Cisza wyborcza

Cisza wyborcza – okres, w którym pod groźbą kary zabroniony jest jakikolwiek rodzaj agitacji politycznej. Z założenia cisza wyborcza ma być czasem, w którym obywatele, po kampanii, mogą zastanowić się, jakiego chcą dokonać wyboru.

Zakazem objęte są wszelkie wystąpienia polityczne, manifestacje, audycje radiowe i telewizyjne z udziałem kandydatów, publikacje na ich temat, czy naklejanie plakatów. Zabronione jest także publikowanie sondaży wyborczych.

W prawodawstwie wielu krajów cisza wyborcza nie występuje (m.in. w Niemczech, ponadto w Stanach Zjednoczonych od roku 1992, w którym to Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych orzekł, że cisza wyborcza jest niezgodna z konstytucją, a zakazane może być tylko wieszanie plakatów, czy inna forma agitacji, lecz tylko w obrębie komisji wyborczych).

Cisza wyborcza w Polsce

W Polsce (od 1991 r.) cisza wyborcza rozpoczyna się o północy w dniu poprzedzającym dzień głosowania, a kończy się po zakończeniu głosowania (po zamknięciu lokali wyborczych); dotyczy także kampanii referendalnej[1].

Za naruszenie ciszy wyborczej będącej wykroczeniem grozi grzywna[2]. Za naruszenie ciszy wyborczej uważa się nie tylko prowadzenie agitacji, ale również wszelkie dynamiczne nośniki reklamy politycznej. Zgodnie z prawem, w czasie ciszy wyborczej mogą wisieć plakaty powieszone przed ciszą, ale nie mogą pojawiać się nowe. Kontrowersyjną sprawą są plakaty umieszczone na środkach transportu publicznego. Zostały one naklejone przed ciszą, ale w czasie ciszy wyborczej pojawiają się w miejscach, gdzie wcześniej ich nie było. Naruszeniem ciszy wyborczej nie jest zachęcanie do wzięcia udziału w wyborach, jeżeli nie agituje się na rzecz określonego kandydata lub komitetu wyborczego. Zachęcanie lub zniechęcanie do głosowania w referendum stanowi jednak naruszenie ciszy referendalnej, gdyż frekwencja w przypadku takiego głosowania decyduje o tym, czy referendum jest wiążące.

Poniżej w tabeli przedstawiono dni ciszy wyborczej przed i w trakcie poszczególnych wyborów i referendów w Polsce.

Wybory prezydenckieWybory parlamentarneWybory samorządoweWybory do Parlamentu EuropejskiegoReferenda
23-25 listopada
8-9 grudnia 1990
27 października 199126-27 maja 199012-13 czerwca 200417-18 lutego 1996
4-5 listopada
18-19 listopada 1995
18-19 września 199318-19 czerwca 19946-7 czerwca 200924-25 maja 1997
7-8 października 200020-21 września 199710-11 października 199824-25 maja 20146-8 czerwca 2003
8-9 października 2005
22-23 października 2005
22-23 września 200126-27 października 200225-26 maja 20195-6 września 2015
19-20 czerwca 2010
3-4 lipca 2010
24-25 września 200511-12 listopada 2006
9-10 maja 2015
23-24 maja 2015
20-21 października 200720-21 listopada 2010
27-28 czerwca 2020
11-12 lipca 2020
8-9 października 201115-16 listopada 2014
24-25 października 201520-21 października 2018
12-13 października 2019

Przypisy

  1. Art. 104 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1319); dalej: Kodeks wyborczy.
  2. Art. 498 Kodeksu wyborczego.

Zobacz też