Damaszek

Damaszek
‏دمشق‎
Ilustracja
Państwo Syria
MuhafazaMiasto Damaszek
Data założeniaXV wiek p.n.e.
BurmistrzBiszr as-Sabban
Powierzchnia105 km²
Wysokość600–695 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności
• gęstość

1 711 000
16 295 os./km²
Nr kierunkowy+963 11
Plan Damaszku
Położenie na mapie Syrii
Ziemia33°30′N 36°17′E/33,500000 36,283333
Strona internetowa
Starożytne miasto Damaszek[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
(c) Photo by Yosemite, CC-BY-SA-3.0

Historyczne fortyfikacje w Damaszku
Państwo Syria
Typkulturowy
Spełniane kryteriumI, II, III, IV, VI
Numer ref.20
Region[b]Kraje arabskie
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę1979
na 3. sesji
Dokonane zmiany2011
Obiekt zagrożonyod 2013
Nocna panorama Damaszku
Meczet Umajjadów w Damaszku
Meczet Umajjadów w Damaszku

Damaszek (arab. ‏دمشق‎ [diˈmaʃq], trl. dmšq, transkr. Dimaszk; aram. ‏ܕܪܡܣܘܩ‎; hebr. ‏דַּמֶּשֶׂק‎) – stolica oraz drugie co do wielkości (po Aleppo) miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, a od 1268 siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.

Damaszek jest jednym z najstarszych ciągle zamieszkanych miast na świecie (pierwotnie zasiedlonym w III tysiącleciu p.n.e.), jak również kulturalnym i religijnym centrum orientu. W Syrii nazywany jest Damaszek często ‏الشام‎ (aš-Šām), w pozostałych państwach arabskich nazwa ta kojarzona jest bezpośrednio z Syrią. Historycznie zaś odnosi się do większego regionu, mianowicie całego Lewantu.

Historia

Damaszek to jedno z najstarszych miast rejonu Morza Śródziemnego znane już od XV wieku p.n.e. z inskrypcji egipskich (uważa się je za najstarsze nieprzerwanie zamieszkane miasto na świecie – pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z III tysiąclecia p.n.e.).

Na przełomie II i I tysiąclecia p.n.e. stolica niezależnego państwa aramejskiego. W 732 p.n.e. Damaszek został zdobyty przez Asyryjczyków, potem krótko należał do Babilonii, a następnie dostał się we władanie perskie (był stolicą satrapii). Jak całe imperium perskie znalazł się w państwie Aleksandra Wielkiego, a w okresie hellenistycznym na zmianę należał do państwa egipskich Ptolemeuszy lub państwa Seleukidów. W 64 p.n.e. wszedł do rzymskiej prowincji Syrii. Po podziale imperium w 395 stał się częścią Bizancjum. W 635 Damaszek zajęli Arabowie. Do 750 był stolicą kalifatu umajjadzkiego, a po przeniesieniu stolicy pozostał jednym z najważniejszych miast świata arabskiego.

Damaszek, drzeworyt z 1497 r.

W X wieku podbity na krótko przez egipską dynastię Fatymidów, zdobyty następnie przez Turków seldżuckich w 1076. W czasie wypraw krzyżowych wielokrotnie oblegany pozostał niezdobyty i przekształcił się w centrum oporu przeciw najeźdźcom i został stolicą Saladyna i dynastii Ajjubidów. W XIII wieku ponownie pod wpływami władców Egiptu, tym razem dynastii mameluckiej. W 1401 miasto zdobyli i prawie całkowicie zburzyli mongołowie pod przywództwem Tamerlana.

W XVI wieku zdobyty przez Turków osmańskich pozostawał w ich rękach do I wojny światowej podczas której został zajęty przez arabskich sojuszników Wielkiej Brytanii. Po wojnie stał się stolicą Syrii (pozostającej wówczas pod francuską administracją) i status ten zachował do dziś.

W swojej historii Damaszek zasłynął z produkcji:

Administracja

Administracyjnie Damaszek stanowi miasto wydzielone, jedną z 14 muhafaz Syrii, która obejmuje również przyległe miasto Al-Jarmuk, występującą pod arabską nazwą مدينة دمشق (Madinat Dimaszk) lub محافظة مدينة دمشق (Muhafazat Madinat Dimaszk)[1]. 23 czerwca 2003 polska Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej wprowadziła dla tej jednostki egzonim Damaszek-Miasto[2], a 23 lutego 2011 zmieniła go na Miasto Damaszek[3].

Miasto stanowi też ośrodek administracyjny muhafazy Damaszek.

Transport

35 km na południowy wschód od Damaszku znajduje się Port lotniczy Damaszek, mające regularne połączenia lotnicze z Europą, z innymi krajami Bliskiego Wschodu, Bejrutem i Trypolisem w Libanie oraz Rijadem w Arabii Saudyjskiej. Linia kolejowa prowadzi ze Stambułu w Turcji do Aleppo i z Damaszku do Ammanu w Jordanii. Zbiorcze taksówki zwane “serwisem” oferują połączenia z Damaszku do większości sąsiednich krajów.

