Ciąża człowieka

Ciąża człowieka
Ilustracja
Kobieta w ciąży
ICD-10

Z33
Ciąża stwierdzona przypadkowo

ICD-10

Z34
Nadzór nad ciążą prawidłową

Z34.0

Nadzór nad prawidłową pierwszą ciążą

Z34.8

Nadzór nad inną, prawidłową ciążą

Z34.9

Nadzór nad ciążą prawidłową, nie określoną

DiseasesDB

10545

MedlinePlus

002398

MeSH

D011247

Ciąża, brzemienność (łac. graviditas od gravis 'ciężki') – okres od zapłodnienia bądź implantacji do porodu oraz całokształt zmian zachodzących w tym okresie w organizmie zapłodnionej kobiety.

U ludzi moment zapłodnienia uznawany jest za trudno uchwytny i dlatego za początek ciąży przyjmuje się pierwszy dzień ostatniej miesiączki. I tu wartość obliczeń czasu trwania ciąży może być problematyczna, gdyż nie każda kobieta dzień ten sobie notuje. W takiej sytuacji czas trwania ciąży określa się na podstawie badań ultrasonograficznych płodu.

Okres ciąży ze względu na stopień jej rozwoju dzieli się na zarodkowy i płodowy lub bardziej utylitarnie na trymestry, czyli okresy po 3 miesiące. W pierwszych 3 miesiącach ciąża często bywa niezauważana, następne miesiące są łatwiejsze do utrzymania i diagnozowania.

Niektórzy naukowcy okres ciąży liczą od momentu zagnieżdżenia zarodka w ściance macicy[1], co uzasadniają w ten sposób, że wcześniejsze etapy (od zapłodnienia) zachodzą samoistnie dzięki właściwościom samego cyklu miesiączkowego (brak jakichkolwiek specyficznych zmian), a ok. 50%[2]–70%[3] zapłodnionych komórek nie ulega zagnieżdżeniu (ginie w sposób niezauważalny). Nawet po zagnieżdżeniu, na 1000 ciąż ok. 300 zakończy się przedwcześnie, resorpcją lub poronieniem samoistnym wskutek niezgodności immunologicznej, wad genetycznych i rozwojowych powodowanych przez różne czynniki, np. zatrucie alkoholem lub nikotyną. Spośród tych 300 przypadków w pierwszym miesiącu zginie ok. 112 zarodków, w drugim miesiącu – 72, w trzecim – 43, w czwartym – 24 reszta w pozostałych miesiącach ciąży[4].

Czas trwania ciąży

Statystycznie rzecz ujmując ciąża człowieka od pierwszego dnia ostatniej miesiączki trwa 281 dni ± 22. W tym okresie rodzi się 95% normalnie rozwiniętych dzieci[5]. Umownie określa się, że ciąża trwa około 9 miesięcy kalendarzowych lub 10 miesięcy księżycowych (każdy z nich składa się z 4 tygodni, a więc 28 dni). Oznacza to, że czas trwania ciąży wynosi 40 tygodni, czyli 280 dni. Jeśli dziecko pojawia się na świecie 2 tygodnie przed lub 2 tygodnie po terminie to uznaje się, że ciąża była w normie. W związku z tym, prawidłowa ciąża, to ciąża która ukończyła się w 38.-42. tygodniu ciąży, czyli trwająca 280 dni (+/− 14 dni)[6]. Termin porodu najłatwiej obliczyć regułą Naegelego przy pomocy kalendarza: do daty pierwszego dnia ostatniej miesiączki dodajemy 7 dni, następnie dodajemy 1 rok i od otrzymanej daty należy cofnąć się o 3 miesiące (jeśli średni cykl miesiączkowy był dłuższy niż 28 dni to należy jeszcze dodać liczbę dni ponad 28). W ten sposób wyznaczamy ok. 40 tydzień ciąży (9 miesięcy kalendarzowych i 1 tydzień).

