Gacek szary
Plecotus austriacus[1] | |||
(J.B. Fischer, 1829) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Nadrodzina | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Plemię | gacki | ||
Rodzaj | gacek | ||
Gatunek | gacek szary | ||
Synonimy | |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[7] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() |
Gacek szary[8] (Plecotus austriacus) – gatunek ssaka z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae). Wraz z gackiem brunatnym stanowi trudną do rozróżnienia parę gatunków. Do lat sześćdziesiątych XX w. gatunków tych nie rozróżniano, używając polskiej nazwy „gacek wielkouch”.
Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1829 roku niemiecki przyrodnik Johann Baptist Fischer jako podgatunek Vespertilio auritus i nadając mu nazwę Vespertilio auritus Austriacus[2]. Holotyp pochodził z Wiednia, w Austrii[9].
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy[10].
Etymologia
- Plecotus: gr. πλεκω plekō „owijać, skręcać”; ους ous, ωτος ōtos „ucho”[11].
- austriacus: nowołac. Austriacus „austriacki, z Austrii”, od staroniem. Ostarrîchi, od średniowiecznołac. Marchia orientalis[12].
Zasięg występowania
Gacek szary występuje w południowej części Wielkiej Brytanii, zachodniej Francji i na Półwyspie Iberyjskim na wschód przez środkową Europę i skrajnie południową część Szwecji do zachodniej Ukrainy i Półwyspu Bałkańskiego; występuje także na głównych zachodnich wyspach Morza Śródziemnego (Baleary, Korsyka, Sardynia, Sycylia i Malta) oraz na Maderze[10].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 41–58 mm, długość ogona 37–55 mm, długość ucha 31–41 mm, długość przedramienia 36,5–43,5 mm; masa ciała 6–10 g[13]. Jego umaszczenie jest ciemnoszare na plecach i górnej części błony lotnej, brzuch natomiast jest jasnoszary. Wzór zębowy: I C P M = 36[13].
Ekologia
- Pokarm
- Owadożerny
- Warunki bytu
- Nietoperz ściśle związany z człowiekiem, latem kryje się niemal wyłącznie w budynkach (tylko wyjątkowo znajdowano go w skrzynkach lęgowych). Zimuje głównie w małych piwnicach przydomowych, sporadycznie w fortyfikacjach i jaskiniach.
Ochrona
W Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową oraz wymagający ochrony czynnej, dodatkowo obowiązuje zakaz fotografowania, filmowania lub obserwacji, mogących powodować płoszenie lub niepokojenie.[14]
Przypisy
- ↑ Plecotus austriacus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
- ↑ a b J.B. Fischer: Synopsis Mammalium. Stuttgardtiae: J. G. Cottae, 1830, s. 117. (łac.).
- ↑ Koch. Die Fledermäuse (Chiropteren) Oberliessens lind der angrenzenden Ländertheile. „Bericht der Oberhessischen Gesellschaft für Natur- und Heilkunde”. 8, s. 40, 1860. (niem.).
- ↑ C. Koch. Das Wesentliche der Chiropteren mit besonderer Beschreibung der in dem Herzog thum Nassau und in den an grän zenden landes theilen vorkommenden Fledermäus. „Verein für Naturkunde im Herzogthum Nassau”. 18, s. 406, 1865. (niem.).
- ↑ V.E. & E.V. Martino. Preliminary notes on five new mammals from Jugoslavia. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eleventh series. 5 (30), s. 494, 1940. DOI: 10.1080/00222934008527065. (ang.).
- ↑ K. Bauer. Zur Kenntnis der Fledermausfauna Spaniens. „Bonner zoologische Beiträge”. 7 (4), s. 312, 1957. (niem.).
- ↑ Plecotus austriacus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
- ↑ Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 122. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Plecotus austriacus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2022-08-02].
- ↑ a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 242. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 546, 1904. (ang.).
- ↑ austriacus, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-08-02] (ang.).
- ↑ a b R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 865. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2014 r. poz. 1348)
Bibliografia
- Konrad Sachanowicz, Mateusz Ciechanowski: Nietoperze Polski. Tomasz Cofta (rysunki). Warszawa: MULTICO, 2005. ISBN 83-7073-401-4.
- Sachanowicz, K., Ciechanowski M., Piksa K. 2006. Distribution patterns, species richness and status of bats in Poland. Vespertilio 9-10: 151-173. http://www.ceson.org/vespertilio/9_10/Sachanowicz.pdf
Media użyte na tej stronie
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Autor: Carlosblh, Licencja: CC BY 3.0
Plecotus austriacus range map.
Autor: Andrei Sakhno, Licencja: CC BY-SA 4.0
Grey long-eared bat in Odesa catacombs