Diecezja elbląska
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Siedziba | Elbląg |
Data powołania | |
Wyznanie | |
Kościół | |
Metropolia | |
Katedra | |
Biskup diecezjalny | |
Biskup pomocniczy | |
Biskup senior | |
Dane statystyczne (2020[2]) | |
Liczba wiernych | 405 tys. |
Liczba kapłanów • w tym diecezjalnych • w tym zakonnych | 352 |
Liczba osób zakonnych | 178 |
Liczba dekanatów | 21 |
Liczba parafii | 158 |
Powierzchnia | 9495 km² |
![]() | |
54°09′30,81″N 19°23′43,90″E/54,158558 19,395528 | |
Strona internetowa |
Diecezja ebląska (łac. Dioecesis elbingensis; niem. Bistum Elbing) – jedna z trzech diecezji obrządku łacińskiego metropolii warmińskiej w Polsce, historycznie nawiązująca do diecezji pomezańskiej utworzonej 28 lipca 1243 decyzją legata papieskiego Wilhelma z Modeny, a zatwierdzoną przez papieża Innocentego IV 30 lipca 1243[3]. Ustanowiona 25 marca 1992 przez papieża Jana Pawła II bullą Totus Tuus Poloniae populus, powstała z części diecezji: gdańskiej, warmińskiej i chełmińskiej.
W chwili powstania diecezji w 1992 było 135 parafii, w tym 121 prowadzonych przez księży diecezjalnych i 14 zarządzanych przez kapłanów zakonnych. Obecnie diecezja liczy 158 parafii: 139 prowadzonych przez kapłanów diecezjalnych i 19 zarządzanych przez kapłanów zakonnych.
Historia
Diecezję uważa się za kontynuatorkę tradycji diecezji pomezańskiej, zlikwidowanej w 1525. Ludność zamieszkująca teren diecezji ma charakter niemal w całości napływowy. Po II wojnie światowej osiedliła się tutaj ludność z Wołynia, Wileńszczyzny, Pomorza, Małopolski i Polski centralnej.
diecezji elbląskiej
diecezji elbląskiej
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Wojciech_Skibicki.gpj.jpg/200px-Wojciech_Skibicki.gpj.jpg)
Kalendarium
- 1992
- 25 marca – reforma Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, ustanowienie wśród 13 nowych diecezji również elbląskiej[3] (ordynariuszem elbląskim został dotychczasowy sufragan chełmiński bp Andrzej Śliwiński, sufraganem dotychczasowy sufragan warmiński bp Józef Wysocki), powstanie kurii diecezjalnej oraz komisji diecezjalnych (wikariuszami generalnymi zostali bp Józef Wysocki i ks. infułat Mieczysław Józefczyk).
- 11 maja – powstanie Sądu Diecezjalnego w Elblągu.
- 17 maja – ingres biskupa Andrzeja Śliwińskiego do katedry w Elblągu.
- 1993
- 1 października – erygowanie Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Elbląskiej w Elblągu afiliowanego do Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie przez biskupa Andrzeja Śliwińskiego.
- 1995
- 22 kwietnia – poświęcenie odbudowanego gmachu kurii diecezjalnej przy ul. Mostowej w Elblągu przez arcybiskupa wrocławskiego Henryka Gulbinowicza.
- 1998
- 6 grudnia – poświęcenie (podczas otwarcia) archiwum diecezjalnego przez arcybiskupa gdańskiego Tadeusza Gocłowskiego.
- 1999
- 6 czerwca – wizyta papieża Jana Pawła II w diecezji elbląskiej i nabożeństwo czerwcowe z jego udziałem na lotnisku w Elblągu.
- 1 października – afiliacja seminarium elbląskiego do Wydziału Teologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.
- 2002
- 25 marca – erygowanie Kapituły Kolegiackiej Żuławskiej w Nowym Stawie przez biskupa Andrzeja Śliwińskiego.