Analogicznie jak w przypadku naturalnego poczęcia, wiek ciąży po zabiegu in vitro oblicza się, przyjmując za pierwszy dzień cyklu, pierwszy dzień ostatniej miesiączki. Jeśli miesiączka była z powodu stymulacji przesunięta, tak jak to się często dzieje w protokole długim, wtedy za dzień owulacji przyjmuje się dzień punkcji jajników i moment zapłodnienia pobranych w czasie zabiegu komórek jajowych. Od tej daty odejmuje się 14 dni (tyle dni średnio upływa od pierwszego dnia miesiączki do owulacji) i tę datę przyjmuje się za pierwszy dzień hipotetycznej miesiączki, od której liczy się wiek ciąży[7].

Inną metodą wyznaczania terminu porodu jest badanie ultrasonograficzne (USG), które jest bardziej wiarygodne od reguły Naegelego i przydatne u kobiet, które przed ciążą miały nieregularne cykle. Oszacowany w ten sposób wiek ciąży i termin porodu mogą się różnić od wspomnianej wcześniej metody, są jednak bardziej prawdopodobne. Stosunkowo dokładny termin narodzin dziecka można określić, gdy badanie USG zostanie przeprowadzone jeszcze w I trymestrze ciąży. Parametrem, który wykorzystuje się przy określaniu wieku ciąży i terminu porodu jest wskaźnik CRL (ang. Crown to Rump Length), czyli długość ciemieniowo-siedzeniowa płodu. Pomiaru najlepiej dokonać przed 10. tygodniem ciąży, wówczas wynik będzie najbardziej wiarygodny. W dalszych etapach ciąży wykonuje się inne pomiary, w tym dwuciemieniowy wymiar główki płodu (BPD, ang. Bi- Parietal Diameter), wymiar móżdżku płodu (TCD, ang. Transverse Cerebellar Diameter), czy długość kości udowej (FL, ang. Femur Length), dla których CRL stanowi ważny punkt odniesienia[8].

Przygotowanie do ciąży

O zdrowie swoje i przyszłego potomstwa należy zadbać już na etapie planowania ciąży, a najpóźniej – w momencie, kiedy ciąża zostanie potwierdzona. Wówczas przyszła matka powinna[9]:

  • zgłosić się do ginekologa – zbada on ją, wykona badanie USG narządu rodnego i wykluczy obecność infekcji dróg rodnych,
  • zgłosić się do lekarza rodzinnego, który przeprowadzi badanie ogólne oraz zleci podstawowe badania laboratoryjne,
  • zgłosić się do dentysty – zęby ciężarnej są szczególnie narażone na rozwój próchnicy i potencjalnie mogą stać się źródłem ogniska zakaźnego,
  • wykonać badania w kierunku zakażeń, stanowiących zagrożenie dla rozwijającego się płodu: toksoplazmozy, różyczki, zakażenia wirusem cytomegalii, HIV, zapalenia wątroby typu B, wirusem opryszczki, kiłą oraz ospą wietrzną,
  • zadbać o swoją dietę i kondycję fizyczną oraz relacje z partnerem.

Objawy

Porównanie rozmiarów brzucha w 26. i 40. tygodniu ciąży.

Związane z ciążą objawy można podzielić na:

Objawy domyślne

Objawy prawdopodobne

  • zatrzymanie miesiączki;
  • powiększenie macicy i rozpulchnienie;
  • powiększenie piersi, wydzielanie siary;
  • zasinienie pochwy i przedsionka pochwy;
  • rozstępy na brzuchu;
  • przyrost masy ciała;
  • powiększenie obwodu brzucha.

Objawy subiektywne

Są wynikiem reakcji organizmu na produkowane hormony (gonadotropinę kosmówkową oraz progesteron).

Objawy obiektywne

Linea nigra

Związane z obecnością jaja płodowego:

Objawy pewne

Do objawów pewnych, umożliwiających definitywne stwierdzenie obecności ciąży, należą:

  • stwierdzenie ruchu płodu przez lekarza lub położną;
  • wysłuchanie tętna płodu przez lekarza lub położną;
  • wyczuwanie części płodu;
  • uwidocznienie płodu w badaniu USG.

Testy ciążowe

Przykład domowego testu ciążowego. Wynik pozytywny.

