Dawia
Artykuł | 53°19′04″N 21°36′32″E |
---|---|
- błąd | 38 m |
WD | 53°20'N, 21°37'E |
- błąd | 2281 m |
Odległość | 1907 m |
wieś | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2018-09-05) | 82[1] |
Strefa numeracyjna | 29 |
Kod pocztowy | 07-436[2] |
Tablice rejestracyjne | WOS |
SIMC | 0513426[3] |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Dawia (kurp. Daźå[4]) – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrołęckim, w gminie Łyse[3][5]. Leży na terenie Puszczy Zielonej.
Nazwa
Ludwik Krzywicki w swojej rozprawie Kurpie przyznał, że nie był w stanie ustalić genezy nazwy miejscowości[6]. Etymologia nazwy wyprowadzana jest w XIX-wiecznych źródłach od słowa dławić (w dialekcie kurpiowskim dåźéć[7]) jako określenia na czynność wyrabiania potażu[8]. Według internetowego słownika kurpiowskiego forma zapisu nazwy miejscowości w dialekcie kurpiowskim w mianowniku brzmi Daźå[4].
Historia
Najstarszym zachowanym historycznym źródłem, w którym pojawia się Dawia (pod nazwą Fabryka Dawia), jest mapa województwa mazowieckiego autorstwa Karola de Perthéesa z 1791[9]. Kolejnym jest dokument władz pruskich z 13 września 1795, który zawiera listę wsi i miast z likwidowanych starostw polskich[10].
Według Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego w obrębie wsi znajdowały się rządowe barcie[11]. Inne źródła z XIX wieku wskazują wieś jako miejsce wyrabiania potażu[12].
Od czasu założenia wsi wierni kościoła rzymskokatolickiego należeli do parafii w Myszyńcu. W maju 1838 wieś została od niej odłączona i przyłączona do parafii w Lipnikach[13].
W wyniku działań pierwszowojennych zniszczone zostało 74% zabudowań wsi[14].
Przynależność administracyjna (do 1939)
I RP
W czasach I Rzeczypospolitej wieś znajdowała się w granicach ziemi łomżyńskiej, podlegając pod starostwo niegrodowe łomżyńskie (leśnictwo łomżyńskie)[15].
1795–1918
Po III rozbiorze (w okresie 1795–1807) wieś znajdowała się w powiecie łomżyńskim departamentu białostockiego Prus Nowowschodnich[16]. Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego znalazła się w granicach departamentu i powiatu łomżyńskiego[17]. W latach 1816–1842 leżała w obrębie obwodu i powiatu łomżyńskiego województwa augustowskiego[18], a od 1837 w obwodzie i powiecie łomżyńskim guberni augustowskiej. W wyniku zmian administracyjnych wynikających z Ustawy o Zarządzie gubernijalnym i Powiatowym w Guberniach Królestwa Polskiego z 31 grudnia 1866 Dawia znalazła się w gminie Gawrychy powiatu kolneńskiego w guberni łomżyńskiej[19][20].
W trakcie I wojny światowej, na mocy Rozporządzenia dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego, wprowadzonego 22 marca 1916, wieś znalazła się w granicach powiatu łomżyńskiego[21].
II RP
W latach 1919–1932 wieś leżała w województwie białostockim w powiecie kolneńskim – do 31 marca 1930 w gminie Gawrychy, a od 1 kwietnia 1930, rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych, została włączona do gminy Łyse[22]. W wyniku likwidacji powiatu kolneńskiego od 1 kwietnia 1932 została włączona do powiatu ostrołęckiego[23]. W związku z ustawą z 9 kwietnia 1938, która zmieniała granice niektórych województw, od 1 kwietnia 1939 Dawia znalazła się w województwie warszawskim[24].
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w Lipnikach. Podlegała pod sąd grodzki w Kolnie i okręgowy w Łomży, a najbliższy urząd pocztowy mieścił się w Łysych[25].
W wyniku agresji Niemiec we wrześniu 1939 miejscowość znalazła się pod okupacją niemiecką. Została włączona w skład III Rzeszy[26].
Demografia
Dawia liczy 81 mieszkańców zameldowanych na pobyt stały i czasowy (dane za lipiec 2022)[27].
Rok | Mieszkańcy | Budynki mieszkalne |
---|---|---|
1817 | 50 | 15[28] |
1824 | 120 | 17[7] |
1827 | 84 | 15[7] |
1830 | 92 | 15[29] |
1921 | 91 | 24[7] |
1933 | b.d. | 34[7] |
Przypisy
- ↑ Kwartalnik gminny. nr III/2018. s. 25.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 207 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT.
- ↑ a b Daźå, [w:] Słownik kurpiowsko-polski, Związek Kurpiów [dostęp 2022-07-16] .
