Frankfurt nad Menem

Frankfurt nad Menem
Ilustracja
HerbFlaga
HerbFlaga
Dewiza: Stark im Recht
Państwo Niemcy
Kraj związkowy Hesja
RejencjaDarmstadt
BurmistrzPeter Feldmann (SPD)
Powierzchnia248,31 km²
Wysokość112 m n.p.m.
Populacja (31.12.2020)
• liczba ludności
• gęstość

764 104[1]
3100 os./km²
Nr kierunkowy069, 06101 (Harheim, Nieder-Erlenbach), 06109 (Bergen-Enkheim)
Kod pocztowy60306–60599, 65929–65936
Tablice rejestracyjneF
Podział miasta16 dzielnic, 46 Stadtteile, 121 Stadtbezirke
Plan Frankfurtu nad Menem
Położenie na mapie Hesji
Mapa konturowa Hesji, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Frankfurt nad Menem”
Położenie na mapie Niemiec
Mapa konturowa Niemiec, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Frankfurt nad Menem”
Ziemia50°07′N 8°41′E/50,116667 8,683333
Strona internetowa
Portal Niemcy

Frankfurt nad Menem (niem. Frankfurt am Main, [ˈfʁaŋkfʊɐt am ˈmaɪn], Frankfurt a. M.) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, w rejencji Darmstadt, piąte pod względem liczby ludności miasto Niemiec (ponad 760 tys. mieszkańców pod koniec 2019 roku[1]). Natomiast cała metropolia ma populację ok. 5 milionów mieszkańców. Jest to jedna z najważniejszych metropolii finansowych świata oraz znane centrum wystawiennicze.

Położenie

Mk Frankfurt Nachbargemeinden.png

Miasto leży po obu stronach rzeki Men u stóp gór Taunus.

Dzięki swojemu centralnemu położeniu stanowi ważny węzeł komunikacyjny, z drugim pod względem liczby pasażerów lotniskiem w Europie (8. miejsce na świecie). Frankfurt jest największym miastem Hesji, lecz stolicą kraju związkowego jest Wiesbaden. Frankfurt leży w obszarze 5,8 milionowego regionu metropolitalnego Ren-Men (Rhein-Main-Gebiet).

Historia

Na terenie obecnego Frankfurtu Rzymianie wznieśli w I w. n.e. kilka obozów wojskowych, a później także miasto Nida, istniejące do drugiej połowy III w. n.e.[2]

Frankfurt wzmiankowany jest po raz pierwszy dopiero w 793 r., jednak już w 794 r. pojawia się w dokumentach jako znacząca miejscowość.

W 843 r. Frankfurt był przejściowo siedzibą królów Franków Wschodnich i miejscem, gdzie odbywały się sejmy Rzeszy. W 1220 r. Frankfurt został wolnym miastem Rzeszy (Freie Reichsstadt), dzięki temu podlegał bezpośrednio władzy cesarskiej i posiadał własnych, niezależnych przedstawicieli w Reichstagu.

Większość wyborów królów Rzeszy od 1147 r. odbywała się we Frankfurcie. W 1356 r. Złota Bulla Karola IV potwierdziła Frankfurt jako miejsce wyboru cesarzy niemieckich. Od 1562 r. we Frankfurcie odbywały się koronacje królów i cesarzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego aż do 1792 (wybór i koronacja Franciszka II Habsburga).

Od XVI wieku rozwój sztuki i rzemiosła, dbałość o naukę, wynalazek druku w niedalekiej Moguncji przyczyniły się również tu do rozwoju oświaty i nauki.

Od XV do XVII wieku odbywały się we Frankfurcie największe w Niemczech targi książki, wznowione od 1949 r.

W 1648 r. w ramach postanowień pokoju westfalskiego potwierdzono status Frankfurtu jako wolnego miasta Rzeszy (Freie Reichsstadt Frankfurt), co przyczyniło się do jego ponownego rozwoju po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej.

W drugiej połowie XVIII wieku przybyło do Frankfurtu wiele rodzin niderlandzkich, które przyczyniły się do ożywienia przedsiębiorczości i rozwoju rzemiosła. Jednocześnie odbywające się tu koronacje cesarzy niemieckich znacznie ożywiły miasto.

W 1836 r. Frankfurt przyłączył się do Niemieckiego Związku Celnego (Deutscher Zollverein).