Ogólnodostępne testy ciążowe pozwalają na stwierdzenie z dużym prawdopodobieństwem istnienia ciąży. Opierają się one na oznaczaniu gonadotropiny kosmówkowej. Wynik ujemny nie wyklucza w 100% ciąży, natomiast wynik dodatni świadczy o aktywności trofoblastu, która poza ciążą może występować w przypadku zaśniadu groniastego.

Zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej w błonie śluzowej macicy wywołuje szereg zmian miejscowych i ogólnych w organizmie kobiety. Pojawiają się zasadnicze zmiany w wytwarzaniu hormonów. Łożysko wytwarza gonadotropiny, estrogeny, progesteron i kortykosterydy, przejmuje hormonalną kontrolę nad rozwojem płodu i zmianami ciążowymi w organizmie ciężarnej. Macica ulega średnio dwudziestokrotnemu rozrostowi. Układ włókien mięśniowych macicy ulega zmianie: przesuwają się one w kierunku dna, trzon macicy grubieje a dolna część, zwana cieśnią macicy, staje się coraz cieńsza i przekształca się w tzw. dolny odcinek. Następuje przekrwienie sromu i pochwy. Tkanki tej okolicy stają się bardziej rozciągliwe. Stawy miednicy ulegają rozluźnieniu. Gruczoły sutkowe powiększają się już w 2. miesiącu i zawierają siarę.

Równolegle z rozwojem płodu nasila się i zmienia jakościowo przemiana materii. Wzrasta ilość tłuszczów w krwi, następuje zatrzymanie sodu i wody w ustroju, wzrasta zapotrzebowanie na witaminy. Zwiększają się pojemność klatki piersiowej i wentylacja płuc, zwiększa się pojemność minutowa serca i szybkość krążenia krwi, objętość krwi krążącej, masa krwinek czerwonych i liczba krwinek białych. Schorzenia wątroby i nerek w czasie ciąży mogą ulec nasileniu.

Rozwój prenatalny

Przebieg ciąży (według miesięcy).
Względne rozmiary w 1 miesiącuWzględne rozmiary w 2 miesiącuWzględne rozmiary w 3 miesiącuWzględne rozmiary w 4 miesiącuWzględne rozmiary w 5 miesiącuWzględne rozmiary w 6 miesiącuWzględne rozmiary w 7 miesiącuWzględne rozmiary w 8 miesiącuWzględne rozmiary w 9 miesiącuPrzed porodem
1 m-c2 m-c3 m-c4 m-c5 m-c6 m-c7 m-c8 m-c9 m-c9 m-c
przed porodem

Leki w ciąży

Ciąża to okres w życiu kobiety, w którym powinno się unikać, o ile to tylko możliwe, przyjmowania leków. Obowiązujące w Polsce przepisy nakazują dodanie do każdego sprzedawanego leku tzw. ulotki przylekowej, która musi zawierać dane o leku, o jego mechanizmie działania, wskazaniach, przeciwwskazaniach, działaniach niepożądanych, dawkowaniu. Bezpieczeństwo stosowania leków w ciąży określają tzw. kategorie bezpieczeństwa, jednak podawane są one najczęściej bez dodatkowych opisów. Poniżej opis kategorii bezpieczeństwa leków w ciąży:

Kategoria A – leki, które w badaniach na zwierzętach oraz w odpowiednio liczebnych i kontrolowanych obserwacjach u ludzi nie wykazały działania szkodliwego dla płodu, lek może być stosowany bez przeszkód w czasie ciąży.

Kategoria B – badania na zwierzętach nie wskazują na istnienie ryzyka dla płodu, ale nie przeprowadzono badań z grupą kontrolną u ludzi, lub badania na zwierzętach wykazały działanie niepożądane na płód, ale badania w grupie kobiet ciężarnych nie potwierdziły istnienia ryzyka dla płodu

Kategoria C – oznacza, że leki te w badaniach na zwierzętach wykazały szkodliwość dla płodu, bądź też takich badań nie wykonano oraz brak jest odpowiednio wiarygodnych danych z obserwacji stosowania tego leku u ludzi. Lek z tej grupy można zastosować w przebiegu ciąży jedynie wtedy, gdy w opinii lekarza spodziewana korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu.

