Chruścina
| |||
![]() Arbutus unedo | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | rośliny zielone | ||
Nadgromada | rośliny telomowe | ||
Gromada | rośliny naczyniowe | ||
Podgromada | rośliny nasienne | ||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | wrzosowce | ||
Rodzina | wrzosowate | ||
Rodzaj | chruścina | ||
Nazwa systematyczna | |||
Arbutus Linnaeus Sp. Pl. 395. 1 Mai 1753[3] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
A. unedo L.[3] | |||
Synonimy | |||
---|---|---|---|
|
Chruścina[5], jeżówka[6] (Arbutus) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych. Obejmuje około 10 gatunków[4]. Pięć z nich występuje w Ameryce Środkowej i w południowo-zachodniej części Ameryki Północnej[4]. Pozostałe rosną głównie w basenie Morza Śródziemnego, z A. unedo sięgającym na północy do południowo-zachodniej Irlandii i A. canariensis występującym na Wyspach Kanaryjskich[7]. Rosną w lasach i zaroślach na skałach, zarówno kwaśnych, jak i wapiennych[7]. Niektóre gatunki uprawiane są jako ozdobne. Owoce chruściny jagodnej spożywane są na surowo (mają raczej mdły smak) i w przetworach[5].
Morfologia
- Pokrój
- Krzewy i drzewa o wysokości do 40 m[7]. Wyróżniają się zwykle korą gładką i czerwonobrązową, łuszczącą się cienkimi płatami[7][5][4]. Młode pędy zwykle gruczołowato owłosione, rzadziej nagie[4].
- Liście
- Skrętoległe, zimozielone, za młodu zwykle owłosione[7]. Blaszka liściowa owalna, skórzasta, całobrzega lub ząbkowana[4].
- Kwiaty
- Obupłciowe, zebrane po 10–40 w złożonych gronach[4]. Działek kielicha pięć. Są one trwałe, zrośnięte u nasady, kształtu owalnego do trójkątnego Korona urnowata, utworzona w wyniku zrośnięcia pięciu płatków; ma kolor kremowobiały do żółtawego. Pręcików jest 10, u nasady ich nitki są spęczniałe, pylnik z dwoma odgiętymi pazurkami. Zalążnia górna, 5-komorowa. Zwieńczona jest pojedynczą, prostą szyjką słupka zakończoną główkowatym znamieniem[4].
- Owoce
- Nagie, owłosione lub z drobnymi wyrostkami, kulistawe jagody barwy czerwonej, pomarańczowoczerwonej do ciemnoczerwonej, zawierające 1–5 nasion[4].
Systematyka
Rodzaj należy do podrodziny Arbutoideae w rodzinie wrzosowatych Ericaceae[8].
- Wykaz gatunków[9]
- Arbutus andrachne L. – chruścina szkarłatna
- Arbutus × andrachnoides Link
- Arbutus × androsterilis M.Salas & al.
- Arbutus arizonica (A.Gray) Sarg.
- Arbutus canariensis Duhamel
- Arbutus madrensis S.González
- Arbutus menziesii Pursh
- Arbutus occidentalis McVaugh & Rosatti
- Arbutus tessellata P.D.Sørensen
- Arbutus unedo L. – chruścina jagodna, poziomkowe drzewo
- Arbutus xalapensis Kunth
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-02-21] (ang.).
- ↑ a b Arbutus. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. [dostęp 2017-02-21].
- ↑ a b c d e f g h i Paul D. Sørensen: Arbutus Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-21].
- ↑ a b c Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 127. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik , Bolesław Sękowski , Mieczysław Wilczkiewicz , Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych, wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 503, ISBN 83-01-13434-8, OCLC 749776599 .
- ↑ a b c d e Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden, Vol. 1. London: Macmillan, 1988, s. 204. ISBN 0-333-73003-8.
- ↑ Genus: Arbutus L.. W: U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. [dostęp 2017-02-21].
- ↑ Arbutus. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-02-21].
Zobacz też
Media użyte na tej stronie
Logo społeczności Wikimedia. Proszę zauważyć, że w przeciwieństwie do większości logotypów związanych z ruchem Wikimedia, to logo nie jest zarejestrowane jako znak towarowy.
Autor: Bernard DUPONT from FRANCE, Licencja: CC BY-SA 2.0
Valcrose, Aniane, Hérault, FRANCE
Autor: Daniel Capilla from Málaga, España, Licencja: CC BY-SA 2.0
Fruits of strawberry tree (Arbutus unedo).
Autor: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, Licencja: CC BY-SA 3.0
Arbutus canariensis in Jardín Botánico Canario Viera y Clavijo