Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy

Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy
Ilustracja
Państwo

 Polska

Miejscowość

Bydgoszcz

Dzielnica

Górzyskowo

Powierzchnia

5 ha

Data założenia

2001

Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa konturowa Bydgoszczy, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Ziemia53°07′05″N 17°59′01″E/53,118056 17,983611
Wiosna w parku

Dolina Pięciu Stawów – park w Bydgoszczy, mieszczący połączone kaskadowo stawy. Używana powszechnie od początku istnienia nazwa parku została usankcjonowana dopiero Uchwałą Rady Miasta Bydgoszczy z 24 września 2014[1].

Lokalizacja

Dolina Pięciu Stawów położona jest na osiedlu Szwederowo. Zajmuje teren o wymiarach 100 x 500 m, między ulicami: Orlą, Piękną, Stromą oraz kompleksem handlowym „Castorama”.

Historia

Dolina Pięciu Stawów jest położona w dolince położonej na obszarze Zbocza Bydgoskiego, w której znajdował się ciek wodny. Na cieku tym prawdopodobnie już w okresie średniowiecza znajdowały się stawy, które pełniły funkcje retencyjne oraz gospodarcze, związane z czerpaniem wody do celów użytkowych i hodowlanych. W 1541 r., po zniszczeniu pierwszych miejskich wodociągów[2] władze Bydgoszczy zleciły rurmistrzowi Walentemu z Bochni budowę nowego miejskiego ujęcia wody pitnej, z zastrzeżeniem, że woda nie może być pobierana z rzeki. Mistrz dostosowując się do żądań rady miejskiej poprowadził wodociąg z wydrążonych pni dębowych o średnicy wewnętrznej 15 cm i długości 3–5 m (ze złączami metalowymi) drogą Szubińską, pl. Poznańskim, ul. Poznańską i Długą do Zbożowego Rynku. Ujęcie wody stanowiły trzy stawy, istniejące do dzisiaj w rejonie ul. Pięknej, Orlej i Stromej, zlokalizowane ponad ówczesnym miastem, zapewniające grawitacyjny spad wody[3]. Rury wodociągowe zostały doprowadzone do browarów na terenie całego miasta, niektórych domów oraz studni publicznych[3]. Drewniane wodociągi i studnie miejskie przetrwały około 250 lat i dopiero pod koniec XVIII wieku rozpoczęto ich remontowanie, a z eksploatacji wyłączono je w wieku XIX[3]. Przyczyną wyłączenia ujęcia z eksploatacji była systematycznie pogarszająca się jakość wody oraz zbyt mała wydajność źródła w obliczu rozrastającego się miasta[4].

Stawy zostały po raz pierwszy przedstawione topograficznie na mapie Schultza (1854-1855, 1:25000). W rejonie dzisiejszego parku widniało sześć niewielkich, połączonych kaskadowo zbiorników wodnych[5]. W ich rejonie aż do końca XX wieku znajdował się obszar zieleni nieurządzonej. Fragmenty terenu znajdowały się w rękach prywatnych właścicieli.

W 2000 r. podczas negocjacji, związanych z budową hipermarketu Castorama w Bydgoszczy, uzgodniono, że firma handlowa sfinansuje budowę w tym miejscu parku miejskiego. Prace rekultywacyjne, obejmujące trzy stawy o powierzchni 0,5 ha i ich otoczenie przeprowadzono w latach 2001-2003 kosztem 1,32 mln zł[4]. Prace polegały na usunięciu nagromadzonych przez lata odpadów, bagrowaniu dna zbiorników wodnych oraz usunięciu chaotycznie rozprzestrzeniającej się roślinności. Akweny otoczono alejkami spacerowymi, głazowiskami i nowymi nasadzeniami zieleni. W 2007 r. dokonano rekultywacji kolejnego stawu o powierzchni 0,15 ha, zaś w 2008 r. ostatniego położonego na wschód od ul. Orlej. Wykonano nowe aleje spacerowe, zasadzono drzewa (graby i klony), krzewy, założono trawniki[6]. Utworzenie parku spowodowało zwiększenie atrakcyjności przyległych do niego terenów.