Kategoria D – to leki, o których wiadomo na podstawie wcześniejszych obserwacji, że wskazują na zagrożenie dla płodu. Stosowanie takiego leku podczas ciąży jest dopuszczone jedynie w sytuacji gdy jest to bezwzględnie konieczne ze względu na dobro matki, a podanie bezpieczniejszego alternatywnego leku jest niemożliwe lub przeciwwskazane.

Kategoria X – to grupa leków o których niewątpliwie wiadomo, że stanowią bezpośrednie zagrożenie dla płodu. Takie leki są bezwzględnie niedopuszczone do stosowania podczas ciąży.

Powikłania ciążowe i poporodowe

William Hunter, Anatomia uteri humani gravidi tabulis illustrata, 1774

Naturalny poród jest dla kobiety bardzo bolesny, co spowodowane jest stosunkowo dużą czaszką człowieka. Podstawową operacją położniczą podczas naturalnego porodu jest kontrolowane nacięcie krocza, bardzo korzystne zarówno dla płodu, jak i matki. Zapobiega to m.in. przed pęknięciem tkanek wewnętrznych oraz uszkodzeniem mięśni przepony moczowo-płciowej i późniejszymi zaburzeniami statyki narządów płciowych, prawidłowo wykonane zapobiega pęknięciu zwieracza odbytu, dzięki czemu kobieta nie jest narażona na nietrzymanie stolca i przetoki kałowe[10].

Ciąża i poród w znacznym stopniu obciążają organizm kobiety, co wiąże się z prawdopodobieństwem wystąpienia wielu dolegliwości i powikłań, do których należą zwiększone ryzyko nadwagi i otyłości oraz cukrzycy i miażdżycy, niektórych rodzajów raka. Około 80% kobiet w 2-5 dni po porodzie doświadcza smutku okołoporodowego, który mija samoczynnie po dwóch tygodniach, natomiast 10-25% kobiet cierpi na depresję poporodową, która zwykle pojawia się 4-8 tygodni po porodzie i trwa do pół roku[11].

W czasie ciąży zmienia się metabolizm jodu i czynność tarczycy. Normy stężenia hormonów tarczycowych są o połowę wyższe niż w populacji ogólnej. W większości przypadków nie jest to jednak objaw chorobowej nadczynności tarczycy, jednak przejściowa, zwykle ustępująca po pierwszym trymestrze, tyreotoksykoza ciążowa[12].

Choć dziewczynki są poczynane tak samo często jak chłopcy, to ci drudzy z większym prawdopodobieństwem przyjdą na świat z powodu aborcji selektywnej i większej odporności na czynniki wywołujące poronienie (co jest prawdopodobnym wyjaśnieniem efektu Triversa–Willarda[13][14][15]).

Śmiertelność

Ryzyko zgonu matki z powodu ciąży koreluje z jej wiekiem. Kobieta zachodząca w ciążę w wieku poniżej 15 lat jest 5 razy bardziej narażona na zgon w jej wyniku, niż kobieta w wieku powyżej 20 lat. Ciąża i jej powikłania są główną przyczyną śmierci nastolatek (15.-19. rok życia) na świecie[16].

