Elizabeth Taylor

Elizabeth Taylor
Ilustracja
Elizabeth Taylor (lata 50.)
Imię i nazwiskoElizabeth Rosemond Taylor
Data i miejsce urodzenia27 lutego 1932
Hampstead
Data i miejsce śmierci23 marca 2011
Los Angeles
Zawódaktorka, producentka filmowa, businesswoman, działaczka humanitarna
WspółmałżonekConrad Hilton
(1950−1951; rozwód)
Michael Wilding
(1952−1957; rozwód)
Michael Todd
(1957−1958; jego śmierć)
Eddie Fisher
(1959−1964; rozwód)
Richard Burton
(1964−1974; rozwód)
(1975−1976; rozwód)
John Warner
(1976−1982; rozwód)
Larry Fortensky
(1991−1996; rozwód)
Lata aktywności1942−2003
Odznaczenia
Prezydencki Medal Obywatelski (Stany Zjednoczone) Dama Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
Elizabeth Taylor w magazynie Modern Screen (marzec 1950)
Taylor z synem, Michalem Wildingiem juniorem (czerwiec 1953)

Elizabeth Rosemond Taylor (ur. 27 lutego 1932 w Hampstead, zm. 23 marca 2011 w Los Angeles) – amerykańska aktorka, producentka filmowa, businesswoman i działaczka humanitarna. Jedna z największych gwiazd Hollywood. Wyróżniona wieloma nagrodami, w tym dwoma Oscarami: w 1961 za rolę Glorii Wondrous (Butterfield 8) i w 1967 za rolę Marthy (Kto się boi Virginii Woolf?). American Film Institute umieścił ją na siódmym miejscu na liście największych aktorek wszech czasów (The 50 Greatest American Screen Legends)[1].

Kreacje filmowe i teatralne
Taylor i Spencer Tracy w filmie Ojciec panny młodej (1950)
Taylor i Rock Hudson w filmie Olbrzym (1956)
Taylor w filmie Olbrzym (1956)
Taylor w filmie Kotka na gorącym blaszanym dachu (1958)
Taylor w filmie Kleopatra (1963)
Taylor i Mia Farrow w filmie Tajna ceremonia (1968)
Taylor i Richard Burton w sztuce Private Lives (1983)

Życiorys

Dzieciństwo

Elizabeth Taylor urodziła się w Hampstead. Jej rodzice byli Amerykanami zamieszkałymi w Anglii. Jej starszy brat Howard urodził się w 1929. Ojciec aktorki, Francis Lenn Taylor (1897–1968) był handlarzem sztuki, a matka, Sara Sothern z domu Warmbrodt (1895–1994), aktorką. W wieku 3 lat zaczęła brać lekcje baletowe. Rok przed wybuchem II wojny światowej rodzice wrócili do Stanów Zjednoczonych.

Genealogia
4. Francis Marion Taylor
(1860−1946)
   
  2. Francis Lenn Taylor
(1897−1968)
5. Elisabeth Mary Rosemond
(1869−1937)
    
   1. Elisabeth Rosemond Taylor
(1932−2011)
6. Samuel Sylvester Warmbrodt
(1861−1948)
  
  3. Sara Viola Warmbrodt
(1895−1994)
  
7. Elisabeth Ann Wilson
(1864−1932)
   
 

Kariera

Zadebiutowała w 1942 mając 10 lat w There's One Born Every Minute, a nakręcony rok później kultowy Lassie, wróć! (Lassie Come Home) przyniósł jej prawdziwą popularność. Pierwszą wielką rolę otrzymała w melodramacie Miejsce pod słońcem (A Place in the Sun). Szczytowy okres jej kariery przypadł na lata 50 i 60 XX wieku, kiedy to za udział w trzech kolejnych filmach otrzymała nominacje do Oscara, a w 1960 za Butterfield 8 statuetkę. Jej najwybitniejsze kreacje to bohaterki filmów Kto się boi Virginii Woolf? (Who's Afraid of Virginia Woolf?) i Poskromienie złośnicy (The Taming of the Shrew) (obydwa z 1966)[2]. Jej najsłynniejszą rolą była tytułowa Kleopatra z filmu Josepha L. Mankiewicza z 1963 roku.

Ostatnie lata

W listopadzie 2004 Taylor przyznała, że miała niewydolność serca[3]. Ponadto chorowała onkologicznie − przeżyła operacje usunięcia guza mózgu[4] i raka skóry[5]. Kilkukrotnie zmagała się też z zapaleniem płuc[6]. W 2005 opowiedziała się po stronie Michaela Jacksona w jego procesie w Kalifornii pod zarzutem seksualnego wykorzystania dziecka. Piosenkarz został uniewinniony.

W ostatnich latach życia preferowała spędzanie czasu w samotności.

Życie prywatne

Aktorka była mężatką ośmiokrotnie, z czego siedem małżeństw zakończyło się rozwodem a raz owdowiała, ponieważ jej mąż Michael Todd zginął w katastrofie lotniczej.

