Chyszów
Część miasta | |
![]() Lasek Chyszowski w barwach jesieni | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miasto | |
W granicach miasta | 1 stycznia 1951[1] |
SIMC | 0981587 |
Populacja (2020) • liczba ludności |
|
Strefa numeracyjna | 14 |
Kod pocztowy | 33-100 |
Tablice rejestracyjne | KT |
Plan Chyszowa![]() | |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Portal ![]() |
Chyszów – dzielnica Tarnowa, osiedle nr 9 będące jednostką pomocniczą Gminy Miasta Tarnowa. Obszar Chyszowa włączono do Tarnowa w 1951 roku. W 2020 roku w Chyszowie mieszkało 1982 osób[2].
Lokalizacja
Osiedle Chyszów położone jest w środkowej i zachodniej części miasta. Leży na prawym brzegu Białej. Przez rzekę graniczy ze Świerczkowem, częścią Mościc. Od wschodu sąsiaduje ze Strusiną, sięgając ulic Osiedle i Obywatelskiej. Rozciąga się na południe od Klikowej, od Rowu Chyszowskiego (na północy) po linię kolejową nr 91 (na południu).
Historia
Pierwsze wzmianki o Chyszowie, jako wsi, pochodzą z początku XV wieku. 4 marca 1426 roku podkomorzy sandomierski Andrzej z Żelichowa ustalił granicę pomiędzy dobrami Jana z Tarnowa a Chyszowem, należącym do szlachetnych Jana i Piotra[3]. Wieś została założona przez Jana Romera, za zgodą króla Władysława Jagiełły[4] i przez wieki była siedzibą rodu Romerów. Na przełomie XVI i XVII wieku Romerowie opuścili Chyszów, przesiedlając się do Bieździedzy. W XIX wieku Chyszów był własnością folwarczną książąt Sanguszków[5].
Po I rozbiorze Polski Chyszów znalazł się w Królestwie Galicji i Lodomerii. W 1884 roku w Chyszowie funkcjonowały dwa młyny wodne[6]. W 1892 roku władze austriackie otworzyły we wsi pierwszą szkołę[7]. Książę Eustachy Stanisław Sanguszko zbudował tu stadninę koni, w której hodowano m.in. konie czystej krwi arabskiej. W 1906 roku oddano do użytku biegnącą przez Chyszów linię kolejową nr 115[8]. W 1915 roku, w czasie I wojny światowej, na terenie Chyszowa otwarto cmentarz wojskowy. W 1917 roku rozpoczęły działalność warsztaty naprawy taboru kolejowego, w 1951 roku przekształcone w Zakłady Mechaniczne „Tarnów”[9].
Po zakończeniu II wojny światowej, w wyniku reformy rolnej, stadninę i dobra folwarczne Sanguszków upaństwowiono. W 1951 roku obszar Chyszowa został włączony do Tarnowa[10]. W 1966 roku ukończono, rozpoczętą dwa lata wcześniej, budowę nowej szkoły podstawowej. W latach 70. XX wieku część Chyszowa zadrzewiono, tworząc lasek Chyszowski – strefę ochronną dla Zakładów Azotowych[11].
Po roku 1990 teren dawnego folwarku został opuszczony, część zabudowań wyburzono, w 2011 roku otwarto tu plac targowy „Chyszów”.
Zabytki
Cmentarz wojenny nr 200
Cmentarz z okresu I wojny światowej zaprojektowany przez Antona Müllera, otwarty w 1915. Pochowano na nim 1358 żołnierzy.
Linki zewnętrzne
Chyszów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 669 .
Przypisy
- ↑ Dz.U. z 1951 r. nr 35, poz. 272
- ↑ Ludność Tarnowa i najbliższej okolicy, Tarnów [dostęp 2020-12-10] (pol.).
- ↑ Zarchiwizowana kopia. [dostęp 2014-02-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-01)].
- ↑ Kasper Niesiecki , Herbarz polski Kaspra Niesieckiego, S. J. Powiększony dodatkami z późniejszych autorów rękopismów, dowodów, Breitkopf i Haertel, 1841 [dostęp 2017-09-12] (pol.).
- ↑ Krzysztof Gzyl , Szlak Sanguszków, www.it.tarnow.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
- ↑ Tadeusz Rutowski (red.), Rocznik statystyki przemysłu i handlu krajowego, Rocznik I, zeszyt 1 Młynarstwo s. 107, Lwów 1886
- ↑ Historia szkoły ← Szkoła Podstawowa Integracyjna Nr 11, spi11.tarnow.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
- ↑ Szczucinka, szczucinka.pl [dostęp 2017-09-12] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-13] (pol.).
- ↑ https://www.zmt.tarnow.pl/ Historia Zakładów Mechanicznych "Tarnów"
- ↑ Kalendarium / Historia miasta /, www.tarnow.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
- ↑ Lasek Chyszowski przy SP 11 w Tarnowie, www.parki.org.pl [dostęp 2017-09-12] (pol.).
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 50.59 N
- S: 49.07 N
- W: 18.92 E
- E: 21.55 E
Autor:
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to WarX (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY-SA 2.5
Author
Autor: DentArt, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tarnów. Lasek Chyszowski w barwach jesieni
Autor: PółCzłowiek-półInfobox, Licencja: ODbL
Osiedle Chyszów na mapie Tarnowa
Autor: Jamnik z Tarnowa, Licencja: CC BY-SA 4.0
Szkoła podstawowa nr 11 na Chyszowie (Tarnów)
Autor: DentArt, Licencja: CC BY 3.0
Tarnów, Cmentarz wojenny nr 200 - Tarnów-Chyszów