Główna linia kolejowa łączy Damaszek, Aleppo, Dajr az-Zaur, Al-Hasaką i z Al-Kamiszli z drugą linia, biegnącą wzdłuż wybrzeża.

Ważniejsze zabytki

  • Wielki Meczet Umajjadów z 705 – najstarsza budowla w mieście, najważniejsza świątynia w Syrii i czwarta co do ważności w świecie muzułmańskim; została przebudowana z bazyliki Św. Jana Chrzciciela. Do tej pory przechowywane są tam relikwie św. Jana Chrzciciela (czczonego przez muzułmanów jako jednego z proroków). Wyróżnia się trzynawowym korpusem głównym, na którym zachowały się resztki mozaiki z VIII w. Posiada rozległy dziedziniec otoczony arkadami i trzy minarety.
  • Cytadela z XIV wieku.
  • Mauzoleum Saladyna z 1193.
  • Bazar – Suk al-Hamidijja.
  • Medresa an-Nuri (XII wiek) na której terenie znajduje się grobowiec Nur ad-Dina, poprzednika Saladyna.
  • Dawna medresa al-Adilijja (druga połowa XII wieku) z grobem sułtana Al-Adila, obecnie mieści oddział Biblioteki Narodowej.
  • Dawna medresa az-Zahirijja (XIII wiek) mieszcząca mauzoleum sułtana Bajbarsa. Charakterystyczny jest portal wejściowy wykonany z czarnego i żółtego kamienia.
  • Pozostałości świątyni Jowisza z III w. p.n.e.
  • Pałac Azima zbudowany w latach 1749–1752 przez namiestnika Damaszku, Asad Paszę al-Azima, obecnie mieści Muzeum Syryjskiej Sztuki i Tradycji.
  • Maristan Nur ad-Dina z XII wieku.
  • Muzeum Narodowe w Damaszku.
  • Katedra pw. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny.
  • Kościół Świętego Krzyża.

Miasta partnerskie

Przypisy

Bibliografia

  • Magdalena Dobrzańska-Bzowska, Krzysztof Bzowski: Praktyczny przewodnik – Bliski Wschód. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2008, s. 276–298. ISBN 978-83-7513-146-8.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Syria location map3.svg
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Syria. De facto situation.
Wikimedia Community Logo.svg
Logo społeczności Wikimedia. Proszę zauważyć, że w przeciwieństwie do większości logotypów związanych z ruchem Wikimedia, to logo nie jest zarejestrowane jako znak towarowy.
Flag of Syria.svg
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Flag of India.svg
The Flag of India. The colours are saffron, white and green. The navy blue wheel in the center of the flag has a diameter approximately the width of the white band and is called Ashoka's Dharma Chakra, with 24 spokes (after Ashoka, the Great). Each spoke depicts one hour of the day, portraying the prevalence of righteousness all 24 hours of it.
Flag of UNESCO.svg
Flag of the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)
Damascus locator map.png
Autor: Dr. Blofeld, Licencja: CC BY-SA 2.0
Map of central Damascus — Syria.

Geographic limits of the map:

  • N: 33.543°
  • S: 33.4885°
  • W: 36.265°
  • E: 36.3281°


w:pl:Licencje Creative Commons

uznanie autorstwana tych samych warunkach

Ten plik udostępniony jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 2.0.
Wolno:
  • dzielić się – kopiować, rozpowszechniać, odtwarzać i wykonywać utwór
  • modyfikować – tworzyć utwory zależne
Na następujących warunkach:
  • uznanie autorstwa – musisz określić autorstwo utworu, podać link do licencji, a także wskazać czy utwór został zmieniony. Możesz to zrobić w każdy rozsądny sposób, o ile nie będzie to sugerować, że licencjodawca popiera Ciebie lub Twoje użycie utworu.
  • na tych samych warunkach – Jeśli zmienia się lub przekształca niniejszy utwór, lub tworzy inny na jego podstawie, można rozpowszechniać powstały w ten sposób nowy utwór tylko na podstawie tej samej lub podobnej licencji.

Damascus by night.JPG
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Schedel Damaskus 1497.jpg
View of Damascus in Schedel's World History, woodcut by Michael Wolgemut, printed in the very rare pirated edition of 1497 by Johann Schönsperger in Augsburg. Size: 142 mm x 88 mm.
Damascus citadel001.jpg
(c) Photo by Yosemite, CC-BY-SA-3.0
Damascus Citadel
Umayyad Mosque-Minaret of the Bride.jpg
Autor: Heretiq, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Damascus, Syria - Umayyad Mosque, northern arcade of the courtyard and the Minaret of the Bride.
Dekapol mapka.png
Autor: Nichalp, Abraham, Licencja: CC-BY-SA-3.0
przedstawione miejsce: Dekapol
Omayyad mosque.jpg
Autor: Original uploader was Isam at en.wikipedia, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Omayyad Mosque in Damascus .. picture taken by Isam in February 2004. The Omayyad mosque was a church before the Muslims conquered Damascus in the 7th Century, it was known as Church of John the Baptist, because John the Baptist is buried in that occupied church.
Damascus coll.jpg
Autor: See above., Licencja: CC BY-SA 3.0
Damascus landmarks