Diapsydy

Diapsydy
Diapsida
Osborn, 1903
Ilustracja
Czaszka diapsydalna
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadazauropsydy
Podgromadadiapsydy

Diapsydy (Diapsida, z gr. di – dwa + apsis – łuk) – grupa owodniowców z gromady zauropsydów (Sauropsida), w których czaszce rozwinęły się dwie pary otworów skroniowych (po dwa – górny i dolny – za każdym okiem), przez które przewleczone są silne mięśnie szczęk. Dzięki temu czaszka stała się lżejsza a szczęki bardziej ruchliwe. Choć część diapsydów wtórnie straciła jedną lub obie pary otworów skroniowych (m.in. węże), są nadal zaliczane do tej grupy, gdyż ich przodkowie mieli diapsydalną budowę czaszki.

Diapsydy to najbardziej zróżnicowana i najliczniej reprezentowana grupa „gadów”. Pierwsi jej przedstawiciele (z grupy Araeoscelidia, m.in. rodzaj Petrolacosaurus) pojawili się pod koniec karbonu a największy rozkwit osiągnęła ona w erze mezozoicznej.

Jeśli diapsydy mają być grupą monofiletyczną, należy do nich zaliczyć także ptaki, będące wyspecjalizowaną grupą teropodów. Choć żółwie przez większość naukowców zaliczane są do anapsydów, niektórzy uważają, że i one są diapsydami, które wtórnie straciły otwory skroniowe[1][2][3].

Systematyka

Podgromada Diapsida

  • Rząd Araeoscelidia
  • Rząd Avicephala
  • Rząd Thalattosauria
  • Rząd Younginiformes
  • Nadrząd Ichthyopterygia
  • Infragromada Lepidosauromorpha
    • Rząd Eolacertilia
    • Nadrząd Lepidosauria
    • Nadrząd Sauropterygia
  • Infragromada Archosauromorpha
    • Rząd Choristodera
    • Rząd Prolacertiformes
    • Rząd Rhynchosauria
    • Rząd Trilophosauria
    • Archosauria
      • Crurotarsi
        • Rząd Aetosauria
        • Rząd Phytosauria
        • Rząd Rauisuchia
        • Nadrząd Crocodylomorpha
      • Ornithodira

Przypisy

  1. Rieppel, O. and M. deBraga. (1996). "Turtles as diapsid reptiles." Nature 384:453–455.
  2. Zardoya, R., and Meyer, A. (1998). "Complete mitochondrial genome suggests diapsid affinities of turtles." Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 95: 14226-14231.
  3. Rieppel, O. (2000). "Turtles as diapsid reptiles." Zoologica Scripta Volume 29, Number 3, pp. 199-212.

Zobacz też

  • anapsydy
  • synapsydy

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Wikispecies-logo.svg
Autor: (of code) cs:User:-xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Skull diapsida 1.svg
Autor: , Licencja: CC-BY-SA-3.0
Skull of Diapsida