Giovanni Segantini
![]() Giovanni Segantini (1899} | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 28 września 1899 |
Dziedzina sztuki | |
Epoka | |
Muzeum artysty | Segantini Museum |
Giovanni Segantini (właściwie Giovanni Battista Emanuele Maria Segatini, ur. 15 stycznia 1858 w Arco koło Trydentu, zm. 28 września 1899 na Schafbergu koło Pontresiny) – włoski malarz tworzący w nurcie naturalistycznego realizmu, a potem symbolistycznego neoimpresjonizmu. Uprawiał malarstwo krajobrazowe w plenerze, malował własną techniką dywizjonizmu.
Życiorys
Urodził się jako drugi syn stolarza Agostino Segatini i jego trzeciej żony. Po przedwczesnej śmierci matki, wskutek alkoholizmu ojca wychowywał się u krewnych. Pozbawiony obywatelstwa austriackiego już w dzieciństwie, do końca życia pozostał bezpaństwowcem. Zawodu szewca wyuczył się podczas pobytu w zakładzie poprawczym (1870-1873), gdzie jeden z wychowawców dostrzegł jego talent i umożliwił mu naukę rysunku. Kiedy opuścił zakład, zatrudnił się początkowo w małomiasteczkowej drogerii, lecz wkrótce przeniósł się do Mediolanu, gdzie zaopiekował się nim malarz chorągwi kościelnych i szyldów Luigi Tettamanti. Pod jego wpływem rozpoczął w 1875 studia w renomowanej mediolańskiej Akademii Brera (Accademia di Belle Arti di Brera), zwracając na siebie uwagę oryginalnym traktowaniem światła w kompozycji. Po dwóch latach przerwał jednak naukę wskutek nieporozumień z wykładowcami (zmienił już wówczas pisownię nazwiska na Segantini). Moralną i materialną pomoc okazał mu z kolei Vittore Grubicy de Dragon (1851–1920) – krytyk sztuki i właściciel galerii, który wprowadził jego prace na rynek. Zwrócił on również jego zainteresowanie na malarstwo Milleta, barbizończyków i na poszukiwania dywizjonistów francuskich.
W 1880 malarz otworzył własną pracownię w Mediolanie. Poznana tam siostra przyjaciela, Luigia Bugatti (1863–1938), zwana Bice, stała się jego dozgonną partnerką życiową (legalny związek małżeński był niemożliwy ze względu na brak dokumentów artysty) i w 1881 zamieszkał z nią w Pusiano (Brianza) niedaleko Mediolanu, gdzie został ojcem dwóch synów. Zajął się malowaniem martwych natur i kwiatów, upoważniając Vittora Grubicy do dysponowania swym mieniem i pracami. Często zmieniał miejsce pobytu: w 1884 zamieszkał w Corneno, w latach 1885–1886 spędził pół roku w Caglio, w 1886 mieszkał w Mediolanie, potem przebywał w Como, Livigno, Poschiavo, Pontresinie i Silvaplana.
Jako twórca z biegiem czasu zyskał uznanie i sławę. Uczestniczył w Wystawie Światowej w Londynie 1886, następnie m.in. w Paryżu (1889), Berlinie (1893). Na zaproszenie grupy Les Vingts wystawiał w 1890 na awangardowym salonie w Brukseli[1]. W 1894 przeniósł się do wsi Maloja w szwajcarskiej Engadynie (kanton Gryzonia), gdzie w alpejskim domu z obszerną pracownią zamieszkiwał wraz z rodziną do końca życia. Na górze Schafberg korzystał z plenerowej pracowni w pasterskim domostwie. Zmarł tam podczas pracy nad nieukończonym tryptykiem Życie – Natura – Śmierć (1897-1899). W niedalekim Sankt Moritz powstało muzeum jego imienia.
Twórczość
Podczas studiów akademickich pod kierunkiem G. Carmignaniego debiutował malowaniem martwych natur, pejzaży i tematów czerpanych z literatury; do prac tych należy zaprezentowany w Brera Chór kościoła św. Antoniego w Mediolanie (1878).