- 2003
- 2 sierpnia – rezygnacja biskupa Andrzeja Śliwińskiego ze stanowiska ordynariusza elbląskiego i ustanowienie dotychczasowego sufragana diecezji tarnowskiej biskupa Jana Styrny nowym ordynariuszem elbląskim.
- 23 sierpnia – ingres biskupa Jana Styrny do katedry w Elblągu.
- 2009
- 9 września – w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Elblągu zmarł pierwszy biskup elbląski Andrzej Śliwiński
- 14 września – w katedrze diecezjalnej odbył się pogrzeb pierwszego biskupa diecezji elbląskiej Andrzeja Śliwińskiego. Po eucharystii, której przewodniczył arcybiskup metropolita gnieźnieński Henryk Muszyński, trumnę z ciałem złożono w krypcie biskupów pod katedrą elbląską.
- 2012
- 3 marca – 24 sierpnia – peregrynacji obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej w diecezji elbląskiej.
- 2013
- 19 października – ustanowienie sanktuarium pw Matki Bożej Nieustającej Pomocy przy kościele redemptorystów pw. Matki Boskiej Królowej Polski
- 24 listopada – bp Jan Styrna w zakończenie Roku wiary ogłasza, że w październiku na ręce papieża Franciszka złożył rezygnację z urzędu biskupa diecezjalnego elbląskiego.
- 2014
- 10 maja – bp Jacek Jezierski[3], dotychczasowy biskup pomocniczy archidiecezji warmińskiej, został ustanowiony przez papieża Franciszka nowym biskupem elbląskim. Zastąpił bp Jana Styrnę, który odszedł na emeryturę w związku ze stanem zdrowia.
- 8 czerwca – odbył się uroczysty ingres ks. bp. Jacka Jezierskiego do katedry elbląskiej. W uroczystości uczestniczył m.in. metropolita gdański i warmiński oraz biskupi: toruński, ełcki, pelpliński i bydgoski na czele z Nuncjuszem Apostolskim w Polsce Abp Celestino Migliore, księża z diecezji elbląskiej i warmińskiej, a także przedstawiciele kapituł katedralnych sąsiednich diecezji, obecni byli także przedstawiciele kościołów: greckokatolickiego, prawosławnego, ewangelicko-augsburskiego i polskokatolickiego.
- 2015
- 27 marca – przy zakonie Mniszek Klarysek od Wieczystej Adoracji otworzono pierwsze „Okno życia”.
- 31 października – papież Franciszek przyjął rezygnację ks. bpa Józefa Wysockiego, z urzędu biskupa pomocniczego diecezji elbląskiej, w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego[4].
- 14 – 18 listopada – peregrynacja symboli Światowych Dni Młodzieży w diecezji elbląskiej.
- 2016
- 20–25 lipca – diecezjalne Światowe Dni Młodzieży z udziałem 50-osobowej grupy młodych pielgrzymów z Malezji, Brazylii, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Niemiec.
- 17 września – rozpoczął się I synod diecezji elbląskiej[5].
- 2017
- 2019
- 14 lutego – ks. kan. Wojciech Skibicki, dotychczasowy dyrektor Wydziału Nauki Katolickiej kurii diecezjalnej oraz rzecznik diecezji, został mianowany przez papieża Franciszka biskupem pomocniczym diecezji ze stolicą tytularną Casae Nigrae[8].
- 6 kwietnia – w katedrze elbląskiej odbyły się święcenia biskupie biskupa nominata Wojciecha Skibickiego. Głównym konsekratorem był biskup diecezjalny elbląski Jacek Jezierski, zaś współkonsekratorami arcybiskup Salvatore Pennacchio, nuncjusz apostolski w Polsce, i Józef Górzyński, arcybiskup metropolita warmiński[9].
- 2020
- 24 października – w katedrze elbląskiej w obecności biskupów elbląskich, biskupów seniorów, sekretarza generalnego i sekretarza synodu, przewodniczącego czterech komisji synodalnych oraz kanclerz kurii odbyła się uroczystość podpisania dokumentów kończącego I synod diecezji elbląskiej[10].
