Edward Frankowski
Biskup tytularny Tigamibeny | |||
![]() Edward Frankowski (2009) | |||
| |||
Kraj działania | |||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | |||
Biskup pomocniczy sandomierski | |||
Okres sprawowania | 1992–2012 | ||
Biskup pomocniczy przemyski | |||
Okres sprawowania | 1989–1992 | ||
Wyznanie | |||
Kościół | |||
Prezbiterat | 18 czerwca 1961 | ||
Nominacja biskupia | 16 lutego 1989 | ||
Sakra biskupia | 5 marca 1989 | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() |
Data konsekracji | 5 marca 1989 |
---|---|
Miejscowość | Stalowa Wola |
Miejsce | |
Konsekrator | |
Współkonsekratorzy |
Edward Marian Frankowski[1] (ur. 15 sierpnia 1937 w Kępie Rzeczyckiej) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor nauk humanistycznych w zakresie socjologii, kapelan NSZZ „Solidarność” w latach 1980–1992, biskup pomocniczy przemyski w latach 1989–1992, biskup pomocniczy sandomierski w latach 1992–2012, od 2012 biskup pomocniczy senior diecezji sandomierskiej.
Życiorys
Młodość i wykształcenie
Urodził się 15 sierpnia 1937 w Kępie Rzeczyckiej. W zakresie szkoły średniej kształcił się w Rozwadowie, gdzie w 1955 uzyskał świadectwo dojrzałości[1].
W latach 1955–1961 odbył studia filozoficzno-teologiczne w Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu. Święceń prezbiteratu udzielił mu 18 czerwca 1961 w bazylice katedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzciciela w Przemyślu tamtejszy biskup diecezjalny Franciszek Barda[1].
W latach 1967–1971 studiował na Wydziale Teologicznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, uzyskując w 1972 magisterium-licencjat z teologii pastoralnej[1]. W latach 1971–1975 kontynuował studia w Instytucie Pastoralnym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz odbył kurs doktorancki[2]. Doktorat nauk humanistycznych w zakresie socjologii otrzymał w 2005 na Wydziale Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II po przedłożeniu dysertacji Religijność katolików diecezji sandomierskiej (Studium socjologiczne)[3].
Prezbiter
Pracował jako wikariusz w parafiach: Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Hyżnem (1961–1965), Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Jaśle (1965–1967) i św. Floriana w Stalowej Woli (1967–1974)[1]. W stalowowolskiej parafii otrzymał zadanie zorganizowania duszpasterstwa w kaplicy Matki Bożej Różańcowej w Chyłach. W latach 1970–1974 był rektorem tej kaplicy[1][2]. Po rocznym urlopie doktoranckim powrócił w 1975 do parafii św. Floriana w Stalowej Woli w charakterze wikariusza-substytuta, by następnie w latach 1975–1979 sprawować w niej funkcję proboszcza[1]. Prowadził budowę kościoła Matki Bożej Królowej Polski w Stalowej Woli, a po jej ukończeniu został w 1979 mianowany proboszczem nowo erygowanej parafii[1].
Od 1967 organizował w parafii Matki Bożej Królowej Polski w Stalowej Woli wykłady z zakresu psychologii, socjologii i pedagogiki rodziny[4]. Założył wojewódzki oddział Towarzystwa Przyjaciół Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz Klub Inteligencji Katolickiej[4]. Wspierał ideę utworzenia w Stalowej Woli filii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Po rozwiązaniu przez komunistyczne władze komitetu budowy filii zorganizował Duszpasterski Ośrodek Kultury Chrześcijańskiej (1983), Diecezjalny Instytut Wyższej Kultury Religijnej (1984) i Studium Katolickiej Nauki Społecznej (1986). Zainicjował w parafii Tygodnie Kultury Chrześcijańskiej (1980), Katolickie Dni Społeczne (1983) i Katolickie Dni Rodziny (1984)[2]. W celu ścisłej współpracy z parafianami na przełomie lat 1988 i 1989 przeprowadził wybory liderów bloków mieszkalnych (pierwsze w Polsce wolne wybory samorządowe). Brał udział w tworzeniu kolejnych stalowowolskich parafii: Trójcy Przenajświętszej i Opatrzności Bożej[2].
