Encyklopedia Britannica

Encyklopedia Britannica
Ilustracja
Drugie wydanie encyklopedii (1777–1784)
Tematykaogólna
Typ utworuencyklopedia
Wydanie oryginalne
Językangielski
Data wydania1768–1771
WydawcaColin Macfarquhar i William Smellie
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego1997–2005
WydawcaWydawnictwo Kurpisz

Encyclopædia Britannicaanglojęzyczna encyklopedia powszechna wydana po raz pierwszy w latach 1768–1771 w Edynburgu przez Colina Macfarquhara i Williama Smellie’a, a od 1901 wydawana w Stanach Zjednoczonych. Od 2012 wydawana tylko w wersji online.

Historia encyklopedii

Reklama encyklopedii z 1913

Wydawana od XVIII wieku w Edynburgu, w przeciwieństwie do francuskiej Encyclopédie (1751–1766), na której się wzorowała, Encyclopædia Britannica była bardzo zachowawcza; późniejsze wydania były zwykle dedykowane monarchom. W 1870 wydawnictwo zostało przeniesione do Londynu. 11. edycja encyklopedii, wydana w 1911 wspólnie z Uniwersytetem w Cambridge, uważana jest za klasyczne wydanie Encyklopedii Britanniki, reprezentujące sumę wiedzy dostępnej u progu XX wieku (znajduje się ona w domenie publicznej i jest rozwijana w ramach projektu Gutenberg jako Project Gutenberg Encyclopedia). Składa się na nią 29 tomów i 44 miliony wyrazów.

Po wydaniu 11. edycji znak handlowy i prawa do publikacji encyklopedii zostały sprzedane wydawnictwu Sears Roebuck z Chicago, które następnie w 1941 odstąpiło je Uniwersytetowi Chicagowskiemu. W styczniu 1996 wydawnictwo Encyclopædia Britannica Inc. zostało kupione przez szwajcarskiego milionera Jacquiego Safrę.

Obecnie

Wersja Encyklopedii Britannica wydana w 2004 zawiera około 120 tysięcy artykułów, liczących razem około 44 milionów słów. Wydana została w formie książkowej, dostępna on-line, na płytach CD-ROM oraz DVD-ROM. Artykuły do tego wydania powstały staraniem ponad czterech tysięcy współpracowników, a 35% jej zawartości zostało przepisanych lub napisanych od nowa od 2002 do 2004.

Od 2008 redakcja EB współpracuje przy edycji TIME Almanac.

Historia wydań

WydanieData publikacjiObjętośćRedaktorzy
1.1768–17713 tomyWilliam Smellie
2.1777–178410 tomówJames Tytler
3.1788–1797, sup. 180118 tomów i 2 suplementyColin Macfarquhar i George Gleig
4.1801–180920 tomówJames Millar
5.181520 tomówJames Millar i Thomas Bonar
6.1820–1823, sup. 1815–182420 tomów i 6 suplementów[a]Charles Maclaren i Macvey Napier
7.1830–184221 tomówMacvey Napier
8.1853–186022 tomy[b]Thomas Stewart Traill
9.1875–188925 tomów[c]Thomas Spencer Baynes (do 1880, później W. Robertson Smith)
10.1902–1903wydanie 9. + 11 suplementów[d]Sir Donald Mackenzie Wallace, Hugh Chisholm i Arthur T. Hadley z pomocą Franklina H. Hoopera
11.1910–191129 tomówHugh Chisholm
12.1921–1922wydanie 11. + 3 suplementy[e]Hugh Chisholm
13.1926wydanie 11. + 3 suplementy[f]James Louis Garvin
14.1929–197324 tomy[g]James Louis Garvin z pomocą Franklina H. Hoopera
15.1974–198430 tomów[h]Mortimer J. Adler, William Benton i Charles E. Swanson
1985–201032 tomy[i]

Pierwsze wydanie CD-ROM zostało przygotowane w 1994. W tym czasie została także udostępniona płatna możliwość korzystania z encyklopedii on-line. W 1999 dostęp ten był bezpłatny. Nie wydawano także uaktualnianych wersji drukowanych. Eksperyment ten zakończył się w 2001, a nowa wersja drukowana została wydana w 2002.

W 2012 redakcja ogłosiła, że wersja z 2010 będzie ostatnią wersją drukowaną. Encyklopedia dostępna będzie jedynie w wersji elektronicznej[1].

Edycja polska

Encyklopedia Britannica w wersji polskiej była wydawana przez Wydawnictwo Kurpisz w latach 1997–2005 pod tytułem „Britannica – edycja polska” i – wraz z suplementami – obejmowała 49 tomów[2].

Uwagi

  1. Suplementy do wydań czwartego, piątego i szóstego Encyclopaedia Britannica. Zawierają wstępne rozważania na temat historii nauki.
  2. Wydania ósme i czternaste zawierały osobne indeksy.
  3. Wydanie 9. zawierało artykuły autorstwa wybitnych osobistości tamtych czasów, na przykład artykuł Jamesa Maxwella na temat elektryczności i magnetyzmu oraz Williama Thomsona (lorda Kelvina) na temat ciepła.
  4. Wydanie 10. zawierało tom map i zbiorczy indeks tomów wydań 9. i 10.
  5. Tomy 30–32 Nowe tomy stanowią, w połączeniu z dwudziestoma dziewięcioma tomami wydania jedenastego, wydanie dwunaste.
  6. Suplement ten zastąpił poprzedni suplement: Trzy nowe tomy suplementu stanowią, wraz z tomami najnowszego wydania, wydanie trzynaste.
  7. Wydanie to było pierwszym, które było uaktualniane (zazwyczaj corocznie).
  8. Wydanie 15. (nazwane „Britannica 3”) zostało wydane jako wiele zbiorów: 10-tomowa Micropædia (zawierająca krótkie artykuły i służąca za indeks), 19-tomowa Macropædia oraz Propædia.
  9. W roku 1985 system wydań został zmodyfikowany – Micropædia przestała służyć za indeks. Zamiast tego zostały dodane dwa osobne tomy indeksu. Artykuły zbioru Macropædia zostały skonsolidowane w mniejszej liczbie bardziej rozbudowanych (na przykład osobne artykuły o 50 stanach Stanów Zjednoczonych zostały włączone do artykułu „Stany Zjednoczone Ameryki”), przy czym niektóre artykuły średniej wielkości zostały przeniesione do Micropædii.

Przypisy

  1. Po 244 latach koniec z drukowaniem Encyklopedii Britannica.
  2. Britannica – edycja polska, t. 1–49 (wraz z suplementem), Kurpisz Poznań 1997–2005.

Linki zewnętrzne

  • Free Online Encyclopedia, hasła z Encyklopedii Britannica na podstawie wydania 11 z roku 1911. [Strony zarchiwizowane przez WayBack Machine]

Media użyte na tej stronie

REF new (questionmark).svg
Autor: Sławobóg, Licencja: LGPL
Icon for missing references
2ndBritannica.jpg
Autor: Oryginalnym przesyłającym był DigbyDalton z angielskiej Wikipedii, Licencja: WTFPL
I took this photo myself on Sept 16, 2011 and grant everybody the right to use it freely. DigbyDalton (talk) 00:32, 17 September 2011 (UTC)