Fale atmosferyczne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/GravityWaves_ArabianSea.MODIS.2005may23.jpg/250px-GravityWaves_ArabianSea.MODIS.2005may23.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/Wave_cloud.jpg/250px-Wave_cloud.jpg)
Fale atmosferyczne – periodyczne oscylacje zmiennych meteorologicznych takich jak ciśnienie, temperatura, wysokość geopotencjału. Fale atmosferyczne mogą mieć okres od ułamków sekund do kilku miesięcy. Przykładami fal atmosferycznych są fale dźwiękowe, fale inercyjno-grawitacyjne (analogiczne do fal na wodzie), fale Rossby’ego, fale Kelvina, fale Yanai.
Mechanizmy
Zaburzenia atmosfery wywołujące ruch falowy związane są z różnymi efektami – zarówno dynamicznymi jak i termicznymi. Duże pasma górskie, zwłaszcza ułożone z północy na południe takie jak Góry Skaliste, są źródłem fal planetarnych o skali ok. 6000 km. Podobny efekt może być wywołany przez kontrast temperatury pomiędzy oceanem i atmosferą. Lokalne ogrzewanie terenu może być przyczyną powstania głębokiej konwekcji i propagacji fal grawitacyjnych o znacznie mniejszych skalach przestrzennych. Często z falami atmosferycznymi związane są nazwane zjawiska meteorologiczne. Np. fala Kelvina (oddziałująca z konwekcją) jest utożsamiana z oscylacjami Maddena-Juliana w atmosferze tropikalnej, fale Rossby’ego związane są z powstawaniem wyżów i niżów.
Fale atmosferyczne wywołują zjawiska, dzięki którym poza zmianami ciśnienia można stwierdzić istnienie fal w atmosferze. Zmiany ciśnienia nad morzem wywołują deformację powierzchni morza. Na zdjęciu obok ciemniejsze pasy (troughts) to doliny powierzchni wody wywołane zwiększonym ciśnieniem, jaśniejsze pasy (crests) grzbiety powierzchni wody, odpowiadają niskiemu ciśnieniu w atmosferze. W obszarach niskiego ciśnienia przebiega proces kondensacji pary wodnej, którego efekt w postaci drobnych chmur jest widoczny na zdjęciu. Na kolejnym zdjęciu widać wyraźnie bezchmurne paski wyższego ciśnienia i zachmurzone paski niskiego ciśnienia.
Fale atmosferyczne na zdjęciu obok powstają na granicy ciepłego i zimnego powietrza, która jest widoczna jako wyraźny pas chmur.
Rodzaje fal
- fale dźwiękowe
- fale inercyjno-grawitacyjne
- wewnętrzne fale grawitacyjne – rozchodzą się w powietrzu ze stabilną stratyfikacją
- fale Rossby’ego - występujące na dużych szerokościach geograficznych
- fala Kelvina
- mieszane fale lub sprzężone z procesami konwekcyjnymi
Bibliografia
Media użyte na tej stronie
Autor: de:User:W., Licencja: CC-BY-SA-3.0
Jetstream, Rossby Waves, N hemisphere.
Satellite image of atmospheric gravity waves over the Arabian Sea. Their visibility is due to sunglint, caused by the "impression" of the atmospheric waves on the sea surface.