Ustanowiony został archiprezbiterem stalowowolskim. Wszedł w skład rady kapłańskiej i diecezjalnej rady kultury[1]. Objął funkcje diecezjalnego duszpasterza ds. kultury i delegata biskupiego ds. kultury chrześcijańskiej. Wspierał powstawanie ośrodków kultury chrześcijańskiej w Stalowej Woli, Rzeszowie, Przemyślu i Łańcucie. Promował organizowanie Katolickich Dni Społecznych i Katolickich Dni Kultury. Nadzorował pracę wydawnictwa diecezjalnego i redakcji „Roli Katolickiej”[2]. Od 1985 z ramienia diecezji przemyskiej brał udział w pracach Komisji Specjalnej Episkopatu Polski ds. Przygotowań Kongresu Eucharystycznego w Polsce w 1987[1].
W 1980 został kapelanem NSZZ „Solidarność”. Wspierał działaczy „Solidarności” w Hucie Stalowa Wola i w Regionie Ziemia Sandomierska. Organizował pomoc dla opozycjonistów represjonowanych przez władze komunistyczne, zwłaszcza podczas stanu wojennego. Występował w obronie praw ludzi pracy, szczególnie podczas strajku w Hucie Stalowa Wola w 1988. Sam również doświadczył represji ze strony władz (w 2004 Instytut Pamięci Narodowej przyznał mu status pokrzywdzonego)[5].
W 1977 otrzymał przywilej noszenia rokiety i mantoletu, a w 1983 uzyskał godność kapelana honorowego Jego Świątobliwości[1].
Biskup
16 lutego 1989 został prekonizowany biskupem pomocniczym diecezji przemyskiej ze stolicą tytularną Tigamibena[6]. Święcenia biskupie otrzymał 5 marca 1989 w kościele Matki Bożej Królowej Polski w Stalowej Woli. Udzielił mu ich Ignacy Tokarczuk, biskup diecezjalny przemyski, któremu asystowali biskupi pomocniczy przemyscy: Bolesław Taborski, Stefan Moskwa i Edward Białogłowski[1]. Jako zawołanie biskupie przyjął słowa „Christus vincit” (Chrystus zwycięża)[7]. Objął urząd wikariusza generalnego diecezji. W kurii biskupiej został przewodniczącym wydziału nauki chrześcijańskiej i członkiem komisji egzaminacyjnej, należał do kolegium konsultorów, rady kapłańskiej i rady duszpasterskiej[1].
Rezydował w Stalowej Woli, gdzie nadzorował tamtejszy region duszpasterski, pozostając proboszczem parafii Matki Boskiej Królowej Polski[1] i kapelanem Solidarności[5]. Był inicjatorem utworzonej w 1990 Filii Wydziału Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Stalowej Woli (przemianowanej później na Wydział Zamiejscowy Nauk o Społeczeństwie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Stalowej Woli). Współorganizował Fundację Uniwersytecką w Stalowej Woli, a następnie został wybrany przewodniczącym Rady Fundacji. Na bazie jego księgozbioru powstała Biblioteka Uniwersytecka w Stalowej Woli. Współtworzył powstałą w 1992 Szkołę Bankową w Stalowej Woli. W 1991 założył ochronkę dla bezdomnych dzieci, przyczynił się także do otwarcia schroniska dla bezdomnych mężczyzn[2].
25 marca 1992 został przeniesiony na urząd biskupa pomocniczego diecezji sandomierskiej. W tym samym roku został ustanowiony jej wikariuszem generalnym. W diecezji przewodniczył Zespołowi II Ogólnopolskiego Synodu Plenarnego[1]. Podczas II Synodu Diecezji Sandomierskiej zasiadał w Komisji Głównej i był przewodniczącym Komisji ds. Wiernych Świeckich. Przyczynił się do reaktywacji w diecezji Akcji Katolickiej, pełniąc funkcję jej opiekuna[2]. Został mianowany dziekanem kapituły kolegiackiej w Opatowie[1]. W 2009 w związku z przeniesieniem biskupa Andrzeja Dzięgi do czasu objęcia urzędu biskupa diecezjalnego sandomierskiego przez Krzysztofa Nitkiewicza sprawował funkcję administratora diecezji[8]. 6 października 2012 papież Benedykt XVI przyjął jego rezygnację z obowiązków biskupa pomocniczego sandomierskiego[9][10].
