Drozd czarnogardły
Turdus atrogularis[1] | |||
Jarocki, 1819 | |||
![]() Samiec, Hariana | |||
![]() Samica, Uttarakhand | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Rodzaj | |||
Gatunek | drozd czarnogardły | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() |
Drozd czarnogardły (Turdus atrogularis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny drozdowatych (Turdidae). Wędrowny, gniazduje w zachodniej Syberii i centralnej Azji, zimą wędruje na południe. Gatunek najmniejszej troski.
Taksonomia
Po raz pierwszy gatunek opisał Feliks Paweł Jarocki w 1819 w publikacji Spis ptaków w gabinecie zoologicznym Królewsko Warszawskiego Uniwersytetu znayduiących się.... Holotyp pochodził z nieokreślonej lokalizacji w Europie. Autor nadał mu nazwę Turdus atrogularis[3]. Obecnie (2021) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) podtrzymuje tę nazwę[4]. Niektórzy autorzy uznają drozda czarnogardłego i rdzawogardłego (T. ruficollis) za jeden gatunek[5]; dawniej te dwa taksony łączono w jeden gatunek – drozda różnogardłego, w obrębie którego wyróżniano dwa podgatunki[6]. IOC uznaje drozda czarnogardłego za gatunek monotypowy[4].
Nazwa drozd czarnogadły jest stosowana przez autorów Kompletnej listy ptaków świata UJ[7]. Pierwotnie T. atrogularis opisany był pod nazwą „drozd czarnogardlisty”, funkcjonowała również nazwa „drozd czarnoszyi”[8]. Oryginalny opis gatunku brzmiał[8]:
Turdus atrogularis. Drozd czarno-garlisty. Europa. Tego gatunku nigdzie opisanego znaleźć nie mogłem. Jest wielkości Kwiczoła. Dziób rudawoczarny ze spodnią szczęką przy nasadzie żółtą. Cały wierzch jego jednostaynie oliwkowo-popielaty: lotki i styrówki z chorągiewkami wewnętrznemi rudawo czarniawemi: policzki wraz z całym spodem szyi i początkiem piersi czarne z szaremi piór obrąbkami: piersi i reszta spodu białe rudawo niewyraźnie plamiste: spodnie pokrycie skrzydeł ciemno-gliniasto-żółte; nogi blado-rude: długość jego od końca dzioba do końca ogona wynosi 11 calów reńskich.
Morfologia
Długość ciała wynosi 24–27 cm, masa ciała 54–110 g[5]. Pióra wierzchu ciała utrzymane są w zimnej kolorystce – szarobrązowej po szarą. Ogon całkiem ciemny. U samca głowę (bez brwi), gardło i pierś porastają pióra czarne, na zimę jaśniejące. Spód ciała niemal całkowicie biały. U samicy od dzioba do oka ciągnie się czarny pasek; występuje wąska, jasna brew. Pierś i boki ciała pokrywa szare kreskowanie, brzuch jest biały[6].
Zasięg występowania
Drozdy czarnogardłe są wędrowne. Obszary lęgowe ciągną się od wschodniej części europejskiej części Rosji (Ural) na wschód po północno-centralną Syberię, na południe po Tarbagataj i północno-zachodnią Mongolię. Zimowiska znajdują się w południowo-zachodniej i południowej Azji[5].
Zabłąkane osobniki
Drozdy czarnogardłe wyjątkowo pojawiają się w Polsce, stwierdzono je 10 razy[9]. Ostatnio (stan w 2016) młodociana samica pojawiła się w kwietniu 2013 w Płazie (województwo małopolskie)[9][6]. Najwięcej przypadkowych stwierdzeń w Europie (stan w 2014) pochodzi z północno-zachodnich obszarów tego kontynentu: Szwecji, Norwegii, Finlandii; regularnych obserwacji dokonywano również w Danii i na Islandii. Ponadto odnotowywano te ptaki również we Francji, w Niemczech, we Włoszech, w Holandii, Belgii, Bułgarii, Grecji, Hiszpanii. W marcu 2013 po raz pierwszy stwierdzono drozda czarnogardłego na Węgrzech. Uprzednio z państw sąsiadujących z Węgrami odnotowano przedstawicieli tego gatunku wyłącznie w Austrii (9 stwierdzeń, stan w 2014)[10].
