Chnum

Chnum
bóg Górnego Egiptu, zachodzącego słońca, stwórca ludzi, dawca wody i opiekun wylewów Nilu, patron garncarzy
Ilustracja
Występowaniemitologia egipska
Wcielenie zwierzęcebaran
SiedzibaElefantyna
Teren kultustarożytny Egipt
Szczególne miejsce kultuElefantyna
Rodzina
ŻonaSatis, Heket (w Antinoe)
DzieciAnukis

Chnum – w mitologii egipskiej jeden z bogów Górnego Egiptu.

Czczony już w czasach Starego Państwa jako lokalne bóstwo wyspy Elefantyny[1], następnie jego kult rozpowszechnił się na cały Górny Egipt i Nubię. Jego żoną była bogini Satis, a córką Anuket[2] (tzw. triada elefantyjska). W Esnie czczono go wraz z dwiema boginiami uznawanymi za jego żony: Menhit i Nebtuu oraz jego dziećmi: Neit i Heka[3]. Z kolei w ośrodku kultu w Antinoe czczony był razem z Heket, która była tam uważana za jego małżonkę. Od V dynastii (zgodnie z teorią heliopolitańską) łączony był ze Słońcem (Ra), występując pod imieniem Chnum-Re.

Stwórca ludzi, miał na kole garncarskim ulepić człowieka wraz z jego ka i inne stworzenia. Uważany był także za dawcę wody i opiekuna wylewów Nilu. Był patronem garncarzy[4][5] i bogiem zachodzącego słońca.

W sztuce staroegipskiej wyobrażano go przy kole garncarskim[6], sceny takie pojawiły się za czasów XVIII dynastii, chociaż wzmianki o tej jego roli sięgają Tekstów Piramid. Wyobrażany był też jako długorogi baran lub mężczyzna z głową barana[4].

Olbrzymią świątynię Chnuma wzniesiono na wyspie Elefantynie w czasach Nowego Państwa[7][8], a kolejną w tej samej epoce w Esnie[3]. Świątynię Chnuma zbudowała faraon Hatszepsut w Kumma w Nubii[9]. Ponadto na Elefantynie odkryto cmentarzysko świętych zwierząt Chnuma – baranów[10].

Przypisy

  1. Grimal N., 2004: Dzieje starożytnego Egiptu, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, strona 161. ​ISBN 83-06-02917-8
  2. Dembska Albertyna, 1995: Kultura starożytnego Egiptu: słownik, hasło Chnum. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  3. a b Dembska, hasło Esna
  4. a b Dembska, hasło Chnum
  5. Wilson H., 1999: Lud faraonów. Państ. Inst. Wydawniczy, Warszawa, s. 5, 7
  6. Wilson s. 5
  7. Dembska, hasło Elefantyna
  8. B.J. Kemp, 2009: Starożytny Egipt. Anatomia Cywilizacji, PIW Warszawa, strona 232
  9. Grimal s. 219
  10. Kemp s. 432, 4334

Media użyte na tej stronie

Add more text icon.svg
Icon of articles which need more text
Wikicode icon.svg
Autor: Sławek Borewicz (dyskusja), Licencja: CC0
Icon of wikicode
Khnum.svg
Autor: Jeff Dahl, Licencja: CC BY-SA 4.0
Khnum, an ancient Egyptian ram-headed god who creates people and their kas on his potter's wheel. Based on New Kingdom tomb paintings.