Fryderyk Karol Nesselrode
Generał Nesselrode na miniaturze Stanisława Marszałkiewicza, przed 1840 rokiem | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Stanowiska | adiutant wielkiego księcia wielkiego księcia Konstantego, komendant główny żandarmerii w Królestwie Polskim |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Fryderyk Karol Nesselrode (właściwie: niem.: Friedrich Karl Reichsgraf von Nesselrode-Ehreshoven ros. Fiodor Nesselrode), hrabia (ur. 10 stycznia 1786, Petersburg, zm. 10 lipca 1868, Warszawa) – szlachcic niemiecki w służbie rosyjskiej.
Od 1813 r. adiutant wielkiego księcia Konstantego. Syn Karola Franciszka Aleksandra (ur. 1752), arystokraty w służbie Austrii, Holandii, Francji, Prus i ostatecznie Rosji, i hrabianki Józefy Hatzfeldt-Wildenburg (1762–1816), pochodzącej ze znanego rodu posiadającego dolnośląskie państwo stanowe Trachenberg. Rodzina Nesselrode to prastary ród szlachecki pochodzący z Nadrenii, którego pierwotne nazwisko brzmiało Fleck. Około 1308 r. ród przyjął nazwisko od zamku Nesselrode (ob. Nesselrath), leżącego nad rzeką Wupper w pobliżu Solingen i Opladen. W latach 1652–1655 Nesselrodowie otrzymali tytuł baronów Rzeszy (Reichsfreiherr), zaś w latach 1698–1705 godność hrabiego cesarstwa (reichsgraf).
Języka polskiego hrabia Fryderyk nauczył się dopiero w Warszawie. Od 1813 r. adiutant wielkiego księcia Konstantego. W 1822 r. urodziła się jemu i jego żonie Tekli Nałęcz-Górskiej córka, znana później jako Maria Kalergis. W 1823 r. rozstał się ze swoją żoną pod pretekstem niezgodności charakterów, a od 1828 r. córka wychowywała się w Petersburgu w domu ojcowskiego brata stryjecznego, Karola Roberta Nesselrode, kanclerza i ministra spraw zagranicznych Imperium Rosyjskiego, wraz z jego czworgiem dzieci.
Przed 1831 r. mianowany generałem brygady, w czasie powstania listopadowego w Noc Listopadową aresztowany wraz z innymi generałami wiernymi carowi. Po upadku powstania został mianowany komendantem głównym żandarmerii w Królestwie Polskim w stopniu generała-lejtnanta. Zyskał znaczny majątek na handlu domami i spekulacjach giełdowych, m.in. akcjami kolei warszawsko-wiedeńskiej. Po przejściu na emeryturę pozostał w Warszawie. W skorowidzu mieszkańców Warszawy z 1854 r. wymieniany był jako były generał-lejtnant, mieszkaniec Pałacu Potockich (własność hrabiego Aleksandra Potockiego) przy Krakowskim Przedmieściu w cyrkule 11.
Zmarł w 1868 r. został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera Pod katakumbami-1-20/21)[1], w grobie ufundowanym przez swą córkę (pochowaną później w tym samym grobie). Zdaniem Szenica, sądząc z korespondencji Marii Kalergis, popiersie na jego grobie zostało wykonane przez znakomitego wiedeńskiego rzeźbiarza Kaspara von Zumbuscha, a sfinansowane w 1873 r. Grobowiec jako jeden z niewielu na Powązkach nosi (utrzymany w bardzo skromnym tonie) napis niemiecki: „Graf Friedrich Karl Nesselrode 1786 †1868/Seine Tochter Marie Moukhanoff ruht bei ihm 1822–1874”.
Odznaczenia
- Order Orła Białego (Rosja)
- Order Świętego Jerzego IV klasy (1839)
- Order Świętej Anny I klasy (1841)
- Order Świętego Włodzimierza IV klasy (1813)
- Order Świętej Anny IV klasy (1813)
- Order Świętego Stanisława I klasy (1833)
- Królewski Order Miecza (Szwecja) (1813)
- Order Czerwonego Orła II klasy z Gwiazdą (Królestwo Prus) (1835)
Przypisy
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: FRIEDRICH KARL NESSELRODE, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-12-23] .
Bibliografia
- http://www.regiment.ru/bio/N/96.htm
- Heinrich Kneschke, Deutsches Adels-Lexicon, Leipzig 1865.
- Stanisław Szenic, Cmentarz Powązkowski 1851-1890, Warszawa 1982.
Media użyte na tej stronie
Central element of the Russian imperial coat of arms.
Baretka Orderu św. Stanisława.
Baretka Orderu św. Jerzego
Baretka Orderu św. Włodzimierza.
Nesselrode, Fyodor Karlovich (1786 — 1868) – lieutenant general, commander 3rd district of the Special Corps of Gendarmes (Russian Poland).
Autor: Wiki Romi, Licencja: CC0
Bareteka Kawalera 1. klasy Królewskiego Orderu Miecza
Autor: Louis14, Licencja: CC BY-SA 3.0
Nastro da commendatore del'Ordine dell'Aquila Rossa del Regno di Prussia (Germania)
Baretka Orderu św. Anny.
Autor: Mateusz Opasiński, Licencja: CC BY-SA 3.0
Grób generała-lejtnanta Fryderyka Karola Nesselrodego i jego córki – pianistki Marii Kalergis w Alei Katakumbowej na Starych Powązkach w Warszawie
Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie)
Rank insignia of the Imperial Russian Army 1909-1917, here collar patch "Lieutenant general".