  • 1950-51 – Conrad Hilton Jr.
  • 1952-57 – Michael Wilding (dwoje dzieci: Michael i Christopher)
  • 1957-58 – Michael Todd (córka Liza)
  • 1959-64 – Eddie Fisher
  • 1964-74 oraz 1975-76 – Richard Burton (adoptowana córka)
  • 1976-82 – John Warner
  • 1991-96 – Larry Fortensky

W kwietniu 1959 przeszła konwersję na judaizm i przyjęła imiona Elisheba Rachel[7].

Śmierć

Taylor miała problemy zdrowotne przez wiele lat. W 2004 oficjalnie ogłosiła, że cierpi na przewlekłą niewydolność serca, a w 2009 przeszła operację zastawki serca. W lutym 2011 trafiła na leczenie do szpitala w Los Angeles z objawami niewydolności serca. Aktorka zmarła w otoczeniu rodziny w szpitalu w Los Angeles w wieku 79 lat[8]. Została pochowana 25 marca 2011 w obrządku żydowskim na cmentarzu Forest Lawn w Glendale. Uroczystości pogrzebowe prowadził rabin Jerry Cutler.

Filmografia

Filmy fabularne

  • 1942: There's One Born Every Minute jako Gloria Twine
  • 1943: Lassie, wróć! (Lassie Come Home) jako Priscilla
  • 1944: Dziwne losy Jane Eyre (Jane Eyre) jako Helen Burns (niewymieniona w czołówce)
  • 1944: The White Cliffs of Dover jako Betsy Kenney (lat 10)
  • 1944: Wielka nagroda (National Velvet) jako Velvet Brown
  • 1946: Odwaga Lassie (Courage of Lassie) jako Kathie Merrick
  • 1947: Życie z ojcem (Life with Father) jako Mary
  • 1947: Cynthia jako Cynthia Bishop
  • 1948: Julia Misbehaves jako Susan Packett
  • 1948: Randka z Judy (A Date with Judy) jako Carol Pringle
  • 1949: Konspirator (Conspirator) jako Melinda Greyton
  • 1949: Małe kobietki (Little Women) jako Amy March
  • 1950: The Big Hangover jako Mary Belney
  • 1950: Ojciec panny młodej (Father of the Bride) jako Kay Banks
  • 1951: Miejsce pod słońcem (A Place in the Sun) jako Angela Vickers
  • 1951: Quo vadis jako Chrześcijanka uwięziona na arenie (niewymieniona w czołówce)
  • 1951: Kłopotliwy wnuczek (Father's Little Dividend) jako Kay Dunstan
  • 1952: Love is Better Than Ever jako Anastacia Macaboy
  • 1952: Ivanhoe jako Rebecca
  • 1953: The Girl Who Had Everything jako Jean Latimer
  • 1954: Piękny Brummel (Beau Brummell) jako lady Patricia
  • 1954: Kiedy ostatni raz widziałem Paryż (The Last Time I Saw Paris) jako Helen Ellswirth / Wills
  • 1954: Rapsodia (Rhapsody) jako Louise Durant
  • 1954: Ścieżka słoni (Elephant Walk) jako Ruth Wiley
  • 1956: Olbrzym (Giant) jako Leslie Lynnton Benedict
  • 1957: W poszukiwaniu deszczowego drzewa (Raintree County) jako Susanna Drake
  • 1958: Kotka na gorącym blaszanym dachu (Cat on a Hot Tin Roof) jako Maggie Pollitt
  • 1959: Nagle, zeszłego lata (Suddenly, Last Summer) jako Catherine Holly
  • 1960: Scent of Mystery jako Prawdziwa Sally Kennedy (niewymieniona w czołówce)
  • 1960: Butterfield 8 jako Gloria Wondrous
  • 1963: Kleopatra (Cleopatra) jako Kleopatra
  • 1963: Z życia VIP-ów (The V.I.P.s) jako Frances Andros
  • 1965: Brodziec (The Sandpiper) jako Laura Reynolds
  • 1966: Kto się boi Virginii Woolf? (Who's Afraid of Virginia Woolf?) jako Martha
  • 1967: W zwierciadle złotego oka (Reflections in a Golden Eye) jako Leonora Penderton
  • 1967: Haiti – wyspa przeklęta (The Comedians) jako Martha Pineda
  • 1967: Doktor Faust (Doctor Faustus) jako Helena Trojańska
  • 1967: Poskromienie złośnicy (The Taming of the Shrew) jako Katharina
  • 1968: Boom jako Flora 'Sissy' Goforth
  • 1968: Tajna ceremonia (Secret Ceremony) jako Leonora
  • 1969: Anna tysiąca dni (Anne of the Thousand Days) jako Kurtyzana (niewymieniony w czołówce)
  • 1970: Jedyna gra w mieście (The Only Game in Town) jako Fran Walker
  • 1972: X, y i zet (Zee and Co.) jako Zee Blakeley
  • 1972: Hammersmith Is Out jako Jimmie Jean Jackson
  • 1972: Pod mlecznym lasem (Under Milk Wood) jako Rosie Probert
  • 1973: Jego rozwód, jej rozwód (Divorce His – Divorce Hers) jako Jane Reynolds
  • 1973: Nocne widma (Night Watch) jako Ellen Wheeler
  • 1973: Środa popielcowa (Ash Wednesday) jako Barbara Sawyer
  • 1974: Identikit jako Lise
  • 1976: Zwycięstwo nad Entebbe (Victory at Entebbe) jako Edra Vilnofsky
  • 1976: Błękitny ptak (The Blue Bird) jako królowa Światła/Matka/Wiedźma
  • 1977: Mała nocna muzyka (A Little Night Music) jako Desiree Armfeldt
  • 1978: Return Engagement jako dr Emily Loomis
  • 1979: Zimowe zabójstwa (The Winter Kills) jako Lola Comante (niewymieniona w czołówce)
  • 1980: Pęknięte lustro (The Mirror Crack'd) jako Marina Rudd
  • 1983: Między przyjaciółmi (Between Friends) jako Deborah Shapiro
  • 1985: Malice in Wonderland jako Louella Parsons
  • 1986: There Must Be a Pony jako Marguerite Sydney
  • 1987: Poker Alice jako Alice Moffit
  • 1988: Młody Toscanini (Il Giovane Toscanini) jako Nadina Bulichoff
  • 1989: Słodki ptak młodości (Sweet Bird of Youth) jako Alexandra Del Lago
  • 1994: Flintstonowie (The Flintstones) jako Pearl Slaghoople
  • 2001: Wieczny blask gwiazd (These Old Broads) jako Beryl Mason

