Grzegorz XVI

Grzegorz XVI
Gregorius Sextus Decimus
Bartolomeo Alberto Cappellari
Papież
Biskup Rzymu
Ilustracja
Herb Grzegorz XVI
Kraj działania Państwo Kościelne
Data i miejsce urodzenia18 września 1765
Belluno
Data i miejsce śmierci1 czerwca 1846
Rzym
Miejsce pochówkubazylika św. Piotra
Papież
Okres sprawowania2 lutego 1831 – 1 czerwca 1846
Prefekt Świętej Kongregacji Rozkrzewiania Wiary
Okres sprawowania1 października 1826 – 2 lutego 1831
Wyznaniekatolicyzm
Kościółrzymskokatolicki
Inkardynacjakameduli
Śluby zakonne1786
Prezbiterat1787
Sakra biskupia6 lutego 1831
Kreacja kardynalska21 marca 1825 (in pectore); 13 marca 1826 (kreacja)
Leon XII
Kościół tytularnyS. Callisto
Pontyfikat2 lutego 1831
Sukcesja apostolska
Data konsekracji6 lutego 1831
KonsekratorBartolomeo Pacca
WspółkonsekratorzyPietro Francesco Galleffi
Tommaso Maria Raimondo Leopoldo Arezzo

Grzegorz XVI (łac. Gregorius XVI, właśc. Bartolomeo Alberto Cappellari EC; ur. 18 września 1765 w Belluno, zm. 1 czerwca 1846 w Rzymie[1]) – włoski duchowny katolicki, kameduła, 254. papież w okresie od 2 lutego 1831 do 1 czerwca 1846 roku[2].

Życiorys

Wczesne życie

Urodził się w Belluno koło Wenecji w rodzinie szlacheckiej[3]. Jego rodzicami byli Giovanni Cappellari, który był prawnikiem i Giulia Cesa-Pagani[4]. 23 sierpnia 1783 wstąpił do zakonu kamedułów[3]. Zamieszkał w klasztorze św. Michała w Murano i przybrał imię zakonne Mauro[3]. W 1786 złożył śluby zakonne, w 1787 przyjął święcenia kapłańskie[3]. W 1799 po śmierci Piusa VI opublikował głośne dzieło Triumf Stolicy Świętej i Kościoła nad nowatorami[2], które wpłynęło na kardynałów, aby wybrali nowego papieża w Wenecji pod protektoratem wojsk cesarza Franciszka II[3]. W 1805 objął opactwo klasztoru św. Grzegorza na Monte Celio w Rzymie, zaś w 1823 został wikariuszem generalnym zakonu kamedułów[1]. Dwukrotnie zaproponowano mu wówczas objęcie biskupstwa, jednak odmówił[3].

21 marca 1825 został kreowany kardynałem in pectore. 13 marca 1826 jego nominacja została ogłoszona i nadany kościół tytularny S. Callisto[3]. 4 lipca 1826 Cappellari został mianowany członkiem Kongregacji Rozkrzewiania Wiary (1 października 1826 objął funkcję prefekta tej kongregacji i sprawował ją do elekcji[3]), Kongregacji ds. Korekty Ksiąg Rytów Orientalnych, Kongregacji Świętego Oficjum i Kongregacji ds. Studiów. W 1827 przydzielono go także do Kongregacji Nadzwyczajnych Spraw Kościoła[5] i do Kongregacji ds. Egzaminowania Biskupów[6].

Został wybrany na papieża po niemal dwumiesięcznym konklawe[2]. Elekcję zapewniło stronnictwo zelanti i poparcie kanclerza Austrii Klemensa Metternicha[1]. Cappellari przyjął imię Grzegorza XVI. Ponieważ w chwili wyboru nie był biskupem, został jednocześnie konsekrowany i intronizowany.

Pontyfikat

Błogosławieństwo papieża Grzegorza XVI dla rodziny Morawskich 1844 r. (miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe w Poznaniu).

Przez cały okres swojego pontyfikatu pozostał skromnym mnichem[2]. Głosił tezę o absolutnej wyższości władzy kościelnej nad świecką; występował przeciwko rozdzielaniu Kościoła od państwa[2].

W czasie trwania pontyfikatu Grzegorza XVI państwa południowoamerykańskie uzyskiwały niepodległość, co umożliwiło długo oczekiwane, nieskrępowane politycznymi blokadami nominacje biskupie[1]. Papież stanął na stanowisku, iż w sprawach kościelnych Stolica Apostolska będzie prowadziła negocjacje z rządem, który faktycznie sprawuje władzę[1]. W brewe In supremo z 3 grudnia 1839 papież Grzegorz XVI potępił niewolnictwo i sprzedaż niewolników jako niegodne chrześcijan[1]. Uznał w nim także polskie powstanie z 1830 przeciwko cesarzowi Rosji jako część rewolucji europejskiej mającej na celu obalenie legalnej władzy i potępił je[2]. W swojej encyklice Cum primum ogłoszonej 9 czerwca 1832 napomniał polskich biskupów oraz duchowieństwo, aby podporządkowali się władzy zaborców oraz aby zachęcali do tego lud[2]. Wkrótce potem uświadomiony przez doradców o faktycznych działaniach carskich, papież tłumaczył, że dał się oszukać dyplomacji i nigdy nie chciał potępić Polaków[2]. Papież przywrócił także prace misyjne oraz zreorganizował Kościoły w Kanadzie (utworzył 4 nowe diecezje i zreformował archidiecezję w Quebec) i w Stanach Zjednoczonych (utworzył 10 nowych diecezji i zreformował archidiecezję w Baltimore)[1].