W 1848 r. we frankfurckim kościele Świętego Pawła (Paulskirche) obradował parlament frankfurcki – pierwszy demokratyczny parlament o charakterze ogólnoniemieckim. Obradowano tam nad zjednoczeniem rozczłonkowanych przez Kongres wiedeński Niemiec. Uchwały tego parlamentu były także podstawą Konstytucji Republiki Weimarskiej z 1919 r.

W 1866 r. Frankfurt wcielono do Prus, a po II wojnie światowej stał się częścią kraju związkowego Hesja.

W 1944 r. na skutek alianckich bombardowań Frankfurt został zniszczony w ponad 70%, a stopień zniszczeń Starego Miasta przekroczył 90%. Po wojnie odbudowano tylko niewielką część zniszczonych historycznych obiektów. W latach 1945–1949, podczas alianckiej okupacji Niemiec Frankfurt n. Menem znalazł się w strefie francuskiej, natomiast duża część Hesji w strefie amerykańskiej.

W 1949 r. miasto było typowane jako ewentualna stolica Niemiec Zachodnich w zastępstwie Berlina. Pomysł ten forsowany był przez socjaldemokratów (SPD).

Miasto stało się siedzibą wielu instytucji bankowych i towarzystw ubezpieczeniowych. Od 1999 r. mieści się tu Europejski Bank Centralny. Z miastem przez szereg lat związany był były przewodniczący Centralnej Rady Żydów w Niemczech Ignatz Bubis (był m.in. radnym miejskim).

Podział administracyjny

Podział administracyjny Frankfurtu

Miasto podzielone jest administracyjnie na 46 części miasta (Stadtteile) ponumerowanych od 1 do 47 (numer 23 nie istnieje).

Części miasta: Altstadt, Bahnhofsviertel, Bergen-Enkheim, Berkersheim, Bockenheim, Bonames, Bornheim, Dornbusch, Eckenheim, Eschersheim, Fechenheim, Flughafen, Frankfurter Berg, Gallus, Ginnheim, Griesheim, Gutleutviertel, Harheim, Hausen, Heddernheim, Höchst, Innenstadt, Kalbach-Riedberg, Nied, Nieder-Erlenbach, Nieder-Eschbach, Niederrad, Niederursel, Nordend-Ost, Nordend-West, Oberrad, Ostend, Praunheim, Preungesheim, Riederwald, Rödelheim, Sachsenhausen-Nord, Sachsenhausen-Süd, Schwanheim, Seckbach, Sindlingen, Sossenheim, Unterliederbach, Westend-Nord, Westend-Süd oraz Zeilsheim.

Politycznie miasto podzielone jest na 16 okręgów (Ortsbezirke).

Okręgi: Bergen-Enkheim, Harheim, Innenstadt I, Innenstadt II, Innenstadt III, Innenstadt IV, Kalbach-Riedberg, Mitte-Nord, Mitte-West, Nieder-Erlenbach, Nieder-Eschbach, Nord-Ost, Nord-West, Ost, Süd oraz West.

Frankfurt nad Menem
Zniszczone centrum Frankfurtu w 1945 r.
Hauptwache

Polityka

Władze miasta składają się ze zgromadzenia deputowanych miejskich oraz z 16 rad dzielnic, wybieranych co pięć lat.

Władzę wykonawczą sprawuje burmistrz miasta wraz z magistratem, wybieranymi bezpośrednio co sześć lat.

Gospodarka

Przedsiębiorstwa

Frankfurt nad Menem jest przede wszystkim znanym na świecie centrum finansowym. W centrum miasta (Bankenviertel) znajdują się centrale największych niemieckich banków prywatnych – Deutsche Bank czy mieszczący się w charakterystycznym prawie trzystumetrowym wieżowcu Commerzbank. We Frankfurcie ma również swoją siedzibę banki komercyjne: ING-DiBA, SEB AG, jak również wiele znaczących prywatnych domów bankierskich oraz innych instytucji finansowych.

Z innych instytucji finansowych w mieście należy wymienić DZ Bank (i jego spółki-córki: Union Investment, DVB Bank i Reisebank), Frankfurter Sparkasse (Fraspa), Frankfurter Volksbank, Landesbank Hessen-Thüringen (Helaba) oraz DekaBank. Ponadto we Frankfurcie ma swoją siedzibę około 300 innych banków, przeważnie zagranicznych.