W Wyższym Seminarium Duchownym w Sandomierzu i Instytucie Teologicznym w Sandomierzu prowadził zajęcia z socjologii religii i katolickiej nauki społecznej, a na Wydziale Zamiejscowym Nauk o Społeczeństwie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Stalowej Woli z katolickiej nauki społecznej[5].
W ramach Konferencji Episkopatu Polski wszedł w skład Komisji Iustitia et Pax, Komisji (Rady) ds. Rodzin, Komisji ds. Budowy Kościołów, Komisji Charytatywnej, Rady ds. Społecznych i Zespołu ds. Akcji Katolickiej[1][11]. Był ponadto asystentem kościelnym Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta[11].
Odznaczenia i wyróżnienia
Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 11 listopada 2006 został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[12]. Postanowieniem prezydenta RP Andrzeja Dudy z 28 września 2017 otrzymał Krzyż Wolności i Solidarności[13]. W 2019 prezydent RP Andrzej Duda odznaczył go Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości[14].
Nadano mu honorowe obywatelstwo Stalowej Woli (1992)[15], gminy Radomyśl nad Sanem (2007)[16] i Tarnobrzega (2008)[17]. Ponadto Prezydent Sandomierza przyznał mu Honorowe Wyróżnienie „Bene Meritus” (2007)[18], Rada Miejska w Stalowej Woli tytuł „Pater Urbis” (2008)[19], a Rada Miasta Tarnobrzega Medal Sigillum Civis Virtuti (2018)[20]. Nadano mu także odznakę honorową „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego” (2017)[21].
W 2007 został odznaczony medalem Za Zasługi dla Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego[22], a w 2012 otrzymał wyróżnienie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego „Gratae memoriae signum universitatis”[4].
W 1995 otrzymał tytuł Honorowego Członka NSZZ „Solidarność”[1][23], a w 2008 tytuł Zasłużony dla NSZZ „Solidarność”[24]. Został uhonorowany m.in.: orderem Polonia Mater Nostra Est (2001), Medalem Wdzięczności Polonii „Gaude Mater Polonia” (2004), Medalem Akcji Katolickiej „Za dzieło apostolstwa” (2006)[25] i nagrodą honorową „Świadek Historii” Instytutu Pamięci Narodowej (2017)[26].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 39–40. ISBN 83-7052-900-3.
- ↑ a b c d e f g Rys biograficzny Ks. Biskupa Edwarda Frankowskiego. biskupedwardfrankowski.stalwol.pl. [dostęp 2014-08-17].
- ↑ Edward Frankowski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2018-08-31] .
- ↑ a b c A. Strzępka. Wyróżnienie dla bp. Edwarda Frankowskiego. „Niedziela”. 11/2012 (edycja sandomierska). ISSN 0208-872X. [dostęp 2019-04-28].
- ↑ a b c Sandomierz: jubileusz 25-lecia posługi biskupiej ks. Edwarda Frankowskiego. ekai.pl (arch.), 2014-03-09. [dostęp 2018-05-05].
- ↑ P. Nitecki: Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2000, kol. 102–103. ISBN 83-211-1311-7.
- ↑ Edward Frankowski na stronie Konferencji Episkopatu Polski. episkopat.pl. [dostęp 2016-10-18].
- ↑ Bp Nitkiewicz: Kościele Sandomierski, należę do Ciebie. ekai.pl (arch.), 2009-07-04. [dostęp 2018-05-05].
- ↑ Rinuncia dell’Ausiliare di Sandomierz (Polonia). press.vatican.va, 2012-10-06. [dostęp 2014-08-11]. (wł.).
- ↑ Komunikat: Biskup Frankowski przechodzi na emeryturę. episkopat.pl (arch.), 2012-10-06. [dostęp 2014-08-11].
