Edward Jóźwicki
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki | |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Edward Jóźwicki (ur. 10 lutego 1914 w Lublinie, zm. 13 września 2006 w Oleśnicy Śląskiej) – polski nauczyciel, harcerz, żołnierz Armii Krajowej (ps. „Jodła”, „Stańczyk”).
Życiorys
Lata 1914-1939
Szkołę powszechną ukończył w rodzinnym Lublinie. Tam też uczęszczał do Gimnazjum im. hetmana Jana Zamoyskiego, z którego w klasie maturalnej w roku 1933 przeniósł się do Seminarium Nauczycielskiego, po ukończeniu którego i odbyciu służby wojskowej w rocznej szkole dywizyjnej podchorążych w Łucku na Wołyniu, 1 września 1935 r. podjął pracę nauczyciela w Szkole Podstawowej nr 2 w Żelechowie w powiecie garwolińskim. Swej aktywności wychowawczej nie ograniczał jedynie do pracy pedagogicznej. Jako instruktor harcerski (podharcmistrz, Harcerz Rzeczypospolitej) prowadził w Żelechowie drużynę męską wprowadzając do zajęć elementy wyszkolenia wojskowego.
Lata 1939-1945
Kampanię wrześniową odbył w szeregach 15 pułku piechoty „Wilków” z Dęblina. Po kapitulacji jednostki dostał się do niewoli, z której przy najbliższej okazji uciekł. Zrezygnował z prób przedzierania się do Francji i powrócił do Żelechowa.
Już w październiku 1939 zorganizował ze swoich harcerzy i uczniów pierwszą w Żelechowie grupę konspiracyjną, która następnie weszła w skład ZWZ, później AK w strukturze Inspektoratu Puławy jako Obwód II Żelechów. Edward Jóźwicki do 1940 r. był dowódcą placówki Żelechów, w latach 1939–1941 pełnił funkcję zastępcy komendanta Obwodu Garwolin, a 1942 r. szefa sztabu i zastępcy komendanta Rejonu Żelechów. Był także wykładowcą konspiracyjnego kursu podchorążych piechoty. Zajęcia odbywały się w jego mieszkaniu przy ul. Kościuszki 107 w Żelechowie. Od 1942 r. służył w stopniu porucznika. Po wojnie został mu przez władze londyńskie nadany stopień kapitana.
Edward Jóźwicki nie zaprzestał także działalności pedagogicznej i prowadził komplety tajnego nauczania obejmujące przedmioty zakazane przez niemieckie władze. Był też członkiem trzyosobowej ekspozytury tajnych władz oświatowych (Powiatowej Komisji Oświaty i Kultury) na miasto Żelechów.
Po wkroczeniu na teren Żelechowa Armii Czerwonej i nieudanej próbie przedostania się do Warszawy, w której trwało powstanie, ukrywał się przed aresztowaniem na terenie Wielkopolski.
Aktywnie zaangażowani w konspirację byli również jego dwaj bracia Władysław Jóźwicki (ps. „Sęp”) i Bolesław Jóźwicki.
Lata 1945-2006
Edward Jóźwicki po wojnie podjął pracę w Jaworzynie Śląskiej, gdzie ujawnił się 14 kwietnia 1947. Został niesłusznie oskarżony i skazany przez władze komunistyczne. Po wyjściu z więzienia 1 września 1949 rozpoczął pracę w szkole podstawowej w Uniegoszczy, której z czasem został dyrektorem. Uzupełnił wykształcenie kończąc magisterskie studia pedagogiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Prowadził też zespół taneczny i chór szkolny. Również w Uniegoszczy prowadził drużynę harcerską opierając się naciskom zmierzającym do podporządkowania harcerstwa ideom komunistycznym.
W późniejszych latach został członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego oraz członkiem komisji wojewódzkiej Państwowego Ośrodka Doskonalenia Kadr Oświatowych.
Oprócz pracy w szkole, pracował jako kierownik Poradni Wychowawczo Zawodowej w Lubaniu.
Po przejściu na emeryturę mieszkał w Kole. Ostatnie lata życia spędził w Oleśnicy, gdzie zmarł i został pochowany.
Odznaczenia
Za działalność zawodową i społeczną oraz za zaangażowanie w walkę o niepodległość był odznaczony: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Armii Krajowej, Medalem Wojska (czterokrotnie), Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Odznaką Zasłużony dla miasta Lubania, Odznaką Zasłużony dla Województwa Jeleniogórskiego i innymi.
Bibliografia
- P. Dumanowski, „Uniegoszcz. Dziedzictwo przeszłości”, Lubań-Uniegoszcz, 2013
- W. Janicki, „Armia Krajowa w Żelechowie (1939-1944)” [w:] Rocznik Lubelski (Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Lublinie), nr: XXVII-XXVIII, (1985-1986) W. Janicki (kier. i red.),
- „Zarys działalności Armii Krajowej na terenie Żelechowa w latach 1939-1944", [b.m.w.] 1999 Z. Gnat-Wieteska,
- „Armia Krajowa Obwód >>Gołąb<< – Garwolin”, Pruszków 1997 Z. Gnat-Wieteska,
- „Żelechów. Tradycje patriotyczne”, Pruszków 2000 Z. Gnat-Wieteska,
- „Inspektorat Puławski ZWZ/AK-WiN 1939-1949", Pruszków 2005 Z. Gnat-Wieteska,
- „Dzieje Parafii Górzno 1485-2008", Pruszków 2008 Z. Gnat-Wieteska,
- „Z dziejów powiatu garwolińskiego. Tradycje patriotyczne”, Pruszków 2009 Z. Gnat-Wieteska,
- „Dzieje Gminy Górzno”, Pruszków 2010 J. S. Mujta,
- „Żyją wśród nas... Oni walczyli o niepodległą Polskę. Edward Jóźwicki” [w:] Gazeta Kolska. Tygodnik Regionalny z 30 lipca 1995, nr: 30(134), Rok V;
- E. Sabak, „Szkoła im. Władysława Jóźwickiego w Górznie”, [w:] Biuletyn Informacyjny. Miesięcznik Światowego Związku Żołnierzy AK, nr: 2 (250), tok XXI (luty 2011)
Zobacz też
Media użyte na tej stronie
Baretka: Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami – II RP (1942).
Naramiennik porucznika Wojska Polskiego (1919-39).
Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Inkscape .
Baretka: Medal Wojska nadany czterokrotnie (z trzema okuciami).