François Philidor
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 7 września 1726 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Data i miejsce śmierci | 31 sierpnia 1795 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
François-André Danican Philidor (ur. 7 września 1726 w Dreux, zm. 31 sierpnia 1795 w Londynie) – francuski szachista i kompozytor, najwybitniejszy szachista XVIII wieku.
Życiorys
Uważany był za cudowne dziecko. W wieku jedenastu lat na dworze Ludwika XV wykonał swój pierwszy utwór muzyczny. Będąc młodzieńcem znany już był jako wybitny szachista. W 1747 roku odwiedził Londyn, gdzie pokonał tamtejszych mistrzów gry szachowej i został obwołany najlepszym szachistą na świecie. Mecz przeciwko Phillipowi Stammie odbył się na niezwykłych warunkach. Remisy liczyły się jako porażki Philidora, który wszystkie partie rozegrał czarnymi bierkami. Mecz zakończył się zwycięstwem Philidora 8 – 2.
W 1749 roku Philidor wydał swoją najsławniejszą książkę L'analyse des Echecs (Analiza gry w szachy), która zrewolucjonizowała pojmowanie gry szachowej. Książka doczekała się ponad stu wydań, w tym cztery w roku pierwszej publikacji. Philidor krytycznie zanalizował tak zwaną włoską szkołę gry w szachy, wskazał podstawowe jej słabości i zwrócił uwagę na istotne elementy gry, które do tej pory były niedoceniane. Po raz pierwszy poddał analizie partię szachów jako całość, wyciągając wnioski o charakterze strategicznym. Najbardziej znana jego idea zawiera się w znanym powiedzeniu „piony są duszą gry”, które podkreśla wagę prawidłowej gry pionami we wszystkich fazach partii. Wprowadził takie pojęcia jak blokada i pozycyjne poświęcenie.
Philidor był również znanym teoretykiem i praktykiem warcabów stupolowych. W 1770 roku wydał Traité sur le jeu de Dames a la Polonaise (Traktat o grze w warcaby polskie), zawierający kompendium wiedzy o warcabach stupolowych, ilustrowane analizami ciekawych pozycji i kompozycjami warcabowymi. W Paryżu był stałym bywalcem Café de la Régence, gdzie spotykali się najwybitniejsi szachiści i Café de Manouri, gdzie zazwyczaj toczyły się boje na stu polach. Przyjaźnił się z Wolterem i Janem Jakubem Rousseau, swoimi stałymi partnerami przy szachownicy. Za życia był doceniany jako muzyk i kompozytor, jeden z głównych twórców francuskiej opery komicznej. Pozostawił po sobie dwadzieścia oper, które jednak rzadko wykonywane, raczej nie przetrwały próby czasu.
W teorii debiutów pamięć Philidora przetrwała w nazwie jednego z otwarć (obrona Philidora, 1.e4 e5 2.Sf3 d6)[1].
Na diagramie przedstawiono jedną z pozycji wymyślonych i przeanalizowanych przez Philidora: białe zaczynają i remisują, pomimo tego, iż mają dwa piony mniej.
Rozwiązanie: [1.Ke2! Kf6 2.Kf2 itd]
(zaznacz tekst pomiędzy nawiasami, aby zobaczyć rozwiązanie)
Przypisy
Bibliografia
- W.Litmanowicz, J. Giżycki, "Szachy od A do Z", tom II, Warszawa 1987, str. 878-880
- Dany Sénéchaud , François-André Danican Philidor (1726-1795), 17 listopada 2006 [dostęp 2021-04-17] (fr.).
Linki zewnętrzne
- François Philidor – wybrane partie szachowe (ang.)
- François Philidor – nuty w bibliotece Polona
- ISNI: 0000 0001 2144 1786
- VIAF: 95204171, 247188033
- LCCN: n80020480
- GND: 118791818
- LIBRIS: rp356kr90s9m3gk
- BnF: 12360383j
- SUDOC: 032606265
- NLA: 35713471
- NKC: jo2003169890
- BNE: XX1575225, XX1754284
- NTA: 068643047, 339707852
- BIBSYS: 90254927
- Open Library: OL1512814A, OL4963150A, OL4730229A
- PLWABN: 9810591160705606
- NUKAT: n2006007643
- OBIN: 22096
- J9U: 987007266396805171
- LNB: 000174071
- CONOR: 147581539
- ΕΒΕ: 254246
- RISM: pe30075655
- WorldCat: lccn-n80020480
Media użyte na tej stronie
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark rook on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark knight on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark bishop on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark queen on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark king on transparent square, default size 64x64
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Dark pawn on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light pawn on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light knight on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light rook on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light bishop on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light queen on transparent square, default size 45x45
Autor: Cburnett, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Light king on transparent square, default size 64x64
Autor: Sodacan, Licencja: CC BY-SA 3.0
Royal Standard of King Louis XIV