Giovanni Guareschi

Giovannino Guareschi
Nino
ilustracja
Imię i nazwisko

Giovannino Oliviero Giuseppe Guareschi

Data i miejsce urodzenia

1 maja 1908
Fontanelle, Roccabianca

Data i miejsce śmierci

22 lipca 1968
Cervia

Narodowość

włoska

Język

włoski

Dziedzina sztuki

literatura piękna

Ważne dzieła
Odznaczenia
Wielki Oficer Orderu Korony Włoch
Strona internetowa

Giovannino Oliviero Giuseppe Guareschi (ur. 1 maja 1908 w Fontanelle, zm. 22 lipca 1968 w Cervia) – włoski pisarz, dziennikarz, satyryk, autor serii powieściowej o don Camillo.

Życiorys

Młodość

Giovannino Guareschi urodził się w 1908 w miejscowości Fontanelle di Roccabianca w okolicach Parmy. Jego matka, Lina Maghenzani, była pedagogiem w szkole podstawowej; ojciec, Primo Augusto, handlował rowerami, maszynami do szycia, urządzeniami rolniczymi; był także zaangażowany politycznie w ruchu socjalistycznym. Od wczesnej młodości Guareschi miał bliski kontakt zarówno z lewicą, jak i z upolitycznionym (zwłaszcza po swoistym ralliement z faszystami w latach 20.) klerem – co wywarło duży wpływ na jego poglądy oraz twórczość[1][2].

Rodzina Guareschiego jesienią 1925 zbankrutowała, co zmusiło przyszłego pisarza do opuszczenia szkoły z internatem. W latach 1925-1928 uczęszczał eksternistycznie do liceum, a w 1929 zapisał się na Uniwersytet Parmeński, na wydział prawa. Uczynił to jednak tylko w celu uniknięcia służby wojskowej, na wykłady nie uczęszczał. Formalnie studiował do 1931[3].

Początki działalności zawodowej i II wojna światowa

W międzyczasie zajął się działalnością zarobkową – imał się prac dorywczych (np. jako dozorca w cukrowni), potem zajął się dziennikarstwem. Był m.in. korektorem, projektował plakaty, wreszcie otrzymał posadę redaktora – w „Corriere Emiliano”, a później w „Bertoldo”. W czasie II wojny światowej został wcielony do wojska i przerzucony na front wschodni. Dosłużył się stopnia oficerskiego w artylerii. Po 1943 trafił do niewoli niemieckiej i był więziony w niemieckich obozach dla jeńców wojennych, m.in. na ziemiach polskich okupowanych przez Niemców – w Częstochowie i Beniaminowie. Potem w Sanbostel w Niemczech[2][3].

Po II wojnie światowej

Po powrocie do Włoch Guareschi stworzył satyryczne pismo o charakterze monarchistycznym „Candido” (Kandyd). W wyborach 1948 aktywnie zwalczał komunistów, popierając chadecję. Jednak w okresie późniejszym wielokrotnie krytykował zwycięskich chrześcijańskich demokratów za niekierowanie się w swych rządach zasadami społecznej nauki Kościoła[2][3]. Guareschi był ostrym i bezkompromisowym krytykiem otaczającej go rzeczywistości politycznej. Swoje ataki kierował pod adresem konkretnych osób, co przypłacił kilkunastoma miesiącami więzienia w latach 1954-1955 – po tym, jak sądy uznały, iż uprawiał propagandę dyfamacyjną wobec prezydenta Republiki Luigi Einaudiego oraz oskarżono go o obrazę późniejszego premiera, Alcide De Gasperi (opublikował w „Kandydzie” jego listy, w których polecał koalicji antyfaszystowskiej zbombardować Rzym dla załamania morale kolaborantów – w toku procesu uznano listy za fałszywe)[3].

Od 1956 jego stan zdrowia ulegał ciągłemu pogorszeniu, w związku z czym większość czasu spędzał na kuracjach w Szwajcarii. Zrezygnował ze stanowiska naczelnego redaktora „Kandyda” w 1957, ale współpracował z pismem do końca życia. Zmarł na atak serca w Cervia 22 lipca 1968 roku[2][3].