W latach 2003–2005 na obrzeżach parku zbudowano mini-osiedla mieszkaniowe, m.in. kompleks mieszkalny „Nad Doliną”. Na północnym obrzeżu znajdują się zabudowana poprzemysłowe „Fotonu”, które planowała zaadaptować Bydgoska Szkoła Wyższa[7]. W latach 2018–2020 między ul. Orlą, Piękną i Kossaka powstał kompleks mieszkaniowy o nazwie „Perłowa Dolina”[8][9][10], w postaci kilku budynków połączonych galeriami w formie falistej; przy czym balkony znajdują się z każdej strony nowo powstałych obiektów[11]. Realizacja ostatniej inwestycji, z głębokimi parkingami podziemnymi, spowodowała zanik wody w najwyższym stawie i obniżenie się jej poziomu w kolejnych zbiornikach. W pobliżu stawu znajduje się także wpisany do ewidencji zabytków podpiwniczony budynek przy ul. Orlej 66, charakterystyczny dla zabudowy podmiejskiej Bydgoszczy, obecnie w złym stanie technicznym[12].

Charakterystyka

Dolina Pięciu Stawów stanowi zadbany obszar parkowy, uznawany za wzorcowy przykład zagospodarowania wód otwartych na terenie miasta[4]. Pod tym względem obszar ten można porównać jedynie do stawów kaskadowych w Ogrodzie Botanicznym w Myślęcinku (fragment Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku)[4].

Park jest głównym obszarem spacerów i wypoczynku dla mieszkańców osiedli Szwederowo i Górzyskowo, popularnym miejscem dla wędkarzy oraz dzieci i młodzieży.

Galeria

Wiosna

Przypisy

  1. Uchwała LXII/1309/14 Rady Miasta Bydgoszczy z 24 września 2014 w sprawie nadania nazwy dla parku na terenie Bydgoszczy (park Dolina Pięciu Stawów). Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Bydgoszczy. [dostęp 2014-10-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-30)].
  2. zbudowanych po 1523 r. i zasilanych bezpośrednio z Brdy poniżej młynów królewskich na Wyspie Młyńskiej
  3. a b c Pastuszewski Stefan: Zarys dziejów bydgoskiej gospodarki komunalnej. [w] Bydgoska Gospodarka Komunalna. Praca zbiorowa. Bydgoszcz 1996. ISBN 83-85860-37-1
  4. a b c d Gorączko Marcin: Wybrane problemy funkcjonowania małych zbiorników wodnych na obszarach zurbanizowanych. [w.] Nauka Przyroda Technologie 2007, tom 1, zeszyt 2, #20. ISSN 1897-7820 http://www.npt.up-poznan.net/pub/art_1_20.pdf
  5. Marcin Gorączko: Zbiorniki wodne na obszarze Bydgoszczy w ujęciu historycznym. [w.] Kronika Bydgoska XXV 2003. Bydgoszcz 2004
  6. Piąty staw nie będzie szpecił doliny. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2008-02-24. [dostęp 2010-04-14].
  7. Plan Rozwoju Bydgoszczy na lata 2009-2014. Załącznik do Uchwały XLV/632/09 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2009 roku
  8. Małgorzata Czajkowska: Tak odważnego osiedla jeszcze nie było. "Nowa jakość". Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-02-02.
  9. mc, Grażyna Marks: Rozpoczyna się budowa bardzo odważnego osiedla. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-05-02.
  10. Marta Leszczyńska: Perłowa Dolina. Odważny projekt zmieni krajobraz Szwederowa. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2018-11-15.
  11. To jedna z najodważniejszych realizacji w Bydgoszczy. Pierwsze mieszkania w Perłowej Dolinie niemal gotowe
  12. Małgorzata Czajkowska: Zabytek w świetnej lokalizacji na sprzedaż. Chętnych na razie brak. Bydgoszcz.Wyborcza.pl, 2019-02-18.

Zobacz też

Bibliografia

  • Bydgoska Gospodarka Komunalna. Praca zbiorowa, Stefan Pastuszewski, Bydgoszcz: Instytut Wydawniczy „Świadectwo”, 1996, ISBN 83-85860-37-1.

Media użyte na tej stronie

Bydgoszcz location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Mapa Bydgoszczy, Polska
Kuyavian-Pomeranian Voivodeship location map.svg
(c) SANtosito, CC BY-SA 4.0
Location map of Kuyavian-Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 53.83 N
  • S: 52.28 N
  • W: 17.16 E
  • E: 19.88 E
Green pog.svg
Shiny green button/marker widget.
Bdg D5S c 05-2013.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy, dawny dwór folwarku Goryczkowo
Bdg D5S f 05-2013.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy
Dolina 5 stawów 2010 6.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy
Dolina 5 Stawów Bydgoszcz panorama 2.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy
Bdg D5S b 05-2013.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy
Bdg D5S a 04-2013.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy
Dolina 5 stawów 2010 2.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy
Dolina 5 stawów 2010 8.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy
Bdg D5S Castorama 2 05-2013.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy, w tle hipermarket Castorama
Bdg D5S e 05-2013.jpg
Park Dolina Pięciu Stawów w Bydgoszczy