Dorszokształtne
| ||
Gadiformes[1] | ||
![]() Dorsz atlantycki (Gadus morhua) | ||
Systematyka | ||
Domena | eukarionty | |
Królestwo | zwierzęta | |
Typ | strunowce | |
Podtyp | kręgowce | |
Gromada | promieniopłetwe | |
Rząd | dorszokształtne |
Dorszokształtne[2] (Gadiformes) – rząd ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), obejmujący wiele szeroko rozprzestrzenionych gatunków o bardzo dużym znaczeniu gospodarczym. Występują na obydwu półkulach. W zapisie kopalnym są znane z morskich pokładów trzeciorzędu.
Cechy charakterystyczne
Dorszokształtne łączą w sobie cechy zaawansowane w rozwoju z cechami o charakterze pierwotnym. Ich ciało pokryte jest łuskami cykloidalnymi. Na grzbiecie występuje jedna do trzech płetw grzbietowych, a na dolnej krawędzi ciała jedna lub dwie płetwy odbytowe. Płetwy brzuszne są przesunięte do przodu przed płetwy piersiowe (położenie gardłowe). W płetwach brak promieni twardych (ciernistych). Na podbródku wielu gatunków wyrasta pojedynczy wąsik.
Pęcherz pławny jest zamknięty, brak przewodu łączącego ze środowiskiem zewnętrznym. Brak mesocoracoideum. Kości pasa miednicowego są połączone z kośćmi pasa barkowego.
Biologia i ekologia
Z wyjątkiem jednego gatunku (miętus pospolity), dorszokształtne są rybami morskimi. Większość gatunków to ryby wędrowne. Składają bardzo duże ilości ikry (niektóre od kilku do kilkudziesięciu milionów sztuk). Pomiędzy poszczególnymi rodzinami występują duże różnice ekologiczne.
Znaczenie gospodarcze

Do tego rzędu należą gatunki, głównie z rodziny dorszowatych, poławiane komercyjnie na dużą skalę. Połowy dorszokształtnych przekraczają jedną czwartą światowych połowów morskich.
Systematyka
Dorszokształtne uznawane są za takson monofiletyczny, ale relacje pokrewieństwa pomiędzy poszczególnymi rodzinami zaliczanymi do tego rzędu nie zostały jeszcze dostatecznie wyjaśnione. Wysuwane są różne hipotezy, jednak ich potwierdzenie wymaga dalszych badań. Poniżej przedstawiono hipotezę filogenezy dorszokształtnych na podstawie analizy sekwencji DNA jądrowego i mitochondrialnego[3]:
Podrząd Muraenolepidoidei:
- Muraenolepididae
Podrząd Macrouroidei:
- Macrouridae – buławikowate
- Macruronidae
- Steindachneriidae
Podrząd Gadoidei:
- Trachyrincidae
- Moridae – morowate
- Merlucciidae – morszczukowate
- Melanonidae
- Euclichthyidae
- Gadidae – dorszowate
- Ranicipitidae
- Bregmacerotidae
Wyniki dotychczasowych badań sugerują, że dorszokształtne tworzą takson monofiletyczny z piotroszokształtnymi (Zeiformes).
Zobacz też
- Ryby – wykaz rodzin
Przypisy
- ↑ Gadiformes, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
- ↑ Nikolski 1970 ↓
- ↑ A. Roa-Varón, G. Ortí. Phylogenetic relationships among families of Gadiformes (Teleostei, Paracanthopterygii) based on nuclear and mitochondrial data.. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 52 (3), s. 688-704, 2009. DOI: 10.1016/j.ympev.2009.03.020. PMID: 19345274.
Bibliografia
- Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
- Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006. ISBN 0-471-25031-7.
- G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Franciszek Staff (tłum.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
|
Media użyte na tej stronie
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Autor: Oryginalnym przesyłającym był Elapied z francuskiej Wikipedii, Licencja: CC BY-SA 2.0 fr
Phycis phycis (Moustelle brune) (Croatie)
Autor: Richard Ling, Licencja: CC BY-SA 2.0
A Beardie (Lotella rhacina). Blue Fish Point, Sydney, NSW
208691936