Giovanni Giolitti
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 27 października 1842 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 17 lipca 1928 |
Premier Włoch | |
Okres | od 1892 |
Poprzednik | Antonio Starabba |
Następca | |
Okres | od 1903 |
Poprzednik | |
Następca | |
Okres | od 1906 |
Poprzednik | |
Następca | |
Okres | od 1911 |
Poprzednik | |
Następca | |
Okres | od 1920 |
Poprzednik | |
Następca | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Giovanni Giolitti (ur. 27 października 1842 w Mondovì, zm. 17 lipca 1928 w Cavour) – włoski polityk, mąż stanu, pięciokrotny premier Włoch w latach 1892–1893, 1903–1905, 1906–1909, 1911–1914 oraz 1920–1921, w czasie urzędowania wprowadził wiele reform, m.in. powszechne prawo wyborcze, zakaz pracy nocnej, ograniczenie czasu pracy dzieci i kobiet[1].
Życiorys
Giovanni Giolitti był synem Giovenale, urzędnika sądowego, oraz Enrichetty Plochiù. Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Turyńskim. Pracował w administracji lokalnej i rządowej, w 1882 roku został członkiem Izby Deputowanych. Reprezentował w niej liberałów. W 1889 roku został ministrem skarbu, później także ministrem finansów ad interim w rządzie Francesca Crispiego. 16 maja 1892 roku otrzymał od króla misję sformowania własnego gabinetu. W latach 1901–1903 był ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Giuseppe Zanardellego.
Jego rządy przeprowadziły szereg działań, z których najważniejszymi były: nacjonalizacja kolei i telefonii, ograniczenie czasu pracy nocnej oraz kobiet i dzieci, rozbudowa systemu ubezpieczeń zdrowotnych. Wspierał nacjonalistyczną politykę zagraniczną Włoch, za jego rządów wybuchła wojna z Turcją (1911–1912), w wyniku której Włochy objęły w posiadanie kolonie w Afryce Północnej. Pomimo swej życzliwości w stosunku do Cesarstwa Niemieckiego był przeciwny przystąpieniu Włoch do I wojny światowej po stronie państw centralnych. Rządząc w latach 1920–1921 dopuścił do wzrostu wpływów faszystów włoskich.
Podczas faszystowskiego zamachu stanu w 1922 roku przebywał na wakacjach we Francji. Początkowo popierał rządy Benito Mussoliniego. Po zabójstwie Giacomo Matteotiego, wraz z Vittorio Orlando i Antonio Salandrą, wystosował protest przeciwko ograniczaniu swobód obywatelskich. Na przełomie 1924 i 1925 roku oficjalnie przestał wspierać poczynania faszystów, potępiał również kult Mussoliniego. 21 grudnia 1925 roku zrezygnował z funkcji członka Rady Prowincji Cuneo, odchodząc całkowicie z polityki i osiadł w Cavour. Jeszcze raz wystąpił publicznie 16 marca 1928 roku, protestując przeciw nowej ordynacji wyborczej. Trzy miesiące później stan jego zdrowia gwałtownie się pogorszył. Zmarł w Cavour 17 lipca 1928 roku.
Jego wnukiem był Antonio Giolitti (1915–2010), powojenny polityk lewicowy.
Odznaczenia
- Order Annuncjaty (Włochy)
- Krzyż Wielki Orderu św. Maurycego i Łazarza (Włochy)
- Krzyż Wielki Orderu Korony (Włochy)
- Krzyż Wielki Orderu św. Stefana (Austro-Węgry)[2]
- Order Serafinów (Szwecja, 1911)[3]
Przypisy
- ↑ Chris Cook, John Stevenson, Leksykon nowożytnej historii Europy 1763-1999, Warszawa 2000, s.374
- ↑ Archive.is: Magyar Királyi Szent István Rend (węg.). [dostęp 2013-08-11].
- ↑ Sveriges statskalender. Sztokholm: 1925, s. 903
Bibliografia
- E. Gentile: Giolitti, Giovanni, w: Dizionario Biografico degli Italiani [dostęp 2011-07-11]
- Bogdan Koszel , Stanisław Żerko , Słownik polityków XX wieku, Poznań: Wydaw. Poznańskie, 1997, ISBN 83-86138-86-8, OCLC 749208805 .
- ISNI: 0000 0001 2277 6764
- VIAF: 27079739
- LCCN: n78095354
- GND: 118717537
- LIBRIS: zw9dh44h4trvkl3
- BnF: 12027448n
- SUDOC: 028439589
- SBN: RAVV026672
- NKC: mzk2016926724
- BNE: XX948783
- NTA: 068678096
- Open Library: OL1735407A
- PLWABN: 9810569094705606
- NUKAT: n2005110881
- J9U: 987007261747305171
- CANTIC: a10237823
- CONOR: 147269987
- WorldCat: lccn-n78095354
Media użyte na tej stronie
Autor: Borodun, Licencja: CC BY 3.0
Ribbon bar: Ordem of the Seraphim. Sweden. True size for the template.
Firma Giovanni Giolitti
Autor: , Licencja: CC BY 3.0
Baretka: Order Świętego Stefana – Krzyż Wielki – Węgry.
Order of the Most Holy Annunciation ribbon