Zobacz też

Przypisy

  1. Seksuologia biologiczna pod red. Kazimierza Imielińskiego, Warszawa 1980.
  2. Rozród ssaków t. 5, Sztuczna kontrola rozrodu pod redakcją K. Tarkowskiego, Warszawa 1979.
  3. Czy to bezpłodność? – Pytania i odpowiedzi.
  4. Antropologia pod redakcją A. Malinowskiego i J. Strzałko, Warszawa-Poznań 1985.
  5. Fizjologia człowieka z elementami fizjologii klinicznej pod redakcją Z. Traczyka i A. Trzebskiego, PZWL Warszawa 1980.
  6. Ile dokładnie trwa ciąża?, portal.abczdrowie.pl.
  7. Jak liczyć wiek ciąży po in vitro? nOvum
  8. Jak obliczyć termin porodu.
  9. Zdrowa ciąża – przygotowania do ciąży.
  10. Grzegorz Bręborowicz: Położnictwo i ginekologia. T. 1. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s. 401–402. ISBN 978-83-200-3540-7.
  11. Maliszewska Karolina, Preis Krzysztof "TERAPIA DEPRESJI POPORODOWEJ–AKTUALNY STAN WIEDZY." Ann. Acad. Med. Gedan 44 (2014): 105-111.
  12. Alicja Hubalewska-Dydejczyk, Elżbieta Bandurska-Stankiewicz, Ewa Bar-Andziak, Tomasz Bednarczuk, Monika Buziak-Bereza, Krzysztof Drews, Małgorzata Gietka-Czernel, Maria Górska, Helena Jastrzębska, Roman Junik, Małgorzata Karbownik-Lewińska, Marta Kostecka-Matyja, Andrzej Lewiński, Andrzej Milewicz, Janusz Nauman, Marek Niedziela, Dorota Pach, Ryszard Poręba, Alfred Reroń, Stanisław Radowicki, Jerzy Sowiński, Krzysztof Sworczak, Anhelli Syrenicz, Małgorzata Trofimiuk-Müldner, Wojciech Zgliczyński, Arkadiusz Zygmunt. Postępowanie w chorobach tarczycy u kobiet w ciąży. „Endokrynologia Polska/Polish Journal of Endocrinology”. 62 (4), s. 362-381, 2011 (pol.). 
  13. Civil Conict, Gender-Specifc Fetal Loss, and Selection: A new test of the Trivers-Willard hypothesis, Christine Valente, University of Bristol, U.K
  14. Beautiful People Have More Daughters
  15. Revisiting a Sample of U.S. Billionaires: How Sample Selection and Timing of Maternal Condition Influence Findings on the Trivers-Willard Effect, Sebastian Schnettler, PLOS, 21.2.2013
  16. Early marriage strips children, especially girls, of their childhood.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Month 1.svg
Autor: Miraceti, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Woman at the first month of pregnancy.
Month 6.svg
Autor: Miraceti, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Woman at the sixth month of pregnancy.
Scan07semanas.png
Autor: Guimi, Licencja: CC BY-SA 2.5

Ecografía (scan) de un feto de 7 semanas.

En la parte superior se indica que ha sido realizada endovaginalmente. Como se indica en la parte inferior, el feto mide 12,5 mm. por lo que se estima una vida de 7 semanas y 4 días con un margen de error de 2 días.
Pregnancy test result.jpg
positive pregnancy test
Month 9.svg
Autor: Miraceti, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Woman at the ninth month of pregnancy.
Pregnancy comparison.jpg
Pregnancy comparison. 26 weeks and 40 weeks. 2005
Month 3.svg
Autor: Miraceti, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Woman at the third month of pregnancy Edytuj to w Danych Strukturalnych na Commons
Month 5.svg
Autor: Miraceti, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Woman at the fifth month of pregnancy.
Scan13semanas1.png
Autor: Guimi, Licencja: CC BY-SA 2.5
Ecografía (scan) de 13 semanas. Realizada externamente, por encima de la tripa. Se puede apreciar la cabeza y el cuerpo. El feto mide -sin contar las extremidades- 68mm y pesa aproximadamente 88 gramos.
Month 8.svg
Autor: Miraceti, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Woman at the eighth month of pregnancy.
PregnantWoman.jpg
Pregnant woman at a WIC clinic in Virginia (vertically mirrored image).
Month 4.svg
Autor: Miraceti, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Woman at the fourth month of pregnancy.
Scan17semanas2.png
Autor: Guimi, Licencja: CC BY-SA 2.5
Ecografía (scan) de un feto de 17 semanas. Realizada externamente, por encima de la tripa. En la parte izquierda se puede apreciar la cabeza, la espina dorsal y el fémur derecho. En la parte derecha se puede apreciar el cordón umbilical. El feto mide 227 mm y pesa 229 gramos.
10 weeks pregnant.png
Autor: Melchior Meijer, Licencja: CC BY-SA 2.5
This is a drawing of a human fetus at 10 weeks' gestational age (i.e. 8 weeks after fertilization). A color version of this image is available at Wikimedia here.

See larger version at 3D Pregnancy. A rotatable 3D version of this photo is available here, and a sketch is available here.

The company behind 3DPregnancy.com is Tribal Internet Projects, a Dutch-based publisher of family websites. 3Dpregnancy.com was launched in 2007.[1]

This particular picture was drawn by Melchior Meijer who is a 3D artist. He and 3Dpregnancy.com used various resources to produce the illustration, including books, DVD's and websites to verify how a fetus looks at this stage of development.