Frankfurt jest również drugim na świecie miejscem obrotu papierami wartościowymi, obsługując zdecydowaną większość rynku niemieckiego. Mieści się tu prowadzona przez Deutsche Börse AG giełda papierów wartościowych Börse Frankfurt oraz elektroniczna platforma obsługi rynku kasowego XETRA.

Poza licznymi instytucjami finansowymi w mieście mają swoją siedzibę również przedsiębiorstwa z branży chemicznej, przedsiębiorstwa z branży oprogramowania komputerowego i call center.

Targi

Ważniejsze imprezy targowe:

Skyline

Instytucje publiczne i organizacje

Frankfurt nad Menem jest metropolią bankową, również w odniesieniu do publicznych instytucji finansowych, a mianowicie swe siedziby mają tu:

Poza tym Frankfurt jest siedzibą Niemieckiej Biblioteki Narodowej (Deutsche Nationalbibliothek), Oberlandesgericht Frankfurt am Main, Hessisches Landesarbeitsgericht, Landgericht Frankfurt am Main i Bundesdisziplinargericht.

Transport

Można powiedzieć, że Frankfurt jest centralnym punktem Europy, co stanowi o jego znaczeniu jako węzła komunikacyjnego:

Frankfurt odgrywa również znaczącą rolę w internecie. Znajduje się tu największy w Niemczech internetowy punkt wymiany ruchu DE-CIX oraz DENIC, organizacja zarządzająca niemiecką domeną internetową .de.

Do głównych ulic handlowych miasta należą: Zeil i Freßgass.

Architektura i zabytki

Kościoły ewangelickie

  • Katharinenkirche (kościół św. Katarzyny)
  • Alte Nikolaikirche (kościół św. Mikołaja)
  • Peterskirche (kościół św. Piotra)
  • Dreikönigskirche (Trzech Króli)

Kościoły katolickie

  • Liebfrauenkirche
  • Leonhardskirche
  • Kaiserdom St. Bartholomäus (Katedra Cesarska)
  • Herz-Marien-Kirche (kościół Niepokalanego Serca Maryi – polska parafia)
  • Markuskirche (kościół św. Marka)
  • Justinuskirche (kościół św. Justyna)

Synagogi

Inne zabytki architektury

Ratusz

Oświata i nauka

  • Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main (Uniwersytet Johanna Wolfganga Goethego), założony w 1914 jako pierwszy uniwersytet niemiecki założony nie przez władzę, lecz przez obywateli miasta (tzw. Stiftungsuniversität), głównie żydowskich mecenasów, około 36 000 studentów,
  • Staatliche Hochschule für Bildende Künste – Städelschule (Państwowa Wyższa Szkoła Plastyczna), założona w 1817 r.,
  • Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Frankfurt am Main (Wyższa Szkoła Muzyczna i Teatralna), założona w 1878 r.,
  • Fachhochschule Frankfurt am Main (Wyższa Szkoła Zawodowa), założona w 1971 r.,
  • Philosophisch-Theologische Hochschule Sankt Georgen (Wyższa Szkoła Filozoficzno-Teologiczna św. Jerzego) założona w 1926 r.,
  • Frankfurt School of Finance & Management,
  • Provadis School of International Management and Technology,
  • trzy instytuty Maxa Plancka

Kultura

Alte Oper we Frankfurcie nad Menem

Muzea i galerie

We Frankfurcie działa wiele znaczących muzeów, często o zasięgu krajowym lub szerszym. W pobliżu Menu funkcjonuje tzw. Wybrzeże Muzeów (Museumsufer). W niedużej odległości od siebie, na obu brzegach rzeki znajduje się 13 różnych muzeów. Co roku we Frankfurcie odbywa się Noc Muzeów, a pod koniec sierpnia także Museumsuferfest (Festiwal Wybrzeża Muzeów).