- ↑ a b Kapelan „Solidarności” przechodzi na emeryturę. episkopat.pl (arch.), 2012-10-06. [dostęp 2016-10-18].
- ↑ M.P. z 2007 r. nr 18, poz. 208 – pkt 2 [dostęp 2016-10-18].
- ↑ M.P. z 2017 r. poz. 1099 – pkt 5 [dostęp 2019-11-17].
- ↑ Odznaczenia z okazji Narodowego Dnia Pamięci Duchownych Niezłomnych. prezydent.pl, 2019-10-29. [dostęp 2019-11-17].
- ↑ Honorowi obywatele miasta Stalowa Wola. bip.stalowawola.pl. [dostęp 2014-08-11].
- ↑ Uchwała Nr V/39/07 Rady Gminy Radomyśl nad Sanem. biuletyn.net, 2007-04-25. [dostęp 2014-08-11].
- ↑ Uchwała Nr XX/292/2008 Rady Miasta Tarnobrzeg. tarnobrzeg.pl (arch.), 2008-04-24. [dostęp 2018-05-05].
- ↑ Ks. dr Edward Frankowski. sandomierz.pl. [dostęp 2016-10-18].
- ↑ Uchwała Nr XXX/500/08 Rady Miejskiej w Stalowej Woli. bip.stalowawola.pl, 2008-09-19. [dostęp 2014-08-11].
- ↑ Uchwała Nr LVI/584/2018 Rady Miasta Tarnobrzega. tarnobrzeg.pl, 2018-04-26. [dostęp 2019-04-27].
- ↑ Uchwała Nr XXXIX/680/17 Sejmiku Województwa Podkarpackiego. bip.podkarpackie.pl, 2017-06-26. [dostęp 2017-12-26].
- ↑ J. Kopacz: Bp Frankowski odznaczony za zasługi dla KUL. sandomierz.opoka.org.pl (arch.), 2007-10-10. [dostęp 2016-12-09].
- ↑ A. Sudoł: Polska Ojczyzna moja. Część II. Sanok: 1999, s. 137–138.
- ↑ Bp Frankowski otrzymał tytuł Zasłużony dla NSZZ „Solidarność”. ekai.pl (arch.), 2008-11-13. [dostęp 2018-05-05].
- ↑ Nota biograficzna Edwarda Frankowskiego na poświęconej mu stronie. biskupedwardfrankowski.stalwol.pl. [dostęp 2014-08-11].
- ↑ VI edycja Nagrody Honorowej „Świadek Historii” – Rzeszów, 23 października 2017. ipn.gov.pl. [dostęp 2021-10-26].
Linki zewnętrzne
- Nota biograficzna Edwarda Frankowskiego na stronie diecezji sandomierskiej [dostęp 2017-05-26]
- Strona poświęcona Edwardowi Frankowskiemu [dostęp 2010-12-08]
- Edward Frankowski na stronie Konferencji Episkopatu Polski [dostęp 2016-10-18]
- Edward Frankowski w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2010-12-08]
- Edward Frankowski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2014-08-11] .
Media użyte na tej stronie
Baretka Krzyża Wolności i Solidarności.
Baretka: Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości.
Autor:
To zdjęcie wykonał użytkownik Wikipedii i Wikimedia Commons Jarosław Kruk (Jrkruk). | ||
Jeśli chcesz wykorzystać to zdjęcie, proszę o jego podpisanie w następujący sposób: | ||
autor: Jarosław Roland Kruk / Wikipedia, licencja: CC-BY-SA-3.0 | ||
W przypadku zamieszczenia zdjęcia na stronie internetowej, poproszę o przesłanie informacji mailowej z adresem tej strony. W przypadku zamieszczenia zdjęcia w publikacji drukowanej, poproszę o przesłanie egzemplarza na mój adres, który podam mailowo. | ||
Kontakt ze mną: jaroslaw.kruk![]() | ||
Zapraszam do obejrzenia mojej galerii zdjęć. | ||
|
Biskup Edward Frankowski, administrator diecezjalny diecezji sandomierskiej.