Giovanni Boccaccio
![]() Portret Boccaccia pędzla Andrei del Castagna (ok. 1450) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Dziedzina sztuki | |
Ważne dzieła | |
Giovanni Boccaccio (ur. 1313 w Certaldo, zm. 21 grudnia 1375 tamże) – pisarz włoski, znany zwłaszcza ze swego dzieła Dekameron. Twórca nowożytnej nowelistyki[1].
Życiorys
Był nieślubnym dzieckiem toskańskiego kupca i jego kochanki pochodzącej z Certaldo bądź Florencji. Dzieciństwo spędził we Florencji, od piętnastego roku życia przebywał w Neapolu, gdzie niezbyt chętnie studiował prawo i handel, co uznał za czas stracony. Jednak to właśnie w tym czasie poznał Francesca Petrarkę, zbliżył się do literatury i kultury antycznej. Szczególnie umiłował Tacyta i Liwiusza. W wieku 23 lat zakochał się w nieślubnej córce króla, Marii d’Aquino, która stała się jego muzą. W roku 1340 ponownie powrócił do Florencji, gdzie zajmował wiele zaszczytnych stanowisk. Jednak po pewnym czasie zrezygnował z życia politycznego, mimo że kilkakrotnie miasto powierzało mu misje dyplomatyczne.
Cechował go umiarkowany antyklerykalizm. Choć nie odrzucił chrześcijańskich prawd wiary, ani nie odwrócił się od Kościoła, często kpił z księży i zakonników nieprzestrzegających celibatu i niestroniących od światowych uciech, a zaniedbujących obowiązki religijne[2].
Giovanni Boccaccio poświęcił życie literaturze. Pozostawił ogromny dorobek, na który składają się poematy epickie, powieści miłosne oraz wiersze. Zafascynowany twórczością Dantego, napisał biografię Żywot Dantego oraz komentarz do jego Piekła[1]. Najwybitniejszym dziełem Boccaccia jest Dekameron (Il Decamerone, 1348-1353). Jest to zbiór 100 nowel podzielonych na 10 dni, stąd nazwa znacząca po grecku „Księga dziesięciu dni”. Nowele te są połączone w całość i są opowiadaniami grupy młodych kobiet i mężczyzn, którzy podczas zarazy schronili się w okolicach Florencji. Jako pierwszy poeta Boccaccio stosował w poematach epickich oktawę[3], przygotowując tym samym grunt pod użycie tej formy w eposach renesansowych Mattea Marii Boiarda, Luigiego Pulciego, Ludovica Ariosta i Torquata Tassa.
Pisma
Ponieważ Boccaccio pracował wiele lat nad swoimi tekstami oraz często wprowadzał poprawki i nowe redakcje, ich datowanie jest niedokładne i budzi wiele wątpliwości.
W volgare
- Łowy Diany (przed 1334) – poemat tercyną.
- Opowieść o nimfach z Fiesole (1344-1346) – niedługi poemat oktawą.
- Filostrato – poemat oktawą.
- Filocolo (do 1366) – opowieść prozą.
- Tezeida o zaślubinach Emilii (1339-1340) – poemat oktawą w dwunastu księgach.
- Komedia o florenckich nimfach – poemat nawiązujący do Dantego, przeplatający tercyny z fragmentami prozą.
- Miłosne widzenie – poemat tercyną, opisujący marzenie senne.
- Fiammetta (1343-1344) – opowieść o miłości dworskiej, widzianej oczami kobiety. Uchodzi za pierwszą włoską powieść psychologiczną.
- Dekameron (1350–1353) – wśród nowel przeważa tematyka miłosna. Ich charakter jest zróżnicowany. W swym dziele Boccaccio opisuje wielką „komedię ludzką”.
- Żywot Dantego (pierwsza wersja tekstu powstała w latach 1351–1355) oraz Objaśnienia do komedii Dantego są owocem cyklu wykładów z Boskiej komedii, jakie Boccaccio wygłaszał w kościele Santo Stefano in Badia.
- Corbaccio (ok. 1365) – ostra inwektywa przeciwko kobietom.
Po łacinie
- Sielanki (do 1367) – zbiór szesnastu eklog, nawiązujący do Petrarki.
- O przypadkach sławnych mężów (łac. De Casibus Virorum Illustrium) (główne fragmenty zostały napisane w latach 1355–1360, finalne modyfikacje i opracowanie nastąpiło do 1373 roku) – traktat będący zbiorem pięćdziesięciu sześciu nieszczęśliwych historii postaci różnych epok. Tekst ma charakter moralizatorski, w dużej mierze odchodzi od prawdy historycznej w stronę literackiej fikcji.
- O sławnych niewiastach (1361, poprawiane do 1375) – sto dwie biografie kobiet mitycznych, antycznych i średniowiecznych – traktat moralizatorski.
- O nazwach gór, lasów, źródeł, jezior, rzek, stawów, bagien i mórz – traktat etymologiczny.
- Genealogia bogów (od 1350) – zbiór starożytnych mitów, próba usystematyzowania mitologii.
Ekranizacje
Przypisy
- ↑ a b Andrzej Z. Makowiecki, Andrzej Markowski, Włodzimierz Paszyński, Tomasz Wroczyński, Pamiętajcie o ogrodach... Część 1, str 235-236, WSiP, Warszawa 2002.
- ↑ J. M. Roberts, Ilustrowana historia świata. Od wieków średnich po wiek oświecenia, Łódź 1987, s. 144.
- ↑ ottava rima, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2016-09-22] (ang.).
Bibliografia
- K. Żaboklicki, Historia literatury włoskiej, PWN, Warszawa 2008.
- P. Salwa (red.), Historia literatury włoskiej, Semper, Warszawa 2006.
Linki zewnętrzne
- Utwory Boccacia. liberliber.it. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-01-05)]. (wł.).
- Sokół Boccaccia (nowela z Dekameronu) po polsku. jezyk-polski.cislo.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-03-09)].
- Utwory Boccaccia w różnych językach
- Dekameron w tłumaczeniu Edwarda Boyé w serwisie Wolne Lektury
- Giovanni Boccaccio – dzieła w bibliotece Polona
- ISNI: 0000 0001 2101 8590
- VIAF: 64002165
- ULAN: 500314560
- LCCN: n78087605
- GND: 11851217X
- NDL: 00433647
- LIBRIS: khwz0s83571h5w8
- BnF: 11892479d
- SUDOC: 026734141
- SBN: CFIV008443
- NLA: 35019743
- NKC: jn19990000867
- DBNL: bocc001
- RSL: 000084879, 000002342
- BNE: XX895770
- NTA: 068391315, 227583620
- BIBSYS: 90060061
- CiNii: DA00705797
- Open Library: OL2055261A
- PLWABN: 9810685220805606
- NUKAT: n94206387
- J9U: 987007258979805171
- PTBNP: 10685
- CANTIC: a10485247
- LNB: 000012987
- NSK: 000010256
- BNA: 000034350
- CONOR: 10631267
- BNC: 000035150
- ΕΒΕ: 266042
- BLBNB: 000180574
- KRNLK: KAC199602832
- LIH: LNB:V*5107;=1A
- RISM: pe30026090
- WorldCat: lccn-n78087605
Media użyte na tej stronie
Genealogia deorum gentilium