowa Pomorskiej Brygady ON w latach 1937-1939
- dowództwo Pomorskiej Brygady ON
- Czerski batalion ON
- Kcyński batalion ON
- Kościerski batalion ON
- Nakielski batalion ON
- Starogardzki batalion ON
- Tucholski batalion ON
Chełmińska Brygada ON 1939
2 kwietnia 1939 roku Pomorska Brygada ON przemianowana została na Chełmińską Brygadę ON. W jej składzie pozostawiono dwa bataliony ON: kcyński i nakielski, i przeformowano je na etat batalionu ON typ II. Ponadto wiosną tego roku sformowano, według etatu batalionu ON typ IV i podporządkowano dowódcy brygady kolejnych pięć batalionów ON: jabłonowski, brodnicki, wągrowiecki, żniński i bydgoski. Trzy ostatnie pododdziały były przeznaczone dla Kujawskiej Brygady ON, której ostatecznie nie utworzono. Bataliony ON: kościerski, starogardzki, czerski i tucholski podporządkowane zostały dowódcy nowo powstałej Pomorskiej Brygady ON w Świeciu.
Organizacja pokojowa Chełmińskiej Brygady ON wiosną 1939 roku
- dowództwo
- Kcyński batalion ON
- Nakielski batalion ON
- Brodnicki batalion ON
- Bydgoski batalion ON
- Jabłonowski batalion ON
- Wągrowiecki batalion ON
- Żniński batalion ON
Latem Żniński Batalion ON przeformowany został na etat batalionu ON typ S i razem z batalionami: kcyńskim i wągrowieckim, podporządkowany został generałowi dywizji Tadeuszowi Kutrzebie, inspektorowi armii z siedzibą w Warszawie. Wszystkie trzy bataliony kampanię wrześniową rozpoczęły w składzie 26 Dywizji Piechoty (Armia „Poznań”).
W sierpniu 1939 roku nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy brygady. Dotychczasowy dowódca, pułkownik Tomasz Mazurkiewicz został przeniesiony do Departamentu Uzupełnień Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie na stanowisko oficera sztabowego do spraw inspekcji komend rejonu uzupełnień. Zastąpił go pułkownik dyplomowany Antoni Jan Żurakowski, długoletni dowódca 24 pułku piechoty w Łucku, ostatnio na stanowisku komendanta miasta Grodna.
Po 25 sierpnia 1939 roku sformowany został Grudziądzki Batalion ON.
W kampanii wrześniowej poszczególne bataliony ON podporządkowane zostały dowódcom wielkich jednostek i grup taktycznych Armii „Pomorze” i walczyły w ich składzie:
- Jabłonowski i Grudziądzki batalion ON w Oddziale Wydzielonym „Jabłonowo” – 208 pułk piechoty (Rezerwowy)
- Brodnicki batalion ON w 4 Dywizji Piechoty
- Bydgoski i Nakielski batalion w 15 Dywizji Piechoty
Dowództwo Chełmińskiej Brygady ON pełniło funkcję Dowództwa Oddziału Wydzielonego "Toruń", w składzie którego nie było żadnych pododdziałów ON.
K. Pindel (1979) | K. Ciechanowski (1983) | T. Jurga (1975) | E. Kozłowski (1974) | T. Böhm (1996) | Jednostka administracyjna |
---|---|---|---|---|---|
Jabłonowski | Jabłonowski | Jabłonowski | Jabłonowski | Jabłonowski | 63 pp |
Brodnicki | Brodnicki | Brodnicki | Brodnicki | Brodnicki | 67 pp |
Bydgoski | Bydgoski | Bydgoski | Bydgoski | Bydgoski | 61 pp |
Nakielski | Nakielski | – | Nakielski | Nakielski | 61 pp |
Kcyński | Kcyński | – | Kcyński | Kcyński | 62 pp |
Wągrowiecki | – | – | Wągrowiecki | Wągrowiecki | 61 pp |
Żniński | – | – | Żniński | Żniński | 62 pp |
– | Grudziądzki | Grudziądzki | Grudziądzki | – | 64 ? 65 pp |
– | – | Koronowski | – | – | 61 pp |
– | – | Świecki | – | – | 66 pp |
Obsada personalna brygady
- Dowódcy brygady
- płk piech. Tomasz Mazurkiewicz (1937 - VII 1939)[1]
- płk dypl. Antoni Jan Żurakowski (VIII-IX 1939)
- Oficerowie sztabu
- mjr adm. (piech.) Tadeusz Jakub Konarski (III 1939)[1]
- mjr dypl. Edmund Michalski
Zobacz też
- Ordre de Bataille Wojska Polskiego 1 września 1939
- Wysiłek mobilizacyjny Wojska Polskiego we wrześniu 1939 r.
Przypisy
- ↑ a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 541.
Bibliografia
- Kazimierz Pindel: Obrona Narodowa 1937-1939. Wydaw. Min. Obrony Narodowej. ISBN 83-11-06301-X.
- Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974, wyd. II.
- Tadeusz Böhm , Bataliony Obrony Narodowej w Wielkopolsce w latach 1936-1939 i ich rola w Kampanii Wrześniowej, Poznań: Sorus, 1996, ISBN 83-87133-01-9, OCLC 830126196 .
- Tadeusz Jurga, Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1975.
- Konrad Ciechanowski: Armia Pomorze 1939. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1983. ISBN 83-11-06793-7.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
Media użyte na tej stronie
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Flaga Rzeczypospolitej Polskiej, a później Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w okresie 1928-1980 ustanowiona rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 r. o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach, Dz. U. z 1927 r. Nr 115, poz. 980 i potwierdzona dekretem z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych, Dz. U. z 1955 r. Nr 47, poz. 315.
Do odwzorowania barwy czerwonej użyto domyślnego odcienia "vermilion" (#E34234, cynober). Proporcje 5:8 (w dekrecie z 1955 roku błędnie ustalone jako 3:8, skorygowane w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lutego 1956 r. o sprostowania błędu w dekrecie z dnia 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz o pieczęciach państwowych, Dz.U. z 1955 r. Nr 47 poz. 314).
Obrona Narodowa w 1939
Autor: Lonio17, Licencja: CC BY-SA 4.0
Położenie wielkich jednostek Armii "Pomorze" i wielkich jednostek niemieckich 01-09-1939
Chełmińska ON