Sources for assessment of accuracy

Some of the resources relied upon to create this image were as follows:

A Child is Born (A book by Lennart Nilsson)

In the Womb (DVD)

In the Womb (Book)

Kidshealth.org (Website)

When comparing this image to other images, it should be kept in mind that this stage of development is often referenced using different numerical descriptions. This is an approximate drawing of a fetus eight weeks after fertilization, i.e. at the beginning of the ninth week after fertilization. This is equivalent to a gestational age of about ten weeks, i.e. at the beginning of the eleventh week of gestational age. This drawing can be compared to other online images of a fetus at approximately the same stage of development, including the following images:


I. Drawing and movie of fetus at eight weeks and two days after fertilization, from the Endowment for Human Development;


II. Motion-picture 4D ultrasound of fetus at eight weeks and two days after fertilization, from the Endowment for Human Development;


III. Photograph of fetus during ninth week after fertilization, from Thomas W. Sadler, Langman's Medical Embryology, page 90 (2006) via Google Books;


IV. Photograph with detailed annotations at 8 weeks after fertilization, from online course in embryology for medicine students developed by the universities of Fribourg, Lausanne and Bern (Switzerland) with the support of the Swiss Virtual Campus;


V. Drawing of fetus at ten weeks’ gestational age, from KidsHealth.org which has a medical review board;


VI. Drawing of fetus at ten weeks' gestational age, from Michigan Department of Community Health;


VII. Drawing of fetus at ten weeks' gestational age, from A.D.A.M. via About.com.


VIII. Photo of intact fetus removed from 44 year-old female who was diagnosed with carcinoma in situ of cervix (early stage cancer of womb). Abortion was deemed inevitable for future health of the woman. This fetus is at 10 weeks gestation (i.e. from LMP), instead of 10 weeks from fertilisation.

Note that by the fetal stage, the tail is gone. See Mayo Clinic website. An atrophied embryonic tail bud remains, but typically there is no tail.[2] Additionally, note that a human fetus does not have gills. See Stanley J. Ulijaszek, Francis E. Johnston, M. A. Preece

The Cambridge Encyclopedia of Human Growth and Development, pages 161-162 (1998). Also see James S. Trefil The Nature of Science, page 309 (2003). A fetus 8 weeks after fertilization is typically about 1.25 inches crown to rump. This donor-approved image is in black and white, although the originally-uploaded version is in a pinkish color. According to the pro-choice organization "Life and Liberty for Women", the color of a fetus after removal from the uterus (e.g. after an abortion) depends upon the method of removal. Gray skin will result from “laminaria through an intra-amniotic injection." On the other hand, "If the procedure was done while the fetus was alive, its skin would be the pinkish color....", as in the drawing that was originally uploaded.
40 weeks pregnant.png
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 2.5
Month 7.svg
Autor: Miraceti, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Woman at the seventh month of pregnancy.
6 weeks pregnant.png
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 2.5
Month 2.svg
Autor: Miraceti, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Woman at the second month of pregnancy.
Scan20semanas1.png
Autor: Guimi, Licencja: CC BY-SA 2.5
Ecografía (scan) de un feto de 20 semanas. Realizada externamente, por encima de la tripa. Se puede apreciar la cabeza, la espina dorsal y el corazón. El feto pesa aproximadamente 360 gramos.
Anatomia uteri humani gravidi V00001 00000002.tif
Anatomia uteri humani gravidi tabulis illustrata, auctore Gulielmo Hunter ... - Birminghamiae ; Londini : excudebat Joannes Baskerville = by John Baskerville : prostant apud S. Baker, T. Cadell, D. Wilson, G. Nicol, et J. Murray, 1774. Il frontespizio non è nulla di speciale, ma ha delle bellissime tavole
20 weeks pregnant.png
Autor: unknown, Licencja: CC BY-SA 2.5
Linea nigra.jpg
Linea nigra in Asian American woman at 22 weeks pregnant. Canon Powershot A80 digital camera. Taken 12/26/2004 by Jeremy Kemp.