Frans Eemil Sillanpää
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 16 września 1888 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 3 czerwca 1964 |
Zawód, zajęcie | pisarz |
Narodowość | fińska |
Frans Eemil Sillanpää (ur. 16 września 1888 w Hämeenkyrö, zm. 3 czerwca 1964 w Helsinkach) – jeden z najwybitniejszych powieściopisarzy i nowelistów fińskich XX wieku[1], przedstawiciel ruchu modernistycznego w literaturze oraz laureat literackiej Nagrody Nobla za 1939 rok, którą − z uzasadnienia jury − otrzymał za „głębokie przeniknięcie w życie fińskich chłopów i wyborne opisanie ich obyczajów w więzi z przyrodą”[1].
Życiorys
Pochodził z niezamożnej rodziny – kosztem wyrzeczeń ojca ukończył szkołę w okolicy Tampere. Dzięki finansowemu wsparciu przyjaciół rozpoczął w 1908 studia przyrodnicze na Uniwersytecie w Helsinkach. Poznał wówczas środowisko artystyczne stolicy Finlandii, m.in. Jana Sibeliusa, Eero Järnefelta i Juhani Aho'ego. Członkowie tych kręgów silnie oddziaływali na jego formację artystyczną. W grudniu 1913, po rozczarowaniach miejskim życiem, przerwał studia, których już nigdy nie ukończył i wrócił do wsi rodzinnej. Pierwszą powieść (Słońce życia) wydał w 1916[2].
Twórczość
Był autorem realistycznych, nasyconych liryzmem powieści o wymowie humanistycznej, osadzonych głównie w hermetycznym środowisku wiejskim miejsc znanych Fransowi Sillanpää z dzieciństwa.
Pomimo realizmu powieści fińskiego pisarza, prezentowany w nich obraz życia na wsi często podnoszony jest do rangi mistycznej oraz kosmogonicznej. Sillanpää mocno akcentuje przy tym kwestię Jedności wszechrzeczy, przeczucie doskonałego zjednoczenia człowieka z wszechświatem, które przejawia się w najprostszym bezpośrednim kontakcie jednostki ludzkiej z naturą. W powieściach takich jak Słońce życia (1916) czy Sierpień (1941) życie na wsi jest jednocześnie dotknięciem unio mystica; platonicznym symbolem pradawnego obcowania człowieka z Bogiem, powrotem do utraconego Raju, w którym panuje bezczas, doskonałość i pełnia w doświadczeniu zarówno indywidualnej jak i uniwersalnej egzystencji.
Osobną kategorię stanowią późne powieści Fransa Sillanpää, które powstały na gruncie osobistych przeżyć autora związanych z załamaniem psychicznym oraz chwilową utratą talentu pisarskiego. Utwory te − przesiąknięte typowo dekadenckim nastrojem melancholii, rozpaczy i nihilizmu − opowiadają głównie o „wypalonych” artystach pozbawionych nadziei oraz ludziach z marginesu społecznego.
Napisał też kilka poematów[3].
Dzieła
- 1916: Słońce życia
- 1917: Ludzie w korowodzie życia
- 1919: Nabożna nędza
- 1923: Hiltu i Ragnar
- 1931: Zasnęła za młodu
- 1934: Ludzie w noc letnią
- 1941: Sierpień
- 1945: Dole i niedole człowieczego życia
- Chłopiec żył własnym życiem
- Opowiadam i wyobrażam
- Główne zdarzenie dnia
Zobacz też
- (1446) Sillanpää
Przypisy
- ISNI: 0000 0000 8079 3960
- VIAF: 147277
- LCCN: n50025908
- GND: 118797204
- NDL: 00526198
- LIBRIS: fcrtqc1z0kzs5md
- BnF: 13091985c
- SUDOC: 02992457X
- NKC: xx0003184
- BNE: XX1012497
- NTA: 070358796
- BIBSYS: 90164001
- CiNii: DA01984302
- Open Library: OL504945A, OL5348663A
- PLWABN: 9810698722805606
- NUKAT: n02080438
- J9U: 987007462598205171
- PTBNP: 177315
- KRNLK: KAC201812057
- WorldCat: lccn-n50025908
Media użyte na tej stronie
Alfred Nobel from public domain photo, in circle. (Photo taken 1896 or earlier).
Photograph of the Finnish sculptor Mauno Oittinen (1896–1970) working on a bust of the Finnish writer F. E. Sillanpää.