Gatunek inwazyjny

Rdestowiec ostrokończysty to jedna z najbardziej inwazyjnych roślin w Polsce

Gatunek inwazyjnygatunek allochtoniczny o znacznej ekspansywności, który rozprzestrzenia się naturalnie lub z udziałem człowieka i stanowi zagrożenie dla fauny i flory danego ekosystemu, konkurując z gatunkami autochtonicznymi o niszę ekologiczną, a także przyczyniając się do wyginięcia gatunków miejscowych.

Gatunki inwazyjne stanowią drugie – zaraz po niszczeniu siedlisk – największe zagrożenie dla światowej bioróżnorodności. Inwazyjne gatunki roślin stanowią szczególny problem na obszarach chronionych, wypierając rodzime gatunki roślin, dla ochrony których utworzono te obszary. W takim przypadku zachodzi konieczność usuwania intruzów (głównie przez niszczenie mechaniczne).

Przykładowe gatunki

Europa

Sumik węgorzowaty
Wiewiórka czarna

W 2018 opublikowana została lista 66 inwazyjnych gatunków zwierząt i roślin uznanych za stanowiące największe zagrożenie dla bioróżnorodności i ekosystemów w Europie[1]. Wybrano je spośród 329 uznawanych za groźne. Na czele listy znalazły się:

  • Channa argus – ryba z rodziny żmijogłowowatych (Channidae),
  • Limnoperna fortunei – małż z rodziny omułkowatych (Mytilidae)
  • Orconectes rusticus – rak z rodziny Cambaridae
  • Plotosus lineatussumik węgorzowaty
  • Codium parvulumzielenica z rzędu Bryopsidales
  • Crepidula onyx – ślimak z rodziny Calyptraeidae
  • Mytilopsis sallei – małż z rodziny racicznicowatych (Dreissenidae)
  • Sciurus nigerwiewiórka czarna

Polska

Oto niektóre najgroźniejsze gatunki inwazyjne Polski:

Przepisy Ustawy o ochronie przyrody z 2004 roku i stosowne rozporządzenie[3] określają gatunki inwazyjne, wobec których obowiązują zakazy działań mogących przyczynić się do ich upowszechnienia w środowisku.

Ornitologia

Sowa śnieżna

W ornitologii termin gatunek inwazyjny ma również inne znaczenie. Są to gatunki, które w pewnych, nieregularnych okresach pojawiają się w dużej liczbie na danym terenie. Z reguły są to gatunki wysoko wyspecjalizowane pod względem odżywiania. Dla Polski przykładami tego typu ptaków są:

  • sowa śnieżna (Nyctea scandiaca)
  • syberyjski podgatunek orzechówki (Nucifraga caryocatactes macrorhynos)
  • krzyżodzioby (rodzaj Loxia):

Niektóre gatunki wykazują jedynie pewien stopień tego typu inwazyjności manifestujący się fluktuacjami liczby wędrujących osobników, trasy przelotu i zasięgu. Z reguły są to gatunki odżywiające się mało zróżnicowanym pokarmem roślinnym. W przypadku nieurodzaju na danym terenie żerowania (zwykle zimowisku) większa niż zazwyczaj liczba osobników podejmuje dalszą wędrówkę w poszukiwaniu nowych żerowisk. Taką zwiększoną liczbę osobników na trasie wędrówki określa się nalotem inwazyjnym. Przykładami tego typu gatunków inwazyjnych są dla Polski takie ptaki jak:

Zobacz też

Przypisy

  1. Roy et al.. Developing a list of invasive alien species likely to threaten biodiversity and ecosystems in the European Union. „Global Change Biology”, s. 1–17, 2018. DOI: 10.1111/gcb.14527 (ang.). 
  2. Borys Kala, Andrzej Kepel, Wojciech Solarz, Marta Więckowska: Program postępowania z inwazyjnymi gatunkami żółwi na terenie Polski. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, 2015. [dostęp 2018-10-09].
  3. Tekst rozporządzenia z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym (Dz.U. z 2011 r. nr 210, poz. 1260)

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Snakehead - Channa argus.jpg
Autor: Brian Gratwicke, Licencja: CC BY 2.0
Northern snakehead (Channa argus)
Fallopia japonica1.jpg
Autor: KENPEI, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Japanese Knotweed Reynoutria japonica, Osaka-fu, Japan
Sciurus niger.JPG
Autor: Ilona Loser, Licencja: CC BY-SA 3.0
Sciurus niger - Fox Squirrel - Cross Plains, WI, USA
2015 09 Bali 82 catfish with stripes (22103282471).jpg
Autor: Lakshmi Sawitri, Licencja: CC BY 2.0
2015 09 Bali 82 catfish with stripes