Denali
![]() Wyróżniający się wysokością szczyt Denali | |
Państwo | |
---|---|
Położenie | |
Pasmo | |
Wysokość | 6190 m n.p.m. |
Wybitność | 6138 m |
Pierwsze wejście | 7 czerwca 1913 |
![]() |
Denali (w latach 1896–2015 Mount McKinley[1][2]; 6190 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Ameryki Północnej (co zapewnia mu miejsce w Koronie Ziemi), położony w górach Alaska, na terenie Parku Narodowego Denali w Stanach Zjednoczonych.
Góra ta zbudowana jest ze skał krystalicznych (głównie granitów i łupków krystalicznych). Jej masyw jest stale pokryty śniegiem i lodowcami, a największy z nich – o długości ok. 50 km – to lodowiec Muldrow. Względem otaczających go dolin występuje u jego stoków jedna z największych deniwelacji na świecie – ponad 5500 metrów (dla porównania Mount Everest ma około 3700 metrów wysokości względnej). Ciśnienie na szczycie odpowiada ciśnieniu na wysokości 6900 m n.p.m. na terenach bliżej równika. Na szczycie notuje się bardzo niską temperaturę powietrza (do −60 °C) oraz wiatr o prędkości dochodzącej do 160 km/h[3].
W 1952 wyznaczono wysokość góry na 6193 m n.p.m. Wynik ten został zrewidowany w 2015, dzięki użyciu technologii GPS. Najwyższy szczyt mierzy 6190 m n.p.m.[4][5]
Nazwa
Nazwa Mount McKinley została nadana w 1896 na cześć Williama McKinleya, który zdobył wówczas nominację Partii Republikańskiej na prezydenta Stanów Zjednoczonych (i objął ten urząd rok później). Już wcześniej jednak Atabaskowie (miejscowa ludność indiańska) nazywali ten szczyt Denali, co oznacza „wysoki”. W 1975 władze stanu Alaska przegłosowały przywrócenie dawnej nazwy i rozpoczęły się starania, by została ona zatwierdzona przez Gabinet Stanów Zjednoczonych. W opozycji stali przede wszystkim politycy ze stanu Ohio[6], z którego pochodził McKinley, opowiadający się za utrzymaniem dotychczasowej nazwy[7]. 28 sierpnia 2015, decyzją sekretarz Departamentu Zasobów Wewnętrznych USA (Sally Jewell), przywrócona została pierwotna nazwa góry: Denali[8][9].
Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie musiała podejmować żadnej decyzji w tej sprawie, gdyż do tej pory góra ta nie miała ustalonego polskiego egzonimu, i pod tym względem sytuacja się nie zmieniła[10].
Zdobycia szczytu
Po raz pierwszy szczyt został zdobyty 7 czerwca 1913 przez Hudsona Stucka, Harry’ego Karstensa, Waltera Harpera i Roberta Tatuma. 1 marca 1967 r. jako pierwsi w zimie weszli na szczyt Art Davidson, Dave Johnston i Ray Genet[11]. Pierwszym Polakiem, który pokonał McKinley – 31 lipca 1970 – był Marek Głogoczowski[12].
23–28 maja 1989 r. na szczyt weszli (południową ścianą, trudnym filarem Cassina) czterej uczestnicy wyprawy Polskiego Klubu Górskiego: Leszek Cichy, Paweł Kubalski, Leszek Wolański i Andrzej Niżyński[13].
Przypisy
- ↑ Mount McKinley's Alaska name Denali is restored by Obama. bbc.com, 2015-08-31. [dostęp 2015-08-31].
- ↑ Obama przywróci najwyższemu szczytowi Ameryki Płn. indiańską nazwę. Nie McKinley, lecz Denali (pol.). wyborcza.pl, 2015-08-31. [dostęp 2015-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Live Science – Denali: Facts About North America's Tallest Mountain
- ↑ Mount McKinley z nową nazwą i wysokością
- ↑ A New Identity for Denali. W: Earth Observatory [on-line]. NASA, 2015-09-03. [dostęp 2015-09-07].
- ↑ Najwyższa góra Ameryki Północnej zmienia nazwę. [dostęp 2015-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-23)].
- ↑ Artur Bartkiewicz: Barack Obama zmienia nazwę najwyższej góry w USA. rp.pl, 2015-08-30. [dostęp 2015-08-31].
- ↑ Sally Jewell: Order No. 3337. U.S. Department of the Interior, 2015-08-28. [dostęp 2015-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-09-05)].
- ↑ Old Name Officially Returns to Nation’s Highest Peak. U.S. Geological Survey, 2015-09-01. [dostęp 2015-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-08)].
- ↑ Protokół 89. posiedzenia KSNG
- ↑ b. aut.: Mount Kinley zdobyty w zimie, w: "Wierchy" R. 36 (1967), Kraków 1968, s. 259
- ↑ Wyprawy w góry egzotyczne. „Taternik”. 1, s. 33, 1972. Józef Nyka (red.). Warszawa: RSW „Prasa” – Wydawnictwo „Prasa Młodzieżowa i Sportowa”. ISSN 0137-3155. [dostęp 2015-09-01].
- ↑ b. aut.: Śmierć w Kaukazie, sukces na Alasce, w: „Gościniec” R. XXI, nr 10 (239), październik 1989, s. 27
Media użyte na tej stronie
The flag of Navassa Island is simply the United States flag. It does not have a "local" flag or "unofficial" flag; it is an uninhabited island. The version with a profile view was based on Flags of the World and as a fictional design has no status warranting a place on any Wiki. It was made up by a random person with no connection to the island, it has never flown on the island, and it has never received any sort of recognition or validation by any authority. The person quoted on that page has no authority to bestow a flag, "unofficial" or otherwise, on the island.
Black up-pointing triangle ▲, U+25B2 from Unicode-Block Geometric Shapes (25A0–25FF)
Autor: Uwe Dedering, Licencja: CC BY-SA 3.0
Relief location map of North America.
- Projection: Lambert azimuthal equal-area projection.
- Area of interest:
- N: 90.0° N
- S: 5.0° N
- W: -140.0° E
- E: -60.0° E
- Projection center:
- NS: 47.5° N
- WE: -100.0° E
- GMT projection: -JA-100/47.5/20.0c
- GMT region: -R-138.3726888474925/-3.941007863604182/2.441656573833029/50.63933645705661r
- GMT region for grdcut: -R-220.0/-4.0/20.0/90.0r
- Relief: SRTM30plus.
- Made with Natural Earth. Free vector and raster map data @ naturalearthdata.com.
Autor: Wikisoft* @@@-fr 07:08, 27 April 2011 (UTC), Licencja: GFDL
Carte Alaska Relief R3 jpg (Changement des couleurs)
Autor: Nic McPhee from Morris, MN, USA, Licencja: CC BY-SA 2.0
Indecision, indecision. I couldn't make up my mind between these two. Yeah, it's sad.
As mentioned before, our bus from Anchorage to Denali made a stop at the McKinley Princess Lodge. Thanks to Mom's weird gift with weather and mountain views, we had some spectacular views of Denali and the Alaska range from their deck. That's where these both came from.