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ Ludwik Krzywicki , Kurpie, [w:] Biblioteka Warszawska, t. 4, Warszawa 1892, s. 85 [dostęp 2022-07-16] .
- ↑ a b c d e Dawia, [w:] Iwona Choroszewska-Zyśk (red.), Encyklopedia kurpiowska. Fakty i ciekawostki, Ostrołęka: Związek Kurpiów, 2021, s. 35, ISBN 978-83-963465-0-6, OCLC 1334037878 [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ Rocznik Leśniczy, t. 2, Warszawa 1862, s. 72 [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ Mapa województwa mazowieckiego Karola Perthéesa z 1791 roku [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ Akta betreffend die von Starostei Erledigungen in den polnischen, mit preußischen Truppen am Memel und Narew besetzten Distrikten, 13 września 1795, s. 44 [dostęp 2022-07-16] (niem.).
- ↑ Dawia, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1, Warszawa 1880, s. 914 [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ Rocznik Leśniczy, t. 2, Warszawa 1862, s. 72 [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ Parafia Lipniki, [w:] Witold Jemielity , Parafie Puszczy Kurpiowskiej, wyd. 2, Łomża 2004, s. 46 (pol.).
- ↑ 2. Materjały Statystyczne, dotyczące zniszczeń wojennych w budowlach Kr. Polskiego, [w:] Zygmunt Limanowski , Zniszczenia wojenne w budowlach b. Królestwa Polskiego, Warszawa 1918, s. 42 [dostęp 2022-07-15] (pol.).
- ↑ Waga Teodor , Wyciąg z geografii polskiej. W roku 1767 skreślonéj i ogłoszonéj, Poznań 1856, s. 12 [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ pruski zabór, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ Wojciech Trzebiński , Podziały administracyjne Królestwa Polskiego w okresie 1815–1918 r. Zarys historyczny. Mapy, „Dokumentacja Geograficzna”, 4 (a), 1956, s. 7–9 [dostęp 2022-07-15] (pol.).
- ↑ Tabella miast, wsi, osad, Królestwa Polskiego z wyrażeniem ich położenia i ludności, t. 1: A–Ł, Warszawa 1827, s. 94 [dostęp 2022-07-17] (pol.).
- ↑ Dziennik praw, t. 66, nr 216–218, Warszawa 1866, s. 119, 193 [dostęp 2022-07-15] (pol.).
- ↑ Izydor Zinberg , Skorowidz Królestwa Polskiego, czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, Warszawa 1877, s. 110 [dostęp 2022-07-16] .
- ↑ Dziennik Rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego, Nr 27, „Verordnungsblatt für das Generalgouvernement Warschau, Nr 27”, Warszawa, 7 kwietnia 1916, s. 5 [dostęp 2022-07-15] (pol. • niem.).
- ↑ Dz.U. 1930 nr 19, poz. 156. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 27 lutego 1930 r. o zmianie granic gmin wiejskich Łyse i Gawrychy w powiecie kolneńskim, województwie białostockiem., 27 lutego 1930 [dostęp 2022-07-15] (pol.).
- ↑ Dz.U. 1932 nr 3, poz. 18. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu kolneńskiego w województwie białostockiem., 16 stycznia 1932 [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ Dz.U. 1938 nr 27, poz. 240. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 r. o zmianie granic województw: białostockiego, kieleckiego, lubelskiego, łódzkiego i warszawskiego., 20 kwietnia 1938 [dostęp 2022-07-16] .
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl, Warszawa 1933, s. 187 .
- ↑ Territoriale Veränderungen in Deutschland und deutsch verwalteten Gebieten 1874–1945, www.territorial.de [dostęp 2020-04-11] .
- ↑ Gmina Łyse. Biuletyn Infromacyjny III/2022, www.gminalyse.pl, 13 lipca 2022, s. 39 [dostęp 2022-07-16] (pol.).
- ↑ Maria Przytocka , Dzieje parafii i kościoła pw. Trójcy Przenajświętszej w Myszyńcu. Praca zbiorowa, Myszyniec: Parafia Rzymsko-Katolicka pw. Trójcy Przenajświętszej, 2009, s. 84, ISBN 978-83-929143-0-3, OCLC 751390091 [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ Maria Przytocka , Dzieje parafii i kościoła pw. Trójcy Przenajświętszej w Myszyńcu. Praca zbiorowa, Myszyniec: Parafia Rzymsko-Katolicka pw. Trójcy Przenajświętszej, 2009, s. 89, ISBN 978-83-929143-0-3, OCLC 751390091 [dostęp 2022-07-16] .
Linki zewnętrzne
- Dawia, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 914 .
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Masovian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.55N
- S: 50.95 N
- W: 19.15 E
- E: 23.25 E
Autor:
Mapa powiatu ostrołęckiego, Polska
Autor:
Mapa gminy Łyse, Polska
Herb gminy Łyse