Polskie tłumaczenia

Guareschi i Fernandel na planie Don Camilla w 1952 roku

W języku polskim wydano szereg tłumaczeń z Guareschiego:

  • Mały świat don Camilla (Mondo piccolo. Don Camillo, tłum. Jan Bielatowicz, Londyn 1954)
  • Don Camillo i jego trzoda (Mondo piccolo. Don Camillo e il suo gregge, tłum. Jan Bielatowicz, Londyn 1956)
  • Rodzinka (Corrierino delle famiglie, tłum. Barbara Sieroszewska, Warszawa 1969)
  • Odkrycie Mediolanu (La scoperta di Milano, tłum. Barbara Sieroszewska, Warszawa 1972)
  • Przeznaczenie ma imię Klotylda (Destino si chiama Clotilde, tłum. Barbara Sieroszewska, Warszawa 1976)
  • Dziesiąty spiskowiec (Il decimo clandestino, tłum. Magdalena Dutkiewicz, Warszawa 1989) ISBN 83-211-0988-8
  • Towarzysz don Camillo (Il compagno don Camillo, tłum. Adam Szymanowski, Warszawa 1993) ISBN 83-85482-13-X
  • Ludziska (Gente cosí, tłum. Magdalena Dutkiewicz-Litwiniuk, Warszawa 1993) ISBN 83-85482-15-6
  • Don Camillo i dzisiejsza młodzież (Don Camillo e i giovani d'oggi, tłum. Adam Szymanowski, Warszawa 1994) ISBN 83-85482-27-X
  • Blady wymoczek (Lo spumarino pallido, tłum. Magdalena Dutkiewicz-Litwiniuk, Warszawa 1994) ISBN 83-85482-24-5
  • Wiosna don Camilla (Anno di don Camillo, tłum. Magdalena Dutkiewicz-Litwiniuk, Warszawa 1995) ISBN 83-85482-55-5
  • Lato don Camilla (Anno di don Camillo, tłum. Magdalena Dutkiewicz-Litwiniuk, Warszawa 1995) ISBN 83-85482-59-8
  • Jesień don Camilla (Anno di don Camillo, tłum. Magdalena Dutkiewicz-Litwiniuk, Warszawa 1995) ISBN 83-85482-61-X
  • Don Camillo i ludzkie kłopoty (Noi del Boscaccio, tłum. Magdalena Dutkiewicz-Litwiniuk, Warszawa 1996) ISBN 83-85482-73-3
  • Zima don Camilla (tłum. Magdalena Dutkiewicz-Litwiniuk, Warszawa 1996) ISBN 83-85482-63-6
  • Don Camillo i Don Chichi (Don Camillo e don Chichi, tłum. Adam Szymanowski, Warszawa 2009) ISBN 978-83-211-1850-5
  • Rok don Camilla (L'anno di Don Camillo, tłum. Magdalena Dutkiewicz-Litwiniuk, Warszawa 2010) ISBN 978-83-211-1873-4
  • Ciao, don Camillo (Ciao Don Camillo, tłum. Magdalena Dutkiewicz-Litwiniuk, Warszawa 2011) ISBN 978-83-211-1882-6
  • Sekretny dziennik: jeńcy włoscy w Beniaminowie 1943-1944 (Diario clandestino, 1943-1945, „Rocznik Legionowski”. T. 6 2013, s. 130–143, tłum. Adam Rafał Kaczyński)

Przypisy

  1. Guaréschi, Giovanni (Enciclopedia on line). treccani.it. [dostęp 2022-03-19]. (wł.).
  2. a b c d Domenico Proietti: Guareschi, Giovannino (Dizionario Biografico degli Italiani). treccani.it. [dostęp 2022-03-19]. (wł.).
  3. a b c d e Edward Kabiesz: Ukarali go milczeniem. gosc.pl, 2017-08-24. [dostęp 2022-03-19]. (pol.).

Media użyte na tej stronie

Grande ufficiale OCI Kingdom BAR.svg
ribbon of the medal of grand officier of the Order of the Crown of Italy, during the Kingdom of Italy.
Giovannino Guareschi.jpg
Giovannino Guareschi (1908-1968) in Valtellina
Giovannino Guareschi e Fernandel sul set a Brescello.jpg
Giovannino Guareschi e Fernandel sul set del film Don Camillo a Brescello, 1951.