Czarownica
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Czarownica1b.jpg/220px-Czarownica1b.jpg)
Czarownica – osoba[1], w niektórych wierzeniach ludowych kobieta, zajmująca się czarną magią, kojarzona z siłami nieczystymi – często z szatanem. W folklorze pojawiają się także dobre czarownice, które zajmują się białą magią.
W chrześcijańskich wierzeniach ludowych przyjmowano, że zdolność czarowania nabywa się przez podpisanie umowy z szatanem. Wiara w czary występuje w mniejszym lub większym zasięgu we wszystkich religiach pozachrześcijańskich, a jako jeden ze składników na marginesie chrześcijańskich wierzeń ludowych: przekonanie o możliwości czarów i lęk przed nimi są bardziej rozpowszechnione niż ich wykonywanie[2].
Pojęcie „czarostwo” pojawiło się dopiero pod koniec średniowiecza, a skutecznym instrumentem, za sprawą którego wiara w czarostwo i czarownice się rozprzestrzeniła, szczególnie wśród prostego ludu, były kazania. Młot na czarownice upowszechnił wśród elity duchowej i świeckiej pojęcie czarostwa i stereotyp czarownicy – kobiety. Wcześniejsza literatura rzadko wskazywała na kobiety jako szczególnie skłonne do czarów, dopiero ta książka i późniejsze prace uczyniły z tego reguły[3].
Obecnie wyznawcy religii Wicca uważają się za kontynuację „starożytnych” kultów czarownic.
Procesy o czary
W kulturze chrześcijańskiej, czarownika – wiedźmę uważano za osobę złą i znienawidzoną, toteż często o czary lub o przynależność do wiedźm oskarżano nieprzyjaciół, rywali, nielubianych krewnych i powinowatych, ludzi niewygodnych[2].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ hasło „Czarownice”. W: Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa 1987: PIW. ISBN 83-06-00861-8.
- ↑ a b S. Zawadzki, H. Zimoń, Czary, [w;] Encyklopedia Katolicka, t. III, pod. red. R. Łukaszyka, L. Bieńkowskiego, F. Gryglewicza, Lublin 1989, s. 768–769.
- ↑ Krzysztof Mikulski, Jacek Wijaczka, Historia powszechna, wiek XVI – XVIII, Warszawa 2012, s. 166–167.
Bibliografia
- Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: PIW, 1985, s. 178.
- S. Zawadzki, H. Zimoń, Czary, [w;] Encyklopedia Katolicka, t. III, pod. red. R. Łukaszyka, L. Bieńkowskiego, F. Gryglewicza, Lublin 1989, s. 768–769.
- Krzysztof Mikulski, Jacek Wijaczka, Historia powszechna, wiek XVI – XVIII, Warszawa 2012, s. 166–167.
- E. Wiśniowski, Czarownic procesy, [w;] Encyklopedia Katolicka, t. III, pod. red. R. Łukaszyka, L. Bieńkowskiego, F. Gryglewicza, Lublin 1989, s. 762–763
Literatura dodatkowa
- Anczyk Adam (red.): Czarownice, czarownicy, czary. Obrazy kulturowe, literackie, artystyczne. Kraków: 2020.
- Anczyk Adam, Doroszewska Julia, Hess Karolina (red.): Czarownice. Studia z kulturowej historii fenomenu. Katowice: 2017.
- Bohdan Baranowski: Pożegnanie z diabłem i czarownicą. Łódź: 1965.
- Bohdan Baranowski: Procesy czarownic w Polsce w XVII i XVIII wieku. Łódź: 1952. (wyd. I w nowej edycji: Wydawnictwo Replika, 2021)
- Kurt Baschwitz: Czarownice. Dzieje procesów o czary. Warszawa: 1971.
- Mona Chollet: Czarownice. Niezwyciężona siła kobiet. Kraków: 2019.
- Michał Komar: Czarownice i inni. Kraków: 1980.
- Anna Koprowska-Głowacka: Czarownice z Pomorza i Kujaw. Gdynia: 2010. (zbiór opowiadań)
- Brian Levack: Polowanie na czarownice w Europie wczesnonowożytnej. Wrocław: 1991.
- Jules Michelet: Czarownica. Warszawa: 1961.
- Małgorzata Pilaszek: Procesy o czary w Polsce w wiekach XV–XVIII. Kraków: 2008.
- Bożena Ronowska: Czarownice Himmlera. Z niemieckiej kartoteki procesów o czary. Gdańsk: 2019.
- Jean-Michel Sallmann: Czarownice. Oblubienice szatana. Wrocław: 1994.
- Robert Thurston: Polowania na czarownice. Dzieje prześladowań czarownic w Europie i Ameryce Północnej. Warszawa: 2008.
- Jacek Wijaczka: Procesy o czary w Prusach Książęcych (Brandenburskich) w XVI–XVIII wieku. Toruń: 2007.
- Szymon Wrzesiński: Wspólniczki szatana. Czarownice na ziemiach polskich. Warszawa: Egros, 2006.
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
Autor: Osse4, Licencja: CC BY-SA 4.0
Czarownica, Muzeum Zabawy i Zabawek w Kielcach