Gierałtowice (województwo opolskie)
Artykuł | 50°16′26″N 18°5′22″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 50°16'26"N, 18°5'22"E, 50°19'N, 18°8'E |
- błąd | 39 m |
Odległość | 0 m |
wieś | |
(c) Ralf Lotys (Sicherlich), CC BY 4.0 Kościół parafialny pw. św. św. Szymona i Judy | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Sołectwo | Gierałtowice[1] |
Liczba ludności | 337 |
Strefa numeracyjna | 77 |
Kod pocztowy | 47-208 |
Tablice rejestracyjne | OK |
SIMC | 0502807 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Gierałtowice (niem. Gerolsdorf[2][3], dodatkowa nazwa w j. niem. Gieraltowitz) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Reńska Wieś.
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa opolskiego.
W miejscowości funkcjonuje m.in. jednostka OSP[4].
Nazwa
W dokumentach z 1531 r. miejscowość występuje pod nazwą Geraltowitze[5].
W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Gierotowice oraz nazwą niemiecką Gieraltowitz[6]. Wykaz notuje także leżący w pobliżu wsi folwark o nazwie Kopanin[6]. 1 kwietnia 1937 r. w miejsce nazwy Gieraltowitz wprowadzono nazwę Gerolsdorf[2]. 9 września 1947 r. nadano miejscowości polską nazwę Gierałtowice[3].
Historia
Najstarsze znane wzmianki o miejscowości pochodzą z 1380 roku. Dokumenty z 1418 r. potwierdzają istnienie w tym czasie w miejscowości drewnianego kościoła. W 1484 r. ówczesny właściciel Gierałtowic, Hans Suchowski, sprzedał je Janowi Klemie. W 1556 r. w miejscowości powstała szkoła[4][5].
W 1830 r. w Gierałtowicach znajdowały się m.in. wiatrak, cegielnia i leśniczówka. W 1865 r. w miejscowości znajdowały się m.in. wiatrak i karczma[5].
W 1901 r. wybudowano nowy budynek szkoły[4]. W 1910 roku miejscowość liczyła 1473 mieszkańców z czego 1379 deklarowało język polski, 16 polski i niemiecki oraz 77 niemiecki.
Do głosowania podczas plebiscytu na Górnym Śląsku uprawnionych było w Gierałtowicach 205 osób, z czego 177, ok. 86,3%, stanowili mieszkańcy (w tym 176, ok. 85,9% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 204 głosy (ok. 99,5% uprawnionych), w tym 204 (100%) ważne; za Niemcami głosowały 134 osoby (ok. 65,7%), a za Polską 70 osób (ok. 34,3%). W obszarze dworskim rozkład głosów prezentował się następująco: uprawnionych było 120 osób, z czego 76, ok. 63,3%, stanowili mieszkańcy (w tym 75, 62,5% całości, mieszkańcy urodzeni w obszarze dworskim). Oddano 118 głosów (ok. 98,3% uprawnionych), w tym 118 (100%) ważnych; za Niemcami głosowało 112 osób (ok. 94,9%), za Polską 6 osób (ok. 5,1%)[7].
Demografia
W 1865 r. w miejscowości mieszkało 3 chłopów, 17 zagrodników i 21 chałupników; do 1-salowej szkoły uczęszczało 160 uczniów[5]. Wedle spisu z 1 grudnia 1910 r. w miejscowości mieszkało 289 Polaków, natomiast w dworze – 130[8].
Rok | 1830 | 1855 | 1861 | 1880 | 1925 | 1933 | 1939 | 1945 | 1946 | 1960 |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Liczba mieszkańców | 354[a] | 425 | 487[b] | 349[c] | 351[d] | 497[9] | 481[10] | 381 | 348 | 387[e] |
Zabytki
Katalog zabytków sztuki w Polsce z 1965 r. wymienia[11]:
- Kościół parafialny pw. św. św. Szymona i Judy z 1937[12] roku, zbudowany w miejscu wcześniejszego, drewnianego z 1559[13] roku, przeniesionego do Przewozu. W kościele znajdują się m.in.: monstrancja z XVIII wieku, przerobiona w czasach nowszych oraz dzwony: gotycki z 1451 r. z plakietką Ukrzyżowania oraz kartuszem herbowym, i sygnaturka z 1682 roku. Na przykościelnym cmentarzu znajduje się m.in. nagrobek Karola Reinholda v. Tolgerlag (zm. 1816).