- 2021
- 17 października – w obecności wiernych świeckich, zwłaszcza przedstawicieli uczelni wyższych miasta, sióstr zakonnych, księży oraz alumnów seminarium duchownego, biskup elbląski Jacek Jezierski podczas mszy świętej w katedrze elbląskiej otworzył diecezjalny etap synodu 2021–2023 „Ku Kościołowi synodalnemu: komunia, uczestnictwo i misja”[11].
- 2022
- 28 września – po długiej chorobie w szpitalu w Elblągu zmarł drugi biskup elbląski Jan Styrna[12].
- 3 października – w katedrze elbląskiej odbył się pogrzeb drugiego biskupa diecezji elbląskiej Jana Styrny. Po eucharystii, której przewodniczył arcybiskup metropolita warszawski kard. Kazimierz Nycz, trumnę z ciałem złożono w krypcie biskupów pod katedrą elbląską[13].
Biskupi
Biskup diecezjalny
- bp Jacek Jezierski – ordynariusz elbląski od 2014
Biskup pomocniczy
- bp Wojciech Skibicki – (wikariusz generalny) od 2019
Biskup senior
- bp Józef Wysocki – biskup pomocniczy w latach 1992–2015, senior od 2015
Struktura wyznaniowa na obszarze diecezji
98% mieszkańców jest katolikami wyznania rzymskiego. Grekokatolików jest około 5000.
Inne wyznania (dane z 2007):
- Kościół Ewangelicko-Augsburski – ok. 250 wyznawców
- Kościół Polskokatolicki – ok. 300 wyznawców
- Kościół Prawosławny – ok. 400 wyznawców
- Kościół Zielonoświątkowy – ok. 400 wyznawców
- Kościół Wolnych Chrześcijan – ok. 20 wyznawców
- Kościół Chrześcijan Baptystów – ok. 250 wyznawców
- Kościół Chrześcijan Dnia Sobotniego – ok. 50 wyznawców
- Kościół Adwentystów Dnia Siódmego – ok. 100 wyznawców
- Kościół Ewangelicko-Metodystyczny – ok. 100 wyznawców
- Świadkowie Jehowy – ok. 2000 wyznawców
- Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny – ok. 20 wyznawców
Instytucje
- Kuria Diecezjalna Elbląska
- Wyższe Seminarium Duchowne w Elblągu
- Sąd Diecezjalny
- Caritas Diecezji Elbląskiej
- Archiwum Diecezji Elbląskiej
- Muzeum Diecezjalne
- Diecezjalne Centrum Duszpasterskie (przy kościele Bożego Ciała w Elblągu)
- Dom Formacyjny Świętego Wojciecha w Mikoszewie
- Diecezjalny Ośrodek Ewangelizacyjno – Charytatywny „Betania” w Elblągu – Stagniewie
- Dom Samotnej Matki w Elblągu
- Hospicjum Świętego Jerzego im. dr Aleksandry Gabrysiak w Elblągu
Kapituły
- Elbląska Kapituła Katedralna przy Katedrze św. Mikołaja w Elblągu (erygowana 25 marca 1993)
- Kwidzyńska Kapituła Katedralna przy Konkatedrze św. Jana Ewangelisty w Kwidzynie (erygowana 16 października 1993)
- Kapituła Kolegiacka Pomezańska przy Konkatedrze św. Wojciecha w Prabutach (erygowana 18 kwietnia 1983)
- Kapituła Kolegiacka Żuławska przy parafii św. Mateusza w Nowym Stawie (erygowana 25 marca 2002)
Główne świątynie
- Katedra św. Mikołaja w Elblągu (rocznica poświęcenia: 17 maja)
- Konkatedra św. Jana Ewangelisty w Kwidzynie
- Konkatedra św. Wojciecha w Prabutach
Sanktuaria
- Sanktuarium Krzyża Świętego w katedrze elbląskiej