Ekologia i zachowanie
Drozdy czarnogardłe gnieżdżą się w różnorodnych środowiskach, między innymi lasach iglastych z polanami, nad brzegami rzek i strumieni, w suchych lasach modrzewiowych, w zaroślach jeżyn, w zaroślach wierzbowych i topolowych i na zadrzewionych bagnach. Na zimowiskach przebywają na zakrzewionych zboczach, obrzeżach lasów, w wierzbowych zakrzewieniach, w ogrodach, sadach i na polach uprawnych. Pożywienie drozdów czarnogardłych stanowią bezkręgowce, takie jak prostoskrzydłe, chrząszcze, stonogi[6], ślimaki[5] i dżdżownice oraz owoce – szczególnie preferują jagody[6].
Lęgi
Okres lęgowy trwa od maja do lipca; drozdy czarnogardłe wyprowadzają jeden lęg. Terytorium niewielkie, gniazda mogą być ulokowane 20–30 m od innych gniazd[5]. Gniazdo ma formę czarki, ulokowane jest nisko w gęstym krzewie lub na ziemi pod krzewem[6]. Zniesienie liczy 4–7 jaj o niebieskozielonej skorupce z rdzawymi wzorami. Oboje rodzice opiekują się pisklętami[11].
Status i ochrona
IUCN uznaje drozda czarnogardłego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 2016[2]. Wcześniej nie był klasyfikowany przez IUCN, gdyż BirdLife International w swej klasyfikacji nie uznawał go za odrębny gatunek[12]. Liczebność światowej populacji prawdopodobnie mieści się w przedziale 100–500 tysięcy dorosłych osobników. Trend liczebności populacji nie jest znany[2].
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[13].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Turdus atrogularis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
- ↑ a b c Turdus atrogularis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
- ↑ F. P. Rawicz Jarocki: Spis ptaków w gabinecie zoologicznym Królewsko Warszawskiego Uniwersytetu znayduiących się, a podług naynowszego systemu ustawionych. Warszawa: 1819, s. 14.
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Thrushes. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-06-09]. (ang.).
- ↑ a b c d e Collar, N.: Black-throated Thrush (Turdus atrogularis). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-13)].
- ↑ a b c d e f Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 424. ISBN 978-83-7845-983-5.
- ↑ P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Turdinae Rafinesque, 1815 - drozdy (wersja: 2020-02-28). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-05-06].
- ↑ a b Andrzej Dunajewski. Krajowe formy rodziny Turdidae. „Acta Ornithologica Musei Zoologici Polonici”. 1 (9), s. 289–290, 1934. Warszawa.
- ↑ a b Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raporty. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2013. „Ornis Polonica”. 55, s. 181–218, 2014.
- ↑ Tibor Hadarics. New species in the Hungarian avifauna in 2013. „Ornis Hungarica”. 22 (2), s. 130–134, 2014.
- ↑ Black-throated Thrush. Turdus atrogularis (Jarocki, 1819). Kazakchstan birdwatching community. [dostęp 2016-09-11].
- ↑ UR Turdus atrogularis. BirdLife International. [zarchiwizowane z tego adresu (24 października 2015)].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania audio i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- N. Collar: Black-throated Thrush (Turdus atrogularis), version 1.0. [w:] Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-06)]. (ang.).
Media użyte na tej stronie
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Autor: Koshy Koshy from Faridabad, Haryana, India, Licencja: CC BY 2.0
Sattal
Autor: soumyajit nandy from Kolkata, India, Licencja: CC BY-SA 2.0
Birds of Himalayas