W początkowym okresie twórczości samodzielnej najchętniej malował kompozycje plenerowe w nurcie lombardzkiego realizmu przyswojonego w trakcie studiów mediolańskich. Po zamieszkaniu na prowincji w poszukiwaniu bliskiego kontaktu z naturą, wśród wzgórz Brianzy zaczęły powstawać wczesne nastrojowe pejzaże wiejskie (Konie u brodu, 1882-83) i sceny rodzajowe (Kobziarze z Brianzy, 1883), niektóre o motywach religijnych (np. Błogosławienie owiec, 1884). Do charakterystycznych należy obraz Ave Maria na jeziorze (1882, temat ponawiany jako Modlitwa na promie/na jeziorze, 1886) – scena z modlącą się na promie chłopską rodziną przewożącą owce, oddaje obraz zwykłego życia ludzi zgodnego z rytmem przyrody, a przesycona sielskim spokojem na wygładzonej tafli wody, w poblasku zachodzącego słońca stwarza pożądany nastrój mistyczny[2]. Podobnie jednak jak u Muncha, Gauguina czy Hodlera, krajobraz w twórczości Segantiniego spełnia rolę dominującą, podczas gdy człowiek stanowi w nim jedynie element naturalnej scenerii[3].
Nowy etap poszukiwań artysty otworzyło oddalenie się w góry z równoczesnym odwołaniem się do idei prostego życia, oznaczające dla niego symboliczną ucieczkę od swoich czasów – co poskutkowało powstawaniem licznych pejzaży alpejskich o jasnym kolorycie. Zamiar ukazania ze szczytów gór rozległych, słonecznych przestrzeni doprowadził Segantiniego do przyjęcia w malarskiej technice metody dywizjonistycznej, dzięki czemu zyskiwały one szczególną świetlistość[4][5]. Uznawany już wtedy za czołowego przedstawiciela włoskiego neoimpresjonizmu, artysta traktował go jako „naturalne poszukiwanie światłości”[6]. W tym celu zaczął również umiarkowanie stosować pointylizm w ramach wciąż naturalistycznego modelunku światłocieniowego[7].
W nieustannym poszukiwaniu kontaktu z naturą, oprócz nastrojowych krajobrazów górskich malował najchętniej wiejskie sceny rodzajowe (Przy poręczy, 1883; Dwie matki, 1889; Alpy w maju, 1890). Wytwarzał w nich poczucie absolutnej ciszy połączonej ze swoistym mistycznym panteizmem, jakiemu dawał też wyraz w licznych pismach teoretycznych. Z biegiem czasu górskie widoki i wiejskie motywy przybrały wymiar alegoryczny w intencji przekazywania treści moralnych i symboliczno-mistycznych[6].
Przypisy
- ↑ Pevsner 1978 ↓, s. 104.
- ↑ Zuffi 1999 ↓, s. 219.
- ↑ Tschudi Madsen 1987 ↓, s. 226.
- ↑ Hofstätter 1980 ↓, s. 294, 299, 340.
- ↑ Zuffi 1999 ↓, s. 218.
- ↑ a b Słownik malarstwa 1995 ↓, s. 318.
- ↑ Kępiński 1982 ↓, s. 328.
Bibliografia
- Chiara Ulivi: Segantini, Giovanni. W Dizionario Biografico degli Italiani. T. 91. Roma: Istituto dell’Enciclopedia Italiana, 2018
- Od Maneta do Pollocka. Słownik malarstwa nowoczesnego. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 1995, s. 318. ISBN 83-213-3760-0.
- Wielka encyklopedia PWN. T. 24. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 478.
- Stefano Zuffi: Malarstwo nowoczesne. Od romantyzmu do awangardy XX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1999, s. 218–219.
- Hans H. Hofstätter: Symbolizm. Warszawa: WAiF, 1980. ISBN 83-221-0028-0.
- Stephan Tschudi Madsen: Art Nouveau. Warszawa: WAiF, 1987. ISBN 83-221-0355-7.
- Zdzisław Kępiński: Impresjonizm. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1982, seria: Style – Kierunki – Tendencje. ISBN 83-221-0205-4.
- Nikolaus Pevsner: Pionierzy współczesności. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1978.
Linki zewnętrzne
- ISNI: 0000 0001 0869 528X
- VIAF: 10120651
- ULAN: 500005029
- LCCN: n83019469
- GND: 118612700
- NDL: 00456019
- BnF: 14969494z
- SUDOC: 055296068
- SBN: CFIV058100
- NLA: 35902374
- NKC: js20040107033
- NTA: 069352089
- BIBSYS: 1465453925740
- Open Library: OL794697A
- PLWABN: 9810565912005606
- NUKAT: n00090275
- J9U: 987007274564705171
- CANTIC: a10926689
- CONOR: 90910051
- WorldCat: lccn-n83019469
Media użyte na tej stronie
Mittag in den Alpen, 1891, 77.5x71.5cm, Segantini Museum, St. Moritz
Giovanni Segantini
Hirtenknabe mit Lamm, um 1885, 42x27.5cm, Pastell und Farbkreide aus Aquarellpapier, Privatbesitz
Die Wasserträgerin, 74x45,5cm, 1886 - 87, Privatbesitz