- Sanktuarium św. Wojciecha w Świętym Gaju
- Sanktuarium bł. Doroty z Mątowów w konkatedrze kwidzyńskiej
- Sanktuarium bł. Doroty z Mątowów w Mątowach Wielkich
- Sanktuarium Matki Boskiej Fatimskiej w Elblągu-Stagniewie
- Sanktuarium Matki Boskiej Fatimskiej w Łęgowie
- Sanktuarium Chrystusa Miłosiernego w Zielonce Pasłęckiej
- Sanktuarium św. Antoniego Padewskiego w Suszu
- Sanktuarium Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Elblągu[14]
- Pomezańskie Sanktuarium Świętej Rodziny w Ryjewie
- Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej przy parafii Trójcy Przenajświętszej w Dzierzgoniu
- Sanktuarium Matki Bożej Szkaplerznej w Lubieszewie
Dekanaty
- z diecezji chełmińskiej:
- dekanatu gniewskiego (parafia Janowo)
- z diecezji gdańskiej:
- dekanat Malbork
- dekanat Nadmorski
- dekanat Nowy Dwór Gdański
- dekanat Nowy Staw
- z diecezji warmińskiej:
- dekanat Dzierzgoń
- dekanat Elbląg-Południe
- dekanat Elbląg-Północ
- dekanat Elbląg-Śródmieście
- dekanat Iława
- dekanat Kwidzyn
- dekanat Malbork
- dekanat Morąg
- dekanat Pasłęk
- dekanat Sztum
- utworzone w 1992:
- utworzony w 2000:
- dekanat Iława-Zachód
- utworzony w 2018:
- dekanat Tolkmicko[15]
- obecne:
- Dzierzgoń
- Elbląg-Południe
- Elbląg-Północ
- Elbląg-Śródmieście
- Iława-Wschód
- Iława-Zachód
- Kwidzyn-Śródmieście
- Kwidzyn-Zatorze
- Malbork I
- Malbork II
- Miłomłyn
- Morąg
- Krynica Morska
- Nowy Dwór Gdański
- Nowy Staw
- Pasłęk I
- Pasłęk II
- Prabuty
- Susz
- Sztum
- Tolkmicko
Okręgi duszpasterskie dla duszpasterstw specjalistycznych
- Okręg elbląski
- dekanaty: Elbląg – Śródmieście, Elbląg – Południe, Elbląg – Północ
- Okręg iławski
- dekanaty: Iława – Wschód, Iława – Zachód, Susz
- Okręg kwidzyński
- dekanaty: Kwidzyn – Śródmieście, Kwidzyn – Zatorze, Prabuty
- Okręg malborski
- dekanaty: Dzierzgoń, Malbork I, Malbork II, Sztum
- Okręg nadmorski
- dekanaty: Krynica Morska, Nowy Dwór Gdański, Nowy Staw
- Okręg pasłęcki
- dekanaty: Miłomłyn, Morąg, Pasłęk I, Pasłęk II
Patroni
- Pierwszorzędny:
- Święty Wojciech – biskup i męczennik (23 IV)
- Drugorzędni:
- bł. Dorota z Mątowów – stygmatyczka (25 VI)
- św. Maksymilian Maria Kolbe – prezbiter i męczennik (14 VIII)
Herb diecezji
W tle tarczy herbowej znajdują się: mitra biskupia, w którą wpisana jest róża świętego Wojciecha (tzw. Różyc), pastorał i krzyż. Na tarczy herbowej znajduje się godło herbowe: w górnej prawej części znajduje się baranek, jeden z symboli Chrystusa, herb diecezji/archidiecezji warmińskiej; w górnej lewej części znajduje się orzeł, symbol świętego Jana Ewangelisty, herb diecezji pomezańskiej; poniżej, w centrum tarczy herbowej, znajdują się krzyże rycerskie z herbu Elbląga. W herbie występują symbole przywołujące na pamięć diecezje (pomezańska, warmińska, chełmińska, gdańska), z których części powstała diecezja elbląska[1].