Seriale telewizyjne

Produkcja

Przypisy

  1. AFI's 100 YEARS...100 STARS (ang.). American Film Institute. [dostęp 2018-12-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-30)].
  2. Jan Słodowski, Andrzej Roman: Gwiazdy światowego kina. Leksykon. Warszawa: Editions Spotkania, 1992, s. 200. ISBN 83-85195-83-1.
  3. Meredith Melnick: Are You at Risk for Congestive Heart Failure? (ang.). Time, 2011-03-23. [dostęp 2020-12-07].
  4. A&E Television Networks: Elizabeth Taylor Biography (ang.). [dostęp 2011-03-25].
  5. Sue Chan: Elizabeth Taylor Cured Of Skin Cancer (ang.). CBS News, 2002-09-13. [dostęp 2020-12-07].
  6. Elizabeth Taylor Hospitalized, ‘Seriously Ill’ With Pneumonia (ang.). Los Angeles Times, 1990-04-24. [dostęp 2020-12-07].
  7. Jessica Ravitz: Exploring Elizabeth Taylor's Jewish conversion (ang.). religion.blogs.cnn.com, 2011-03-24. [dostęp 2011-03-25].
  8. Sheila Marikar: Hollywood Icon Elizabeth Taylor Dies at 79 (ang.). abcnews.go.com, 2011-03-23. [dostęp 2011-03-23].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Order BritEmp (civil) rib.PNG
Baretka Orderu Imperium Brytyjskiego (cywilnego; od 1936).
Golden Globe icon.svg
Autor: User:Bryan Derksen, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Stylized silhouette of the Golden Globe award, for use as an icon.
Liz and Dick 1983.jpg
Richard Burton and Elizabeth Taylor in the Broadway play Private Lives (1983)
Father of the bride 1950 promo.jpg
  • Elizabeth Taylor and Spencer Tracy in a promotional image for the 1950 film Father of the Bride.
  • Such images were taken on set during filming, or as part of an organized photo-shoot, by a studio photographer. They were then disseminated to the media and the public to promote the film (see Film still).

Public domain explanation

  • It is unlikely that this image was secured with copyright protection, as stated by film induustry expert Gerald Mast in Film Study and the Copyright Law (1989) p. 87:
"According to the old copyright act, such production stills were not automatically copyrighted as part of the film and required separate copyrights as photographic stills ... Most studios have never bothered to copyright these stills because they were happy to see them pass into the public domain, to be used by as many people in as many publications as possible."
  • If there is any chance that the photograph was copyrighted, under the terms of the 1909 Copyright Act (which was law until 1978) it would have had to be renewed 28 years after publication. The movie had its copyright renewed in 1977, but searching for artwork renewals in this year find no trace of this image. If it was renewed in 1978 it would be documented on the US Copyright Office website. Again, there is no evidence that any images related to the film had their copyright renewed.
Elizabeth Taylor in Giant trailer.jpg
Cropped screenshot of Elizabeth Taylor from the trailer for the film Giant.
Taylor - Hudson - Giant.jpg
Publicity still of Elizabeth Taylor and Rock Hudson for film Giant.
Ordre des Arts et des Lettres Commandeur ribbon.svg
Autor: Boroduntalk, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar: l'Ordre des Arts et des Lettres, Commandeur rank
Mia Farrow and Elizabeth Taylor in Secret Ceremony.jpg
Mia Farrow and Elizabeth Taylor in Secret Ceremony (1968)