Występował ostro przeciw liberalnemu nurtowi w katolicyzmie; w 1832 potępił francuskie czasopismo „L’Avenir” wydawane przez Ch. de Montalemberta, H. Lacordaire'a i księdza F.R. Lamennais'a[1]. W wydanej 15 sierpnia 1832 encyklice Mirari vos potępił ideę wolności sumienia i rozdział Kościoła od państwa, a w 1844 także – indyferentyzm i działalność Towarzystwa Biblijnego i Christian Alliance[1]. Bardzo krytycznie wypowiadał się także o racjonalizmie Georga Hermesa i fideizmie Louis’a Bautaina[1]. Przez praktycznie cały pontyfikat Grzegorz prowadził spór z Hiszpanią i Portugalią, gdzie uchwalono antyklerykalne ustawy oraz ze Szwajcarią, gdzie 21 stycznia 1834 wprowadzono Artykuły Badeńskie, wyjmujące katolików w tym kraju spod jurysdykcji papieskiej[1]. Konfliktował się także z królem Prus: w kwestii wychowania dzieci w duchu katolickim w małżeństwach mieszanych, Grzegorz podtrzymywał linię Piusa VIII[1]. Kiedy jednak na tron wstąpił Fryderyk Wilhelm IV Pruski, dyplomatom udało się osiągnąć w 1841 porozumienie – rząd Prus nie ingerował w sprawy małżeństw, a także zagwarantowano swobodny wybór biskupów[1].

Papież Grzegorz XVI nie zgadzał się na wprowadzenie w Państwie Kościelnym kolei żelaznej[1] i gazowego oświetlenia ulic, uważając, że przyczynią się do rozwoju handlu i w rezultacie wzmocnienia antymonarchistycznej burżuazji, dlatego określił on drogi żelazne „drogą do piekła” (gra słów po francusku: chemins de ferchemin d'enfer)[7].. Taka postawa sprzyjała włoskiemu nacjonalizmowi, co doprowadziło do powstań zarówno we Włoszech, jak i samym Państwie Kościelnym[1]. Grzegorz poprosił o pomoc Austrię, jednak gdy 31 maja 1831 pozostałe mocarstwa ubiegły się o reformy administracyjne i konstytucyjne papież ponownie kategorycznie odmówił. Spowodowało to kolejne rozruchy i kolejną interwencję wojsk austriackich, lecz Francja zajęła wówczas Ankonę i Państwo Kościelne przez siedem lat było okupowane[1]. Papieża wspomagali sekretarze stanu: Tommaso Bernetti i Luigi Lambruschini, lecz ich działania znacznie uszczupliły skarbiec papieski[1].

Starał się utrzymać tradycję dworu papieskiego jako mecenasa sztuki[1]. Powiększył i wzbogacił Muzeum Watykańskie oraz ukończył budowę pinakoteki. Utworzył także muzeum etruskie i egipskie w Watykanie oraz muzeum chrześcijaństwa na Lateranie.

Kreował 75 kardynałów na dwudziestu czterech konsystorzach[3]. Grzegorz XVI zmarł w Rzymie i został pochowany w Bazylice św. Piotra[3].

Zobacz też

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 429-432. ISBN 83-06-02633-0.
  2. a b c d e f g h Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 159-160. ISBN 83-7006-437-X.
  3. a b c d e f g h i j Cappellari, O.S.B.Cam., Mauro (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-10-02].
  4. Zygmunt Zieliński, Papiestwo i papieże dwóch ostatnich wieków, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 128, ISBN 978-83-7177-431-7, OCLC 189523274.
  5. Archivum Historiae Pontificiae: Vol.6, s. 206 przyp. 11.
  6. Le sacré collège des cardinaux. W: Philippe Bountry: Souverain et pontife. Recherches prosopographiques sur la Curie Romaine à l’âge de la Restauration (1814-1846). Rzym: Publications de l’École française de Rome, 2002, s. 13-142, seria: Collection de l'École française de Rome. DOI: 10.4000/books.efr.1860. ISBN 978-2-7283-0666-4.
  7. Pollard, John. 2005. Money and the Rise of the Modern Papacy. ​ISBN 0-521-81204-6​. s. 29.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Gregory XVI.jpg
Portrait du pape Grégoire XVI par Paul Delaroche
C o a Gregorio XVI.svg
Autor: Odejea, Licencja: CC BY-SA 3.0
Armoiries du pape Grégoire XVI : Parti, en 1 d'azur au calice d'or surmonté d'une comète ondoyante de même et accompagnée de deux colombes affrontée d'argent et en 2 coupé d'azur au chapeau d'ecclésiastique de sable et d'argent à la fasce de gueules chargée de trois étoiles d'or. Source du blasonnement : http://www.araldicavaticana.com/pgregorio16.htm
046CupolaSPietro.jpg
Autor: MarkusMark, Licencja: CC BY-SA 3.0
Città del Vaticano - Cupola della Basilica di S. Pietro
Emblem of the Papacy SE.svg
Emblem of the Papacy: Triple Tiara and Keys