Dybków
Artykuł | 50°10′8″N 22°37′29″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 50°10'N, 22°37'E |
- błąd | 2325 m |
Odległość | 660 m |
wieś | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2011) | 831[1] |
Strefa numeracyjna | 16 |
Kod pocztowy | 37-530[2] |
Tablice rejestracyjne | RPZ |
SIMC | 0611212[3] |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Dybków – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Sieniawa[3][4]. Obejmuje powierzchnię 456 ha.
Wieś Dypkow należąca do miasta Jarosławia[5] położona była na przełomie XVI i XVII wieku w powiecie przemyskim ziemi przemyskiej województwa ruskiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0611229 | Biedaczów | przysiółek |
Historia
Najstarsze wzmianki o Dybkowie pochodzą z XV wieku, gdy wieś była wymieniana jako własność Jana Morawy wójta Tapina. W 1569 roku Dybków stał się posiadłością Jana Kostki poprzez małżeństwo z Zofią Odrowąż. W 1571 roku Kostkowie ufundowali kościół drewniany, a w 1602 roku została erygowana parafia rzymskokatolicka. W 1624 roku kościół został zniszczony podczas najazdu tatarskiego, jednak staraniem córki Katarzyny, która w 1693 roku została zaślubiona z Adamem Hieronimem Sieniawskim, kościół został odbudowany. Według dokumentu wydanego w Brzeżanach w 1629 roku, w Dybkowie istniały: kościół parafialny, plebania z ogrodem, ruska cerkiew, szkoła, dom wójta, folwark i trzy stawy. W 1647 roku Katarzyna Sieniawska ufundowała szpital dla ubogich. Dybków był ośrodkiem dóbr własności Sieniawskich nad Sanem[7].
Wieś Dybków była wzmiankowana w Regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej z 1515 roku[a] - (wieś posiadała 4 łanów gruntów rolnych)[8] i 1589 roku[b][9].
W 1624 roku wieś była zniszczona przez najazd tatarski, dlatego w latach 1628, 1651 i 1658 otrzymała ulgę podatkową (a propinatione vini cremati)[c][10][d][e]. W 1674 roku w Dybkowie było 38 domów i folwark z 15 domami zarządzany przez Orlickiego[f][g][11]. W 1674 roku w Dybkowie istniała cerkiew z popem (cum popone)[h].
Około 1650 roku z powodu niestabilnej sytuacji politycznej na wschodzie, na wzgórzu wzniesiono ceglaną fortecę o nazwie „Sieniawa”, zabezpieczoną bastionami i nasypami ziemnymi, w której stacjonowała prywatna dragonia, broniąca pobliskich posiadłości Sieniawskich. W II połowie XVII wieku nastąpił intensywny rozwój Dybkowa, zrealizowano liczne projekty, inwestycje i zmiany w układzie przestrzennym. W 1676 roku z wydzielonego terytorium Dybkowa, w kierunku Sanu, utworzono Sieniawę, która otrzymała prawa miejskie[7].
W 1899 roku w Dybkowie wybrano zwierzchność gminną, której naczelnikiem został Michał Hlek, a w 174 domach było 924 mieszkańców[12]. W 1945 roku na Ukrainę wysiedlono 91 osób z 49 domów. W latach 1954-1960 Dybków należał do Gromady Leżachów, a po jej zniesieniu w latach 1960-1972 do Gromady Sieniawa. Od 1973 roku Dybków należy do Gminy Sieniawa.
Zabytki
We wsi znajdują się dwie zabytkowe kapliczki, jedna z XIX w. i jedna w przełomu XVIII i XIX w.[13].
Związani z Dybkowem
- ks. Tadeusz Wawryszko - kanonik biecki, ppor. Wojska Polskiego, kapelan strażaków powiatu jasielskiego.
Uwagi
- ↑ W regestrze poborowym z 1515 roku zapisano - Dipkow, lan, 4, tab. vect. gr. 6..
- ↑ W regestrze poborowym z 1589 roku zapisano - Dypkow, lan. 4½, taber. 2, lan. 1, hort. c. agr. 18, inq. c. pec., inq. paup. 4, hidraulus..
- ↑ W rejestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1628 roku zapisano - Dybkow: de laneis 4 cum medio per gr 30; tabernator de laneo 1 gr 30; hortulani in agris residentes 18 per gr 6; inquilini pecora habentes 5 per gr 8; inquilini pauperes 4 per gr 2; a propinatione vini cremati gr 6.......10/27/0.
- ↑ W rejestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1651 roku zapisano - Dybkow: de laneis 4 cum medio per gr 30, tabernator cum medio laneo gr 15, hortulani in agris 18 per gr 6, inqiulini cum pecore 5 gr 8, inquilini pauperes 4 per gr 2, a propinatione cremati gr 6........11/3/0[10/12/0]
- ↑ W rejestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1658 roku zapisano - Dypkow: de laneis 4 cum medio per gr 30, tabernator de laneo 1 gr 30, hortulani in agris 18 per gr 6, inquilini cum pecore 5 per gr 8, imquilini pauperes 4 per gr 2, a propinatione vini cremati gr 6.......10/27/0.
- ↑ Łacińskie słowo Curia oznacza istnienie folwarku z pewną ilością należących do niego domów.
- ↑ W rejestrze podymnego z 1674 roku zapisano - Dybkow, m[a]g[nifi]ci rexill[iferi] r[eg] ni: curia n[obi]lis Orlicki a persona sua, consortis et famuli in summa [fl] 5/15. A personis subditorum tam romanorum quam rutenorum utriusque sexus cum popone n[umer]o triqinta septem in summa fl......38/0
- ↑ Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku podaje że istniały wówczas cerkwie w Dybkowie, Rzuchowie i Wierzbnej. Schematyzm greckokatolicki z 1830 roku, już ich nie podaje (zostały wcześniej zlikwidowane), ale podaje wzmiankę, że cerkiew w Dybkowie wcześniej istniała: Sieniawa Oppid. Parochia. Eccl. ad Exalt. S. Crucis.....In Matre cum Dybkow †, Num. Anim. Gr. Cath. 464..... (Schematyzm 1830 - str. 28). Notandum. † Denotat in hoc loco olim extisse Ecclesiam Gr. Cath. (Schematyzm 1830 - str. 16).
Przypisy
- ↑ Raport o stanie gminy w roku 2020. Stan ludności 31.12.2020 str. 10 [dostęp 2022-01-22]
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 238 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ Aleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 7. Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. Cz. 1, Warszawa 1901, s. 4.
- ↑ Atlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie , [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej, Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 2.
- ↑ a b Miejskie początki Sieniawy na terenie Dybkowa. [dostęp 2017-10-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-07)].
- ↑ Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Aleksander Jabłonowski Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona (Dybków na stronie regestru poborowego z 1515 roku) Warszawa. 1902. (str. 135) (dostęp 2017-10-10)
- ↑ (Dybków na stronie regestru poborowego z 1589 roku) (str. 4) [Dostęp 2017-03-08]
- ↑ Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1628. Wydawnictwo WSP Rzeszów 1997 ISBN 83-87288-55-1 (str. 48)
- ↑ Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000 ISBN 83-87288-55-1 (str. 93)
- ↑ Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok. pbc.rzeszow.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-11)]. (str. 52) (dostęp 2017-10-10)
- ↑ Kapliczki w Dybkowie
Linki zewnętrzne
- Dybków, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 239 .
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podkarpackie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 50.9 N
- S: 48.95 N
- W: 21.03 E
- E: 23.66 E
Flaga województwa podkarpackiego