Gospodarka Czarnogóry

Gospodarka Czarnogóry
Informacje ogólne
Waluta

euro

Dane statystyczne
PKB (nominalny)

11,08 mld USD (2017)

PKB per capita

17 800 USD

Wzrost PKB

4,3%

Inflacja

2,4% (2017)

Wymiana handlowa
Eksport

422,2 mln USD

Import

2,618 mld USD

Zatrudnienie
Siła robocza

273 200 osób (2017)

Struktura zatrudnienia

rolnictwo: 7,5% przemysł: 15,9%, usługi: 76,6% (2016)

Stopa bezrobocia

16,1%

Wskaźniki jakości życia
Ludność poniżej progu ubóstwa

8,6% (2013)

Wskaźnik rozwoju społecznego

0.816 [1]

Gospodarka Czarnogórygospodarka oparta przede wszystkim na usługach, znajdująca się w fazie transformacji do gospodarki rynkowej.

Historia

Początki przemysłu

Pierwsze fabryki w Czarnogórze zostały zbudowane w pierwszej dekadzie XX wieku, były to przede wszystkim kompleksowe tartaki, rafinerie ropy naftowej, browary i elektrownie. Ewolucja gospodarki przemysłowej została przerwana przez wojny – pierwszą wojnę bałkańską (1912–1913), a następnie I i II wojnę światową. Między dwiema wojnami światowymi rolnictwo utrzymało dominującą pozycję w gospodarce narodowej, a jedynymi pozostałymi zakładami przemysłowymi były tartaki, fabryki tytoniu, browary i zakłady solne[1][2].

Czasy Jugosławii

Gospodarka poczyniła znaczne postępy dopiero po II wojnie światowej, gdy Czarnogóra stała się częścią Jugosławii. Przeżywała wówczas okres szybkiej urbanizacji i industrializacji. Rozwinął się sektor przemysłowy oparty na wytwarzaniu energii elektrycznej, stali, aluminium, wydobyciu węgla, leśnictwie i przetwórstwie drewna, tekstyliach i produkcji tytoniu[2]. Handel, żegluga międzynarodowa, a zwłaszcza turystyka, stały się coraz ważniejsze pod koniec lat 80. XX w[2].

Rozpad Jugosławii

W 1997 roku Milo Đukanović przejął kontrolę nad partią rządzącą i rozpoczął zrywanie więzi z Serbią. Winił politykę Slobodana Miloševicia za pogarszający się stan gospodarki Czarnogóry. Sytuacja polityczna i hiperinflacja doprowadziła rząd Czarnogóry do euroizacji gospodarki w 2002 roku[a][3], wypierając przyjętą w 1999 roku jako prawny środek płatniczy markę niemiecką[3]. Doprowadziło to w końcu do stworzenia Serbii i Czarnogóry (2003–2006) – luźnej unii, w której rząd Czarnogóry przejął przeważającą odpowiedzialność za politykę gospodarczą. Następnie rozpoczęto prywatyzację, uchwalono nowe reformy i wprowadzono podatek VAT. Po odzyskaniu niepodległości około 90% firm w Czarnogórze zostało sprywatyzowanych, w tym 100% przedsiębiorstw działających w bankowości, telekomunikacji i dystrybucji ropy[1][2].

21 maja 2006 roku Czarnogóra proklamowała niepodległość[1].

Czasy współczesne

Rozwój turystyki

Po referendum w sprawie niepodległości gospodarkę Czarnogóry zaczęto przekształcać w gospodarkę bardziej opartą na usługach niż rolnictwie. Podjęto wysiłki w celu przyciągnięcia inwestorów zagranicznych do inwestycji na terenach turystycznych, a także w duże projekty infrastrukturalne potrzebne także do ułatwienia rozwoju turystyki. Czarnogóra doświadczyła wzrostu gospodarczego na rynku nieruchomości w 2006 i 2007 roku, kiedy to zagraniczni inwestorzy zaczęli kupować nieruchomości na wybrzeżu Czarnogóry. Dzięki tym inwestycjom zagranicznym gospodarka Czarnogóry zaczęła rozwijać się w szybkim tempie[1]. Od 2017 roku turystyka stanowiąca ok. 20% PKB przyciąga każdego roku około trzy razy więcej turystów niż całkowita liczba mieszkańców Czarnogóry[2].

Rolnictwo

Grunty orne zajmują tylko 5% powierzchni kraju, zaś łąki i pastwiska – ok. 35%[1]. Hoduje się zwierzęta, takie jak np.: owce, bydło, kozy czy drób. Do najpopularniejszych zbóż uprawianych w Czarnogórze zalicza się pszenicę oraz kukurydzę, popularne są również warzywa i rośliny śródziemnomorskie (oliwki, figi, cytrusy)[1].

Handel zagraniczny

W 2017 roku Czarnogóra wyeksportowała głównie: aluminium (171,8 mln USD), samochody (24,8 mln USD) oraz pakowane leki (19 mln USD), zaś importowała rafinowaną ropę naftową 176 mln USD), transformatory elektryczne i elektronikę (66,3 mln USD), a także sprzęt nadawczy (59 mln USD)[4]. Główni partnerzy handlowi Czarnogóry to Serbia, Chiny, Bośnia i Hercegowina, Węgry oraz Niemcy[4].

Uwagi

  1. Czarnogóra nie ma własnej waluty, a prawnym środkiem płatniczym na jej terenie jest euro[3].

Przypisy

  1. a b c d e f Czarnogóra. Gospodarka, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-02-15].
  2. a b c d e Europe :: Montenegro – The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2020-02-15] [zarchiwizowane z adresu 2009-09-12].
  3. a b c Doświadczenia Czarnogóry z jednostronną euroizacją | Obserwator Finansowy: ekonomia, debata, Polska, świat, 25 stycznia 2019 [dostęp 2020-02-15] (pol.).
  4. a b OEC – Montenegro (MNE) Exports, Imports, and Trade Partners, oec.world [dostęp 2020-02-15] (ang.).

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

LocationEurope.png
World map depicting Europe.