Chochołów (województwo małopolskie)

Artykuł

49°22′4.6″N 19°49′2.9″E

- błąd

4 m

WD

49°22'17"N, 19°49'23"E, 49°22'11.28"N, 19°49'2.71"E

- błąd

1934 m

Odległość

6 m

Chochołów
wieś
Ilustracja
Drewniana zabudowa Chochołowa
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

nowotarski

Gmina

Czarny Dunajec

Liczba ludności (2008)

1300

Strefa numeracyjna

18

Kod pocztowy

34-513

Tablice rejestracyjne

KNT

SIMC

0421517

Położenie na mapie gminy Czarny Dunajec
Mapa konturowa gminy Czarny Dunajec, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Chochołów”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Chochołów”
Położenie na mapie powiatu nowotarskiego
Mapa konturowa powiatu nowotarskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Chochołów”
Ziemia49°22′04,6″N 19°49′02,9″E/49,367944 19,817472
Herb wsi Chochołów

Chochołówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czarny Dunajec.

Położenie

Miejscowość znajduje się w dolinie Czarnego Dunajca, w dwóch mezoregionach geograficznych; Orawicko-Witowskie Wierchy (na lewym brzegu Czarnego Dunajca) i Pogórze Gubałowskie (na prawym brzegu)[1]. Ma zwartą zabudowę; wszystkie domy zlokalizowane są na prawym brzegu Dunajca, wzdłuż drogi z Zakopanego przez Chochołów do Czarnego Dunajca, w dolnej części Chochołowa znajdują się na prawym brzegu Czarnego Dunajca, w górnej na lewym. Wzdłuż drogi tej płynie jeszcze równolegle do Czarnego Dunajca jego boczna struga Młynówka. Po zachodniej stronie Chochołów graniczy z miejscowością Sucha Góra na Słowacji. Od wschodu grzbiet Cyrhlicy oddziela Chochołów od miejscowości Ciche[2].

Opis miejscowości

Wieś królewska, położona w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sądeckim województwa krakowskiego, należała do tenuty nowotarskiej[3].

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Chochołów”[4].

Do 1954 roku istniała gmina Chochołów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Chochołów to wieś składająca się prawie w całości z oryginalnych chałup góralskich. Do miejscowej tradycji należy mycie ich z zewnątrz wodą z mydłem dwa razy do roku, na Wielkanoc i Boże Ciało[5].

10 grudnia 1762 r. biskup krakowski Franciszek Podkański utworzył w Chochołowie filię parafii w Czarnym Dunajcu. Samodzielna parafia pw. św. Jacka została utworzona w 1817 r. Do parafii oprócz Chochołowa należały wioski: Ciche, Dzianisz, Witów, Zakopane i Koniówka[6].

Wieś Chochołów zasłynęła w historii z powstania chochołowskiego w 1846 roku, przeciw Austriakom. Na czele jego stał miejscowy organista i nauczyciel Jan Andrusikiewicz. Górale rozbroili straż skarbową. Austriacy podburzyli przeciw nim chłopów z Czarnego Dunajca. W walce Andrusikiewicz został ciężko ranny. Pozbawieni kierownictwa górale poddali się. Ponad stu uwięziono.

W 1853 r. rozpoczęto budowę nowego murowanego kościoła w Chochołowie według projektu Feliksa Księżarskiego. Ukończono ją w 1873 r. Konsekracji kościoła dokonał ks. kardynał Albin Dunajewski w dniu 29 lipca 1886 r.[7]

W Chochołowie do 21 grudnia 2007 r. funkcjonowało polsko-słowackie przejście graniczne Chochołów – Suchá Hora.

W październiku 2018 r. w miejscowości zostało otwarte Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego – Muzeum Torfowisk. Mieści się ono w zabytkowym, drewnianym budynku z przełomu XVIII i XIX w., w którym poprzednio mieścił się Ośrodek Zdrowia. Interaktywna ekspozycja zaznajamia z powstawaniem i znaczeniem torfowisk, związane z nimi florę i faunę oraz wykorzystaniem torfu[8].

Pochodzący z Chochołowa

Wojciech Blaszyński (1806 - 1866) - ksiądz rzymskokatolicki, proboszcz w Sidzinie. Prekursor ewangelizacji poprzez osoby świeckie, budowniczy kościoła w Chochołowie[9].

Stanisław Fraczysty - (1917 - 2009) - legendarny kurier tatrzański na szlaku Chochołów-Budapeszt, żołnierz AK. W 1941 r. przeprowadził z Węgier do Polski marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Więzień niemieckich obozów Auschwitz i Buchenwald[10].

Aniela Stanek (ur. 1934 r.) - artystka ludowa malująca na szkle[11]

Robert Mateja (ur. 1972 r.) - skoczek narciarski[12].

Joanna Szwab – (ur. 1997 r) - skoczkini narciarska, pierwsza w historii Polka, która stała na podium Pucharu Kontynentalnego, mistrzyni Polski na Małej Krokwi[13].

Szlaki turystyczne

szlak turystyczny czerwonyszlak rowerowy niebieski pieszy i rowerowy: Chochołów – OstryszTominów WierchTrzy KopceGruszków Wierch – Słodyczki – PałkówkaGubałówka

Przypisy

  1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2017-04-08].
  3. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku; Cz. 2. Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 97.
  4. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. T. II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 28. ISBN 83-87424-77-3.
  5. Maciej Pinkwart: Podhale. Trzy epoki. Bielsko-Biała: Pascal, 2007, s. 75. ISBN 978-83-7513-161-1.
  6. Górka J. Ks. Wojciech Blaszczyński s. 44
  7. Chochołów - Kościół p.w. św. Jacka - Podhalanka.pl, podhalanka.pl [dostęp 2022-10-19].
  8. Bojarski Marcin: Chochołowskie Muzeum Torfowisk już otwarte, w: „Gazeta Górska” XXVI, nr 4 (104), jesień 2018, s. 7
  9. Gmina Czarny Dunajec 150. rocznica śmierci ks. Wojciecha Blaszyńskiego, www.arch.czarny-dunajec.pl [dostęp 2022-10-19].
  10. 100 lat temu urodził się Stanisław Frączysty - kurier tatrzański, przewodnik Rydza-Śmigłego, dzieje.pl [dostęp 2022-10-19] (pol.).
  11. MOK - Miejski Ośrodek Kultury Nowy Targ, www.mok.nowytarg.pl [dostęp 2022-10-19].
  12. Mieszkańcy Chochołowa wstydzą się za Roberta Mateję, sport.dziennik.pl, 12 października 2007 [dostęp 2022-10-19] (pol.).
  13. Skoki narciarskie. Joanna SZWAB, www.skijumping.pl [dostęp 2022-10-19].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Lesser Poland Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 50.59 N
  • S: 49.07 N
  • W: 18.92 E
  • E: 21.55 E
POL Szlak czerwony.svg
Czerwony szlak turystyczny.
Chochołów.jpg
Autor: Aotearoa, Licencja: CC BY 3.0
Zabudowa wzdłuż głównej ulicy w Chochołowie
Szlak rowerowy niebieski.svg
Niebieski szlak rowerowy
POL Chochołów (woj. małopolskie) COA.svg
Herb wsi Chochołów w woj. małopolskim, w pow. nowotarskim, w gminie Czarny Dunajec.