Zobacz też
- Biskupi elbląscy
- Metropolia warmińska
- Historyczna diecezja pomezańska
- Polscy biskupi katoliccy
- Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce
- Nuncjatura Stolicy Apostolskiej w Polsce
Przypisy
- ↑ a b Dekret ustanawiający nowy herb diecezji elbląskiej. diecezja.elblag.pl, 2015-10-15. [dostęp 2015-10-19].
- ↑ Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2020, Biblos 2020, ISBN 978-83-7793-714-3.
- ↑ a b c Historia diecezji elbląskiej. elblag.gosc.pl. [dostęp 2015-05-06].
- ↑ Komunikat Biskupa Elbląskiego. diecezja.elblag.pl. [dostęp 2015-10-31]. (pol.).
- ↑ I Synod Diecezji Elbląskiej. elblag.gosc.pl. [dostęp 2016-09-17]. (pol.).
- ↑ Diecezja elbląska ma sześciu diakonów stałych, diecezja.elblag.pl [dostęp 2020-07-05] (pol.).
- ↑ Studia Podyplomowe – „Doskonalenie specjalistyczne z teologii” w Elblągu – informacja Wydziału Teologii UWM Olsztyn, diecezja.elblag.pl [dostęp 2020-08-20] (pol.).
- ↑ Elbląg: Ks. Wojciech Skibicki – biskupem pomocniczym diecezji elbląskiej, nuncjatura.pl [dostęp 2019-02-14] (pol.).
- ↑ Uroczystość święceń biskupich Wojciecha Skibickiego – biskupa pomocniczego diecezji elbląskiej, diecezja.elblag.pl, Elbląg, 6 kwietnia 2019 [dostęp 2019-04-06] .
- ↑ Zakończenie Synodu Diecezji Elbląskiej. elblag.gosc.pl. [dostęp 2020-10-24]. (pol.).
- ↑ Elbląg: otwarcie diecezjalnego etapu prac Synodu Biskupów. ekai.pl, 18 października 2021. [dostęp 2021-11-21].
- ↑ Zmarł bp Jan Styrna. elblag.gosc.pl. [dostęp 2022-09-28].
- ↑ Ostatnie pożegnanie biskupa Styrny. elblag.gosc.pl. [dostęp 2022-10-03].
- ↑ Bp Jan Styrna ustanowił nowe sanktuarium. ekai.pl. [dostęp 2013-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-22)]. (pol.).
- ↑ Elbląg: Parafia Świętej Rodziny – diecezja elbląska. diecezja.elblag.pl. [dostęp 2018-12-02]. (pol.).
Bibliografia
- Ks. Witold Zdaniewicz, ks. Sławomir H. Zaręba, Robert Stępisiewicz Wykaz parafii w Polsce 2006 (s. 107–118) Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC. Warszawa 2006 ISBN 83-85945-17-2.
Linki zewnętrzne
- Diecezja elbląska w bazie episkopat.pl
- Diecezja elbląska w bazie catholic-hierarchy.org (ang.)
- Diecezja elbląska w bazie gcatholic.org (ang.)
Media użyte na tej stronie
Autor: Andrzej Grabowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
biskup Jacek Jezierski podczas bierzmowania w Bisztynku
Autor: Jarosław Roland Kruk, Licencja: CC BY-SA 4.0
Biskup Elbląski Jan Styrna, Jasna Góra, 6 września 2009 r.
Autor: Seminariumelblag, Licencja: CC BY-SA 4.0
Biskup Wojciech Skibicki, dzień po sakrze
Autor: Kamil.ryy, Licencja: CC BY-SA 4.0
Katedra św. Mikołaja w Elblągu
Autor: Original uploader was Raddik at pl.wikipedia, Licencja: CC BY-SA 4.0
Biskup Józef Wysocki
Autor:
- Poland location map.svg: NordNordWest
- dostosowanie/derivative work: WieKo (dyskusja)
Roman Catholic Archdiocese of Częstochowa location map
Autor: Bastianow (Bastian), Licencja: CC BY-SA 4.0
Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce (2004)