  • Muzeum Archeologiczne (Archäologisches Museum Frankfurt)
  • Muzeum Biblii (Bibelhaus)
  • Niemieckie Muzeum Architektury (Deutsches Architekturmuseum)
  • Niemieckie Muzeum Filmu (Deutsches Filmmuseum)
  • Frankfurckie Muzeum Sztuki (Schirn)
  • Muzeum Goethego (Goethe-Haus)
  • Muzeum Historyczne (Historisches Museum Frankfurt)
  • Muzeum Komunikacji (Museum für Kommunikation Frankfurt)
  • Muzeum Natury Senckenberg (Senckenberg Naturmuseum)
  • Muzeum Sztuki Współczesnej MMK (Museum für Moderne Kunst)
  • Muzeum Transportu (Verkehrsmuseum Frankfurt am Main)
  • Muzeum Sztuki Städel
  • Muzeum Sztuk Stosowanych (Museum Angewandte Kunst)
  • Liebieghaus
  • Museum Giersch
  • Muzeum Żydowskie (Jüdisches Museum Frankfurt)
  • Muzeum Etnograficzne (Museum der Weltkulturen)
  • Galeria Sztuki Portikus
  • Muzeum Dialogu (Dialogmuseum, jego tematem jest ślepota)

Media

Sport i rekreacja

Kluby sportowe

Frankfurt jest siedzibą kilku klubów sportowych, m.in.:

Miasto gości corocznie m.in. wyścigi kolarskieEschborn–Frankfurt, maratonFrankfurt Marathon oraz zawody w triathlonieIronman Germany.

Obiekty sportowe

Największymi obiektami sportowymi we Frankfurcie są:

  • Commerzbank-Arena (do 2005 jako Waldstadion) – stadion piłkarski
  • PSD Bank Arena – stadion piłkarski i lekkoatletyczny
  • Stadion am Brentanobad – stadion piłkarski
  • Fraport Arena (do 2011 jako Ballsporthalle) – hala do koszykówki i piłki ręcznej
  • Eissporthalle Frankfurt – lodowisko

Miasta partnerskie

Miasta partnerskie Frankfurtu nad Menem od 2005 roku

Ponadto zawarto umowy o współpracy z:

Przypisy

  1. a b Bevölkerung in Hessen am 31.12.2020 nach Gemeinden, Hessisches Statistisches Landesamt [dostęp 2021-08-24] [zarchiwizowane z adresu 2021-06-24].
  2. Piekarz P., 2017: Frankfurt nad Menem: od osadnictwa rzymskiego do siedziby Karolingów. Archeologia Żywa, 4 (66): 46-53.

Bibliografia

  • Barbara M. Henke, Thomas Kirn, Ruth Rieger: Edition Die deutschen Städte – Frankfurt. Verlag C. J. Bucher München 1994, ISBN 3-7658-0873-3.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Germany location map.svg
Autor: NordNordWest, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map of Germany (Wp article: en:Germany)
REF new (questionmark).svg
Autor: Sławobóg, Licencja: LGPL
Icon for missing references
Flag of Israel.svg
Flag of Israel. Shows a Magen David (“Shield of David”) between two stripes. The Shield of David is a traditional Jewish symbol. The stripes symbolize a Jewish prayer shawl (tallit).
Skyline Frankfurt am Main.jpg
Autor: Nicolas Scheuer, Licencja: CC BY-SA 2.5
Downtown Frankfurt am Main, Germany; seen from Deutschherrn Bridge.
Skyline-sued-ffm003.jpg
Autor: dontworry, Licencja: CC-BY-SA-3.0
skyline von Frankfurt aus Sueden
Frankfurt 1945 June destructions after bombing raids old town aerial.JPG
Autor: NieznanyUnknown author, Licencja: Copyrighted free use
June 1945 aerial photograph of Frankfurt's old town, destroyed by heavy Allied bombing raids.
Paulskirche-ffm002.jpg
(c) I, Dontworry, CC-BY-SA-3.0
Die Paulskirche vom MAIN TOWER gesehen
Hesse location map G.svg
Autor: Hanhil based on work by TUBS, Licencja: CC BY-SA 3.0
Location map Hesse, showing position of Bavaria within Germany. Geographic limits of the map:
Frankfurt Subdivisions boroughs.svg
Autor: TUBSEmail Silk.svg Gallery, Licencja: CC BY-SA 2.0
Location of borough xy (see filename) in Frankfurt am Main.
Hesse F.svg
Frankfurt am Main in Hesse, Germany.
Frankfurt, Germany - Partner Cities.JPG
Autor: Maros M r a z (Maros), Licencja: CC-BY-SA-3.0
Frankfurt, Germany - Partner Cities