Sport
W Gierałtowicach działa klub piłkarski LZS Gierałtowice, który od sezonu 2005/2006 gra w „B klasie”.
Uwagi
- ↑ Liczba domów mieszkalnych: 52.
- ↑ Liczba budynków mieszkalnych: 53; gospodarczych: 55.
- ↑ Liczba budynków mieszkalnych: 46.
- ↑ Stan na 16 czerwca; w tym 191 osób (ok. 54,5%) to kobiety. 84 osoby (ok. 23,9%) posługiwały się j. niemieckim, 71 (ok. 20,2%) – j. polskim, a 196 (ok. 55,8%) – oboma językami.
- ↑ Z zajęć pozarolniczych utrzymywało się 42,2% ogółu. Liczba budynków mieszkalnych: 66.
Przypisy
- ↑ Aleksandra Kapu?ci?ska: BIP - Urząd Gminy Reńska Wieś - Gierałtowice. Urząd Gminy Reńska Wieś, 2008-01-11. [dostęp 2013-01-18]. (pol.).
- ↑ a b c Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Cosel. 2006. [dostęp 2013-01-21]. (niem.).
- ↑ a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1947 r. nr 124, poz. 778).
- ↑ a b c Reńska Wieś. [dostęp 2013-01-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-29)]. (pol.).
- ↑ a b c d e Stefan Popiołek (red.): Ziemia kozielska. Koźle: Komitet obchodów 800 lecia miasta Koźla, 1963, s. 176–177. (pol.).
- ↑ a b Knie 1830 ↓, s. 178.
- ↑ Herbert Kunze: Landsmannschaft der Oberschlesier in Karlsruhe. [dostęp 2013-01-21]. (niem.).
- ↑ Jan Łangowski (red.), Edmund Osmańczyk (red.): Leksykon Polactwa w Niemczech. Związek Polaków w Niemczech T.z., 1939, s. 227. (pol.).
- ↑ Stan na 16 czerwca.
- ↑ Stan na 17 maja.
- ↑ Tadeusz Chrzanowski (red.), Marian Kornecki (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. VII: Województwo opolskie. Cz. zeszyt 5: Powiat kozielski. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Zespół Inwentaryzacji Zabytków, 1965, s. 9–10. (pol.).
- ↑ Strona internetowa. renskawies.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-29)]. gminy Reńska Wieś podaje, że kościół wybudowano w latach 1936–1940.
- ↑ Strona internetowa. renskawies.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-29)]. gminy Reńska Wieś podaje, że kościół został przebudowany w 1550 roku.
Bibliografia
- Johann Georg Knie, Alphabethisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien ..., Breslau: Graß, Barth und Comp., 1830, OCLC 751379865 (niem.).
- Łangowski Jan (red.), Osmańczyk Edmund (red.), Leksykon Polactwa w Niemczech; Związek Polaków w Niemczech T.z., 1939
- Popiołek Stefan (red.), Ziemia kozielska; Komitet obchodów 800 lecia miasta Koźla, Koźle 1963
- Chrzanowski Tadeusz (red.), Kornecki Marian (red.), Katalog zabytków sztuki w Polsce, tom VII: Województwo opolskie, zeszyt 5: Powiat kozielski; Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Zespół Inwentaryzacji Zabytków, Warszawa 1965
Linki zewnętrzne
- Strona internetowa. renskawies.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-29)]. gminy Reńska Wieś
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: Tymek1988, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Opole Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
- N: 51.2778 N
- S: 49.942 N
- W: 16.8461 E
- E: 18.8073 E
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Kędzierzyn-Koźle County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 50.43 N
- S: 50.15 N
- W: 17.88 E
- E: 18.45 E
(c) Ralf Lotys (Sicherlich), CC BY 4.0
Gierałtowice - kościół rzymskokatolicki p.w. św. Szymona i Judy Tadeusza, 1937.
Herb gminy Reńska Wieś